Esterińizde bolsa, biyl 16 naýryzda Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev «Jańa Qazaqstan: jańarý men jańǵyrý» atty Qazaqstan halqyna arnaǵan joldaýyn jariialady. Bul joldaý qoǵam qajettiliginen týǵan, áńgime basynda aitqan memleket qajettiliginen týǵan joldaý edi. Bul árine halyqtyń áleýetin arttyrýǵa baǵyttalǵan Prezident bastamalarynyń biri bolatyn. Muny júzege asyrý óte ózekti ári kúrdeli protsess ekeni anyq.
Joldaýda kórsetilgen jańa saiasi reformalar men 10 baǵyt boiynsha áleýmettik-ekonomikalyq ózgeris jasaý – qoǵamdyq belsendilik pen biliktilikti talap etetini anyq. Jańa Qazaqstandy qalyptastyrýda ótkenniń qateligin qaitalamai, árbir bastama qoǵam oiynan, halyqaralyq tájiribelerden jáne de eksperttik saraptamalardyń jiyntyǵynan qalyptasýy asa mańyzdy.
«Sarap eksperttik klýbynyń negizgi mindetteri qandai? Kez kelgen uiymnyń maqsaty men mindeti, jospary bolatyny siiaqty, «Sarap» eksperttik klýbynyń da óz mindetteri bar. Mysaly, jańa saiasi reformalar men áleýmettik-ekonomikalyq ózgeristerdi júzege asyrýdyń yqtimal saldaryn zertteýmen ainalysady. Saiasi júieni qozǵalysqa keltiretin mehanizmderdi usynyp otyrady; qoǵam men bilik arasynda senim men dialog ornaýyna dáneker qyzmetin atqarady.
Jańa Qazaqstanda jańa saiasi mádeniet pen qoǵamdaǵy ózara jaýapkershiliktiń artýyna jol ashady. Belgili saiasattanýshylar, qarjygerler, ekonomister men qoǵam belsendileriniń basyn qosyp, bilikti mamandarmen elimizde qordalanǵan máselelerdi talqylap, saýatty taldamalyq usynys ázirleý, qoǵamdyq pikir qalyptastyrý jumystarymen ainalysady. Qoǵamdyq sanany túbegeili jańǵyrtý, transformatsiialaý arqyly jarqyn bolashaqtyń beinesin qalyptastyrtý siiaqty uly mindetteri bar.
Árine, saiasi reforma tek qana belgili bir zańdarǵa ózgeris engizý nemese jańa bir nomativtik-quqyqtyq bazany qalyptastyrý emes, eń birinshi kezekte ol elimizdegi saiasi protsesterdi jańartý, zaman talabyna sai jańǵyrtý bolyp tabylady. Osy maqsatty tý etken «Sarap» eksperttik klýbynyń otyrystary Qazaqstan Respýblikasy Parlamenti Májilisi men jergilikti maslihat depýtattarynyń, qoǵam belsendileriniń, saiasattanýshylar men túrli sala ókilderin qamtyǵan sarapshylardyń qatysýymen ótip otyrady.
Túsindire keteiik. Otyrys dóńgelek ústel, suraq-jaýap formattarynda respýblikalyq deńgeide júzege asady. Eksperttik taldaý kezinde ár spikerge 5 minýttyq reglament beriledi. Spikerler sózderinen keiin talqylaý bólimi bastalady jáne otyrys sońyna qarai ashyq mikrofon bóliginde qatysýshylar, jýrnalister ózderiniń suraqtaryn qoia alady. Bul klýb qyzmetiniń ashyqtyǵyn, eshqandai shekteýdiń joqtyǵyn kórsetedi. Sonda klýb otyrystary erkin formatta ótedi.
«Sarap» eksperttik klýbynyń otyrystary elimizdiń barlyq aimaqtaryn qamtý úshin respýblika kóleminde kóshpeli saraptamalyq otyrystaryn ótkizedi. Osy arqyly óńirlerdegi saiasattanýshylar, zańgerler men maslihat depýtattary, ár aimaqtaǵy azamattyq qoǵam belsendilerin eksperttik talqylaýǵa tartyp, jergilikti halyqtyń suraqtaryna jaýap berip otyrady. Bul protsester árine elimizde atqarylyp jatqan saiasi reformalarǵa qatysty óńirlerde qoǵamdyq pikir qalyptastyrýǵa yqpal etip otyrady.
Eksperttik taldaýlarǵa Májilis depýtattary, partiia belsendileri, basqarma basshylary, qoǵam qairatkerleri, saiasattanýshylar men sarapshylar qatysyp, prezident joldaýy men elimizde atqarylyp jatqan saiasi reformalardy jan-jaqty saraptap, qoǵamdyq pikir týdyryp, halyqqa jetkizýge tyrysty. Konstitýtsiialyq referendýmnyń mańyzdylyǵy túsindirilip, qoǵam men jýrnalisterden kelip túsken saýaldarǵa mamandar tarapynan jaýaptar berildi.
«Sarap» eksperttik klýbynyń otyrystaryna otandyq baspasóz derlik shaqyryldy. Máselen, «Qazaqstan», «Habar», «AstanaTV», «Eýraziia» birinshi arnasy», «Qyzyljar», «Altai», «Ontustik», «Turkistan tv», «Aiǵaq» syndy telearnalar shaqyrylǵan. Al saittardan «Baq.kz», «Inform.kz», «DK News», «Zakon.kz», «Kior.kz», «Ruh.kz», «Inbusiness.kz», «Elorda.info», «Mail.kz», «Ult», «Baigenews», «KazInform» portaldarynda, jergilikti gazetterde, «Instagram», «Facebook» jáne «Telegram» áleýmettik jelilerinde aqparattyq materialdar men sharaǵa qatysty posttar jariialanyp otyrǵan.
Klýb bir aida jalpy sany 238 qatysýshyny qamtyǵan 7 otyrys ótkizip, onda Prezident joldaýy, saiasi reformalar men respýblikalyq referendýmǵa qatysty 6 taqyryp ekspertter tarapynan talqylanyp, respýblikalyq jáne aimaqtyq telearnalarda jariialanǵan siýjetter sany 36 bolsa, respýblikalyq, aimaqtyq gazetter men BAQ betterinde jariialanǵan maqalalar sany 149, al «Facebook», «Instagram», «Telegram» áleýmettik jelilerinde 84 post jariialanǵan.
Konstitýtsiiaǵa ózgerister men tolyqtyrýlar qabyldaý máselesi boiynsha respýblikalyq referendýmnyń ótkizilýine bailanysty 3 aimaqta saýalnama júrgizilgen. «Refrendýmnyń ótkizilýin qoldaisyz ba, qoldamaisyz ba?», «Referendýmǵa qatysasyz ba, joq pa?», «Konstitýtsiialyq ózgerister týraly aqparat bilesiz be, bilmeisiz be?» degen suraqtar qoiylǵan qatysýshylarǵa.
«Sarap» eksperttik klýbynyń referendým boiynsha saýalnama nátijeleri tómendegidei:
«Sarap» eksperttik klýbynyń arnaiy telegram kanaly ashylyp, ekspertter tarapynan aitylǵan oilar men respýblikalyq referendýmǵa qatysty aqparattar turaqty túrde jariialanyp turady qazir. Telegram kanalǵa jazylýshylar sany – 420 adamǵa jetken. Aldaǵy ýaqytta jazylýshylar sany artatyny anyq. Óitkeni klýb kótergen taqyryptar óte ózekti, ári qajetti.
«Sarap» eksperttik klýby az ǵana ýaqyttyń ishinde mamandar tarapynan saiasi, ekonomikalyq, áleýmettik máselelerdi talqylaýdyń, sheshý joldaryn usynýdyń jańa dialogtyq alańyn qalyptastyryp úlgergen. Bul maqsatty aýditoriiamen turaqty jasalynyp jatqan keshendi jumystyń nátijesi qazaqstandyqtardyń pikiri men kózqarastaryna áser etetinin eskerý qajet.
Negizgi maqsat halyq pen qoǵamnyń ortasynda, bilik pen halyqtyń arasynda dialog qura otyryp, el azamattarymyzdyń saiasi saýatyn arttyrý, órkenietti saiasi mádenietti qalyptastyrýǵa yqpal etý.
Dál qazir álemde geosaiasi ahýal óte kúrdeli. Osyndai qiyn kezeńde elimizde júrgizilip jatqan keshendi reformalardy árbir qazaqstandyqqa túsindirý qajet. Osy oraida, jalpyulttyq ideia qyzmetiniń mańyzdylyǵyn sezindirý boiynsha ideologiialyq bloktyń múltiksiz, effektivti uiymdastyrylǵan áleýmettik-saiasi jobalar keshenin qalyptastyrý asa mańyzdy ekenin aita keteiik. «Sarap» eksperttik klýby osy joǵary senimdi aqtap, memlekettik múdde men eldik máselelerdiń ońtaily sheshilýine ózindik úlesin qosa biledi dep senemiz.
Sarapshy kózimen:
«Sarap» eksperttik klýby ár sala boiynsha mamandardyń basyn biriktirip, elimizdegi ekonomikalyq, áleýmettik, saiasi máselelerdiń barysyn talqylyp, sheshý baǵyttaryn saraptaityn platforma bolyp tabylady.
Osy ýaqyttar ishinde referendým boiynsha óńirlerdi aralap, halyqqa túsindirý boiynsha jergilikti eksperttermen, sarapshylarmen dóńgelek ústelder ótkizildi.
Búgingi tańda «Sarap» eksperttik klýbynyń arnaiy telegram kanaly ashylyp, ekspertter tarapynan aitylǵan oilar men respýblikalyq referendýmǵa, ózge de protsesterge qatysty aqparattar turaqty túrde jariialanyp turady.
«Sarap» eksperttik klýby – mamandar tarapynan saiasi, ekonomikalyq, áleýmettik máselelerdi talqylaýdyń, sheshý joldaryn usynýdyń jańa dialogtyq alańyn qalyptastyrdy.
Bul maqsatty aýditoriiamen turaqty jasalynyp jatqan keshendi jumystyń nátijesi qazaqstandyqtardyń pikiri men kózqarastaryna áser etetinin eskerý qajet.
Negizgi maqsat halyq pen qoǵamnyń ortasynda, bilik pen halyqtyń arasynda dialogty qura otyryp, azamattarymyzdyń saiasi áleýetin arttyrý, órkenietti saiasi mádenietti qalyptastyrýǵa yqpal etý.
