Belgili saiasatker Ámirjan Qosan Táýelsiz Memleketter Dostastyǵynyń áskeri-saiasi uiymy UQShU tóńireginde bolyp jatqan saiasi máselelerge bailanysty pikir bildirdi. Sonyń biri – Armeniia premer-ministri Nikol Pashiniannyń "UQShU-ǵa músheligin toqtatý" týraly jasaǵan málimdemesi. Osy tusta saiasatker bul ózgerister UQShU-nyń búgini men bolashaǵyna qalai áser etetini týraly sóz qozǵady, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Saiasatker Pashiniannyń mundai málimdeme jasaýyna armiandar men ázirbaijandar arasyndaǵy saiasi qaqtyǵystyń túrtki bolǵanyn jetkizdi.
"Pashiniannyń bul demarshynyń eń basty sebebi sol: Armeniia men Ázirbaijan arasyndaǵy Qarabaqqa daý-damai barshaǵa aian, sol daǵdarys kezinde UQShU Armeniiaǵa qol ushyn sozǵan joq. Mine, Pashinian sony meńzep otyr", - deidi Qosanov.
Aitýynsha, búginde UQShU óte tereń daǵdarystyq jaǵdaidyń aldynda tur. Buǵan bailanysty negizgi 4 sebep bar ekenin ashyp aitty.
"Birinshi ári basty sebep – ol UQShU-nyń basty aktsioneri retindegi Reseidiń basqynshylyq saiasaty. XXI ǵasyrda jańa soǵys ashyp, búkil órkenietti álemniń aldynda qarabet bolǵan onyń kóleńkesi UQShU-ǵa da túsip tur. Ujymdyq shartqa qol qoiǵan memleketterdiń ózara mindettemeleri bar. Bundai jaǵdai UQShU músheleriniń Ýkrainamen qarym-qatynasyna óz salqynyn tigizetini aitpasa da túsinikti. Ekinshiden, Reseidi anneksiialyq qarqyny jaman. Keshe ǵana Medvedev óz suhbatynda "Ýkraina degen memleket joq, al Kiev "orys qalalarynyń anasy", qajet bolsa, Kievke deiin baramyz" degen syńaida pikir aitty. Onyń aldynda Pýtin "potstsovettik memleketterdiń jeri Máskeýden alǵan syilyq» degendei oi bildirdi. Osynaý óreskel sózder Reseimen bir uiymda múshe bop júrgen elderge kórsetilgen ses emei ne deisiz?! Munyń bári UQShU-daǵy ishki ahýalǵa áser etettini sózsiz", - dep atap ótti ol.
Al úshinshi sebep retinde saiasatker uiym ishindegi ár eldiń geosaiasi jaǵdaiy, máselen túrki-slavian týystyǵyna bailanysty basym baǵyttary bar ekenin alǵa tartady. Óz kezeginde bul másele qandai da bir qaqtyǵystarda sheshýshi rol atqarýy múmkin deidi. Sonymen qatar tórtinshi sebepke Resei jetekshi rol atqaratyn UQShU sekildi uiymǵa múshe basqa elder "ujymdyq Batyspen" derbes qarym-qatynas jasaýǵa árekettenip jatqanyn jatqyzady.
"Mundai talpynysqa Reseimen bir áskeri uiymda bolý teris áser eteri haq.
Pashiniannyń UQShU-ǵa qatysty ashy synyn Frantsiiada aitqanyn eskerýimiz kerek. Frantsiiada armiandardyń myqty da yqpaldy diasporasy, óz lobbii bar ekeni belgili. Armeniia qarý-jaraqty basqa elden emes, dál Frantsiiadan satyp alyp jatqany da kóp nárseni ańǵartsa kerek. UQShU-men qarym-qatynasty toqtatsa da, Pashinian óz elindegi reseilik áskeri bazasyna qatysty "ol eki memleket arasyndaǵy másele" dep jyly jaýyp qoiǵany da túsinikti: Armeniia Reseige kóp máselede táýeldi, sol sebepti onymen bas jaqqa baryspaidy. Armeniia geografiialyq jaǵynan Eýroodaqqa jaqyn, máselen, NATO-nyń múshesi Týrkiiamen shekaralas. Ýaqyt óte, Eýroodaqqa qarai jyljýy da múmkin. Ol úderisti Frantsiia siiaqty memleket qoldaýy da múmkin", - deidi Qosan.
Osy tusta saiasatker UQShU-nyń búgini men bolashaǵyna bailanysty týyndaýy múmkin máselege de toqtalyp ótti. Aitýynsha, uiym taǵdyry Resei Federatsiiasynyń sheshimine tikelei bailanysty bolmaq.
"Shynyn aitsaq, UQShU degenimiz Reseidiń postsovettik keńistikte óziniń áskeri (jáne basqa) yqpalyn saqtap qalýdyń bir amalynyń uiymdyq formasy. Osy uiymnyń saqtalýyna Resei qanshalyqty múddeli bolady, uiym taǵdyry soǵan ǵana bailanysty", - dep atap ótti ol.
Sonymen birge ol UQShU-daǵy ózgerister Qazaqstannyń erteńine aitarlyqtai áser etpeitinin jetkizdi.
"Qazaqstan bolsa, sońǵy kezde, ásirese, Ýkraina men Resei arasyndaǵy soǵysqa qatysty, halyqaralyq zańnama, sonyń ishinde Birikken Ulttar Uiymynyń Jarǵysy men qujattaryna súienýi kerektigin jii aityp júr. Bul ózi durys tendentsiia. Armeniia ne basqa el UQShU-daǵy mártebesine qaita qarap jatsa, bizge tiip keteri az: biz óz Táýelsizdigimizdi, sonyń ishinde jer tutastyǵymyzdy ózimiz qorǵai alatyn memleket bolýymyz kerek. Bar másele sonda!", - dep sózin qorytyndylady Ámirjan Qosan.
Eske salaiyq, buǵan deiin Armeniia premer-ministri Nikol Pashinian France 24 telearnasyna bergen suqbatynda UQShU Armeniiaǵa qatysty óz mindetin oryndamaýyna bailanysty, músheligin toqtatatynyn habarlaǵan bolatyn.
“Ujymdyq qaýipsizdik týraly shart Armeniiaǵa qatysty, ásirese 2021-2022 jyldary oryndalmady. Bul nazardan tys qalmaidy. Biz bul kelisimge qatysýymyzdy toqtattyq. Ári qarai ne bolatynyn kóremiz", - dedi Pashinian.
Onyń aitýynsha, birneshe ai buryn Máskeý "armian halqyn bilikti qulatýǵa ashyq túrde úndegen". Ol "Máskeýdiń Erevanǵa qarsy úgit-nasihaty tolastamai otyrǵanyn" da atap ótti.
