[caption id="attachment_9285" align="alignleft" width="205"]
Jalpy kezekten tys sailaýdyń ótkizilý maqsatyn qazirgi jaǵdaidy barynsha baqylap otyrǵan azamattar jaqsy túsinedi dep oilaimyz. Jáne bul týraly ashyq aitylyp otyr. Alda aýyr kezeń. Bul kezeńde ekonomikaǵa da, saiasatqa da úlken salmaq túsedi. Másele buǵan biz daiynbyz ba? Memleket eldi shirek ǵasyrǵa jýyq úzdiksiz basqaryp kele jatqan jetekshisiniń mandatyn taǵy 5 jylǵa, iaǵni, 2020 jylǵa deiin sozǵaly otyr. Dál qazir onyń qandai ekenin aitpai-aq qoialyq, bastysy Qazaqstandaǵy saiasi júie turaqty. Buǵan synshy syrt kózde, el turǵyndary da kýá. Biraq...resmi sailaýdyń ýaqyty biyl emes, keler jylǵa bekitilgen bolatyn. Demek, dál qazirgi (qubylmaly) jaǵdaida bizge keler jylǵa deiin kútetin ýaqyt ta, múmkindik te joq degen sóz.
Árine, buǵan birinshi kezekte Ýkrainadaǵy jaǵdai, Reseige baǵyttalǵan sanktsiialar, Taiaý Shyǵystaǵy tolastar túri joq qarýly qaqtyǵystar, jalpy alǵanda jahandyq tártiptiń buzylýy áser etkeni anyq. Iá, devalvatsiiany da umytýǵa bolmaidy. Odan qasha almaimyz. Onyń esik qaǵyp turǵanyn bilemiz. Kezekten tys sailaý...Álbette, munyń basqa da sebepteri bolýy múmkin. Bir qyzyǵy «álemdik ekonomikalyq daǵdarys» týraly aitýshylardyń sózi is júzinde dáleldenbei otyr. AQSh pen Qytai birimen-biri jarysyp, qarqyndy damyp barady. Endeshe jahandyq daǵdarys týraly áńgimege de negiz joq. Túsiniksiz tus: biz Reseidi tutas álem dep qabyldaityn siiaqtymyz. Áli de sol, budan 25 jyl burynǵy qarabaiyr qalyp, tar sheńber. Iá, Resei ekonomikasy quldyraýda. Biraq, Eýraziialyq odaqtyń múshesi retinde munyń saldaryn Qazaqstan da sezetin bolady, sezip te jatyr. Saiyp kelgende, bizdiń qazirgi jaǵdaiymyz «eki túieniń ortasynda shybyn óledige» uqsas.
Ekolog, kommýnist, jalǵan-oppozitsioner, áiteýir qatysýshylardyń sanyn kóbeitý úshin joldan qosylǵandar...Qolaily kandidat deidi mundailardy.
Áitkenmen bul joly bizdiń oppoztsiia biraýyzdan osy sailaýǵa qatysatyn ortaq kandidat shyǵarsa utylmas edi, upai jinar edi. Aitalyq, qazaqstandyq saiasattaǵy jańa adam, biraq abyroiy, bet-bedeli bar. Aldaǵy sailaý jasy 40-50 kelgen «qarasaqaldar» úshin ózin bir jaǵynan jarnamalaýǵa múmkindik alatyn jáne táýir tájiribe jinaityn taptyrmas jol. Jalpy qazirgi orta býynnyń beldi ókilderine belsendi áreket etetin kez-kelgen siiaqty. Olar Nazarbaevtyń birden-bir básekelesine ainalyp jatsa tańqalmańyz. Al mundai qarsylastardyń kózden bulbul ushqany qashaaan...Sońǵy ret 1999 jylǵy sailaýda Serikbolsyn Ábdildin 12 paiyz jinapty. Sodan beri «dostoinyi konkýrent» kórgen de, kezdestirgen de joqpyz.
Prezidenttik bolsyn, parlamenttik bolsyn sailaýǵa túrli saiasi jáne ideologiialyq kózqarastaǵy qazaqstandyqtardyń qatysýy, tiisinshe olardyń bilik qurylymynan oryn alýy keibir toptardyń marginaldanýyna jol bermei saiasi júieniń turaqtylyǵyn qamtamasyz etedi.
2015 jylǵy saiasi naýqan sailaýdan bastaldy. Bul qazaqstandyq saiasat sahnasyndaǵy ózgeristerge sebepshi bola ma, joq pa? Kútelik. Jyl endi bastaldy ǵoi. Áitkenmen bir jait anyq. Prezidenttik bolsyn, parlamenttik bolsyn sailaýǵa túrli saiasi jáne ideologiialyq kózqarastaǵy qazaqstandyqtardyń qatysýy, tiisinshe olardyń bilik qurylymynan oryn alýy keibir toptardyń marginaldanýyna jol bermei saiasi júieniń turaqtylyǵyn qamtamasyz etedi. Bul barlyq tarapqa, sáikesinshe qazirgi bilikke de tiimdi.
