سايلاۋ دەيسٸز بە? ەكولوگ, كوممۋنيست, جالعان وپپوزيتسيونەر, تاعى كٸم?

سايلاۋ دەيسٸز بە? ەكولوگ, كوممۋنيست, جالعان وپپوزيتسيونەر, تاعى كٸم?
اياقاستى پرەزيدەنت سايلاۋى ٶتەتٸن بولدى. مۇنى  «اقپاندا بىلتىرعى جىلعى دەۆالۆاتسييا اينالىپ سوعادى» دەپ الاڭداپ وتىرعان جۇرتشىلىق تا, «رەسەيگە سالىنباق جاڭا سانكتسييالار قازاقستاندى دا قاعىپ ٶتەدٸ» دەپ ساقتاندىرىپ وتىرعان ساراپشىلار دا كٷتپەگەن تۇعىن. ەيتكەنمەن, اقپانداعى ەڭ نەگٸزگٸ اقپار وسى.

[caption id="attachment_9285" align="alignleft" width="205"]
10352832_10204583324457339_8459148842438394987_n
10352832_10204583324457339_8459148842438394987_n
جاندوس تەمٸرعالي, ەكونوميست-ساراپشى[/caption]

جالپى كەزەكتەن تىس سايلاۋدىڭ ٶتكٸزٸلۋ ماقساتىن قازٸرگٸ جاعدايدى بارىنشا باقىلاپ وتىرعان ازاماتتار جاقسى تٷسٸنەدٸ دەپ ويلايمىز. جەنە بۇل تۋرالى اشىق ايتىلىپ وتىر. الدا اۋىر كەزەڭ. بۇل كەزەڭدە ەكونوميكاعا دا, ساياساتقا دا ٷلكەن سالماق تٷسەدٸ. مەسەلە بۇعان بٸز دايىنبىز با? مەملەكەت ەلدٸ شيرەك عاسىرعا جۋىق ٷزدٸكسٸز باسقارىپ كەلە جاتقان جەتەكشٸسٸنٸڭ مانداتىن تاعى 5 جىلعا, ياعني, 2020 جىلعا دەيٸن سوزعالى وتىر. دەل قازٸر ونىڭ قانداي ەكەنٸن ايتپاي-اق قويالىق, باستىسى قازاقستانداعى ساياسي جٷيە تۇراقتى. بۇعان سىنشى سىرت كٶزدە, ەل تۇرعىندارى دا كۋە. بٸراق...رەسمي سايلاۋدىڭ ۋاقىتى بيىل ەمەس, كەلەر جىلعا بەكٸتٸلگەن بولاتىن. دەمەك, دەل قازٸرگٸ (قۇبىلمالى) جاعدايدا بٸزگە كەلەر جىلعا دەيٸن كٷتەتٸن ۋاقىت تا, مٷمكٸندٸك تە جوق دەگەن سٶز. 

ەرينە, بۇعان بٸرٸنشٸ كەزەكتە ۋكرايناداعى جاعداي, رەسەيگە باعىتتالعان سانكتسييالار, تاياۋ شىعىستاعى تولاستار تٷرٸ جوق قارۋلى قاقتىعىستار, جالپى العاندا جاھاندىق تەرتٸپتٸڭ بۇزىلۋى ەسەر ەتكەنٸ انىق. يە, دەۆالۆاتسييانى دا ۇمىتۋعا بولمايدى. ودان قاشا المايمىز. ونىڭ ەسٸك قاعىپ تۇرعانىن بٸلەمٸز. كەزەكتەن تىس سايلاۋ...ەلبەتتە, مۇنىڭ باسقا دا سەبەپتەرٸ بولۋى مٷمكٸن. بٸر قىزىعى «ەلەمدٸك ەكونوميكالىق داعدارىس» تۋرالى ايتۋشىلاردىڭ سٶزٸ ٸس جٷزٸندە دەلەلدەنبەي وتىر. اقش پەن قىتاي بٸرٸمەن-بٸرٸ جارىسىپ, قارقىندى دامىپ بارادى. ەندەشە جاھاندىق داعدارىس تۋرالى ەڭگٸمەگە دە نەگٸز جوق. تٷسٸنٸكسٸز تۇس: بٸز رەسەيدٸ تۇتاس ەلەم دەپ قابىلدايتىن سيياقتىمىز. ەلٸ دە سول, بۇدان 25 جىل بۇرىنعى قارابايىر قالىپ, تار شەڭبەر. يە, رەسەي ەكونوميكاسى قۇلدىراۋدا. بٸراق, ەۋرازييالىق وداقتىڭ مٷشەسٸ رەتٸندە مۇنىڭ سالدارىن قازاقستان دا سەزەتٸن بولادى, سەزٸپ تە جاتىر. سايىپ كەلگەندە, بٸزدٸڭ قازٸرگٸ جاعدايىمىز «ەكٸ تٷيەنٸڭ ورتاسىندا شىبىن ٶلەدٸگە» ۇقساس.
ەكولوگ, كوممۋنيست, جالعان-وپپوزيتسيونەر, ەيتەۋٸر قاتىسۋشىلاردىڭ سانىن كٶبەيتۋ ٷشٸن جولدان قوسىلعاندار...قولايلى كانديدات دەيدٸ مۇندايلاردى.  

08FB6E06-0F76-4C1F-9711-CAD0DB93CFEC_mw1024_n_s
08FB6E06-0F76-4C1F-9711-CAD0DB93CFEC_mw1024_n_s
سايلاۋ دەيسٸز بە? بۇل جولعى سايلاۋدا دا نازارباەۆ ٶزٸنەن ەلدەقايدا ەلسٸز كانديداتتارعا قارسى «كٷرەسەرٸ» انىق. سوڭعى جىلدارداعى سايلاۋدا پەلسٸنٸپ پرەزيدەنت بولامىز دەگەن نازارباەۆتىڭ قارسىلاستارى ەنشەيٸن ويىنشىق, انىعىراق ايتقاندا اقشاسى تٶلەنگەن ەرتٸستەر ەكەنٸن بەرٸمٸز بٸلەمٸز. ال مۇنداي جاعدايدا سپەكتالدٸڭ قالاي اياقتالارى بەلگٸلٸ عوي. ۇلت كٶشباسشىسى سايلاۋدا ەلگٸلەردٸ تاس-تالقان قىلىپ ۇتقاندا تاڭعالمايتىنىز سودان. قازٸر دە ونىڭ جەڭٸسكە جەتەرٸنە كٷمەن جوق. بۇلاي ويلاۋدىڭ ٶزٸ كٷلكٸلٸ. مەسەلە ونىڭ قانشا پايىز داۋىس جينارىندا جاتىر. بۇدان بۇرىنعى سايلاۋدا Number One حالىقتىڭ 95,55 پايىز داۋسىن جيناعان (2005 جىلى 91,15 پايىز, 1999 جىلى 81 پايىز). بۇل جولى دا بۇدان تٶمەندەمەيدٸ. سوندىقتان ورتالىق سايلاۋ كوميتەتٸنە اۋىر مٸندەت جٷكتەلگەلٸ وتىر. بٸراق, تاڭداۋ كٶپ ەمەس: شامامەن 96 نەمەسە 98 پايىزدىڭ ارىلىعى. بۇدان اسسا سەنٸمسٸز, تٷسسە تاعى سٶز بولادى.


DSC_0003
DSC_0003
بۇل جولى دا نازارباەۆپەن يىق تٸرەستٸرە الاتىن بەسەكەلەس جوق. ال اكتەر مەن سايقىمازاقتى حالىق ٶزٸ-اق اجىراتىپ الادى. ەكولوگ, كوممۋنيست, جالعان-وپپوزيتسيونەر, ەيتەۋٸر قاتىسۋشىلاردىڭ سانىن كٶبەيتۋ ٷشٸن جولدان قوسىلعاندار...قولايلى كانديدات دەيدٸ مۇندايلاردى.  كٸم بٸلگەن, ٶمٸردٸڭ توسىن سىيى كٶپ قوي. بۇلارعا قاراعاندا سٶزٸ سالماقتى, ويى ورنىقتى بٸرەۋ تٶبە كٶرسەتٸپ قالار دەگەن دەمەمٸز بار. ەي, قايدام...


ەيتكەنمەن بۇل جولى بٸزدٸڭ وپپوزتسييا بٸراۋىزدان وسى سايلاۋعا قاتىساتىن ورتاق كانديدات شىعارسا ۇتىلماس ەدٸ, ۇپاي جينار ەدٸ. ايتالىق, قازاقستاندىق ساياساتتاعى جاڭا ادام, بٸراق ابىرويى, بەت-بەدەلٸ بار. الداعى سايلاۋ جاسى 40-50 كەلگەن «قاراساقالدار» ٷشٸن ٶزٸن بٸر جاعىنان جارنامالاۋعا مٷمكٸندٸك الاتىن جەنە تەۋٸر تەجٸريبە جينايتىن تاپتىرماس جول. جالپى قازٸرگٸ ورتا بۋىننىڭ بەلدٸ ٶكٸلدەرٸنە بەلسەندٸ ەرەكەت ەتەتٸن كەز-كەلگەن سيياقتى. ولار نازارباەۆتىڭ بٸردەن-بٸر بەسەكەلەسٸنە اينالىپ جاتسا تاڭقالماڭىز. ال مۇنداي قارسىلاستاردىڭ كٶزدەن بۇلبۇل ۇشقانى قاشااان...سوڭعى رەت 1999 جىلعى سايلاۋدا  سەرٸكبولسىن ەبدٸلدين 12 پايىز جيناپتى. سودان بەرٸ «دوستوينىي كونكۋرەنت» كٶرگەن دە, كەزدەستٸرگەن دە جوقپىز.
پرەزيدەنتتٸك بولسىن, پارلامەنتتٸك بولسىن سايلاۋعا تٷرلٸ ساياسي جەنە يدەولوگييالىق كٶزقاراستاعى قازاقستاندىقتاردىڭ قاتىسۋى, تيٸسٸنشە ولاردىڭ بيلٸك قۇرىلىمىنان ورىن الۋى  كەيبٸر توپتاردىڭ مارگينالدانۋىنا جول بەرمەي ساياسي جٷيەنٸڭ تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتەدٸ.

2015 جىلعى ساياسي ناۋقان سايلاۋدان باستالدى. بۇل قازاقستاندىق ساياسات ساحناسىنداعى ٶزگەرٸستەرگە سەبەپشٸ بولا ما, جوق پا? كٷتەلٸك. جىل ەندٸ باستالدى عوي. ەيتكەنمەن بٸر جايت انىق. پرەزيدەنتتٸك بولسىن, پارلامەنتتٸك بولسىن سايلاۋعا تٷرلٸ ساياسي جەنە يدەولوگييالىق كٶزقاراستاعى قازاقستاندىقتاردىڭ قاتىسۋى, تيٸسٸنشە ولاردىڭ بيلٸك قۇرىلىمىنان ورىن الۋى  كەيبٸر توپتاردىڭ مارگينالدانۋىنا جول بەرمەي ساياسي جٷيەنٸڭ تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتەدٸ. بۇل بارلىق تاراپقا, سەيكەسٸنشە قازٸرگٸ بيلٸككە دە تيٸمدٸ.