1980 jyldary salynǵan JEO-2 Almatynyń bylai qoiǵanda Ortalyq Aziiadaǵy eń úlken jylý ortalyǵy bolyp sanalady. Búginde ortalyq Almaty qalasynyń 70%-yn elektr qýatymen, 40%-yn jýlmen qamtýda. Sondyqtan alyp energetikalyq nysanda kómirden gazǵa kóshirip, qalanyń ekologiialyq máselesin sheshýdiń mańyzy zor.
Óz kezeginde «Samuryq-Qazyna» ál-aýqat qorynyń tóraǵasy Nurlan Jaqypov
– Qazirgi tańda qor megapolistegi halyqtyń ómir súrý sapasyn jaqsartý úshin birden birneshe jobany júzege asýda. Bul rette qala men onyń mańyndaǵy aýanyń lastanýyn azaityp, kún ótken saiyn artyp kele jatqan energiia tutynýdy retke keltirý úshin almatylyq JEO-ny kómirden gazǵa aýystyrý josparlandy.
Ol úshin stantsiialarǵa jańa gaz qubyrlary men jylý jelilerin jetkizý qajet. Mundai mańyzdy jobany energetika, gaz kompaniialary jáne elektr jelileri boiynsha operatory bar «Samuryq-Qazyna» siiaqty iri holding qana júzege asyra alady. Búkil qala bul jobany asyǵa kútetip otyrǵanyn bilemin. Bizder osy baǵytta qarqyndy jumystardy bastap kettik, – dedi Nurlan Jaqypov.
Qor basshysynyń aitýynsha, sońǵy jyldary Almatynyń elektr jelilerin damytý baǵytynda kóptegen jumystar atqarylǵan. Osy rette 38 qosalqy stantsiia men elektr jelileri salynǵanyn, sonymen qatar KEGOC tirek qosalqy stantsiialary men «AJK» toraptyq qosalqy stantsiialaryn biriktirip, qalanyń ainalasynda energetikalyq saqina qurylǵanyn airyqsha atap aitýǵa bolady.
Nurlan Jaqypov Almatydaǵy gazǵa aýysýdy josparlap otyrǵan JEO-2-ge baryp, ondaǵy jumystarmen tanysty. Qor basshysy jýrnalsitermen tildeskende aldaǵy ýaqytta jumys istep turǵan kómir zaýyttarynyń janynda jańa gaz elektr stantsiialaryn salyp, sodan keiin kómirmen jumys isteitin energetikalyq nysandardyń jumysyn toqtatatyndaryn alǵa tartty.
– Jańa elektr stantsiialaryn salý isi óte aýqymdy, qymbat joba bolyp sanalady. Osyǵan bailanysty qor álemniń túkpir-túkpirinen investitsiialar tartyp jatyr. Óitkeni jańa energiia qýaty «Samuryq-Qazynanyń» negizi jobalarynyń mańyzdy bóligi bolyp tabylady.
«Samuryq-Qazyna» toby ekonomikany janama túrde jyl saiyn 1 trln teńgeden astam qarjymen sýbsidiialap keledi. Bul bizdiń portfeldik kompaniialardyń ózindik qunnan tómen shyǵynǵa ushyraityn nemese naryqtyq qunnan tómen qyzmetter satylatyn soma. Iaǵni, qor jyl saiyn 1 trln teńgeden artyq aqsha almaidy jáne osylaisha janama túrde ekonomikany sýbsidiialaidy, – dedi Nurlan Jaqypov.
Almaty JEO-2-ni jańǵyrtý qorshaǵan ortaǵa áserdi barynsha azaityp, 2026 jylǵa deiin júrgiziletin bolady. Onyń TEN boiynsha quny – 324,1 mlrd teńge. Jobany qarjylandyrý tómendegidei jiktelgen: menshikti qarajat – 9%, qor qarajaty – 11%, qaryz qarajaty – 80%-dy quraidy.
Stantsiianyń qýatyn 450 MVt-qa deiin arttyra otyryp, PMÝ bazasynda Almaty JEO-3-ti qaita jańartý 2025 jylǵa deiin josparlanǵan. Onyń TEN boiynsha quny – 272,9 mlrd teńge. Qarjylandyrý shemasy – ishki qaryz – 20%, qaryz qarajaty – 80%-dy quraidy. BNAJ kelisimshartyn jasasý 2023 jyldyń shildesinde josparlanyp otyr.
Odan bólek, Almatynyń kabeldik jelilerin 2030 jylǵa deiin qaita jańartý josparlanýda. Jobanyń aldyn ala quny – 83,3 mlrd teńge. Qarjylandyrý júiesi – «Samuryq-Qazyna» AQ qarajaty – 12,3%, qaryz qarajaty – 87,7%-dy quraityn bolady. Osynyń arqasynda elektr jelileriniń tozýyn, elektr energiiasynyń joǵalýyn 10,7 paiyzdan 7 paiyzǵa deiin, áseri ~1,4 mlrd tg/jyl jetetidi dep kútilýde. Qurylys-montaj jumystary 1 sáýirde bastaldy.
N.Áýbákir
