Resei Federatsiiasynyń Prezidenti Vladimir Pýtin Qasym-Jomart Toqaevqa arnaǵan quttyqtaý sózinde Baiqońyr qalasynyń damýyna Resei tarapy zor kóńil bólip otyrǵanyn jáne bul baǵyttaǵy jumystar jalǵasa beretinin málimdedi, dep habarlaidy Dalanews.kz.
"Qurmetti Qasym-Jomart Kemeluly! Qurmetti qazaqstandyq jáne reseilik dostar! Qadirli Baiqońyr ǵarysh ailaǵynyń qyzmetkerleri men ardagerleri! Sizderdi aty ańyzǵa ainalǵan Baiqońyr ǵarysh ailaǵynyń 70 jyldyq mereitoiymen shyn júrekten quttyqtaimyn. 1955 jyldyń 2 maýsymy – osy kúni Keńes Odaǵynda erekshe mańyzǵa ie zymyran synaq alańyn, bolashaqta Jer betindegi tuńǵysh ǵarysh ailaǵyna ainalatyn keshendi qurý týraly memlekettik sheshim qabyldandy. Uly Otan soǵysy aiaqtalǵannan keiin bar-joǵy on jyl ótkende, surapyl soǵystyń saldarynan eńsesi túsken, orny tolmas shyǵyn kórgen kópultty keńestik halyq tek qiraǵan qalalar men aýyldardy qaita qalpyna keltirip qana qoimai, sonymen qatar ekonomikalyq jáne tehnologiialyq serpiliske qol jetkizip, bolashaqqa batyl qadam jasai aldy – adamzatty juldyzdar álemine bastaityn ǵarysh dáýiriniń esigin ashty", – dedi Pýtin óz quttyqtaýynda.
Onyń aitýynsha, Baiqońyrdyń salynýy – keń kólemdi ǵaryshtyq baǵdarlamalarmen qatar – naǵyz erlik, janqiiarlyq pen qaisarlyqtyń úlgisi.
"Biz Baiqońyrdy jobalap, salyp, alǵashqy kúnderden bastap ǵarysh ailaǵynda qyzmet atqarǵan barlyq odaqtas respýblikalardan kelgen júzdegen myń adamnyń qajyrly eńbegine, titandyq tabandylyǵyna bas iemiz. Baiqońyr shejiresin jazǵan ǵalymdar men konstrýktorlardy, synaqshy ushqyshtardy, azamattyq jáne áskeri mamandardy jyly sezimmen eske alamyz. Dál osy jerde, Baiqońyrda adamzat tarihynyń jańa dáýiri bastaldy, qiialdar shyndyqqa ainaldy. 1957 jyly dál osy jerden R-7 zymyrany arqyly Jerdiń alǵashqy jasandy serigi ushyryldy. Al 1961 jylǵy 12 sáýirde Iýrii Gagarin Baiqońyrdan ǵaryshqa attanyp, Jerdi ainalyp shyqqan adamzattyń tuńǵysh ókili boldy", – dedi Resei prezidenti.
Ol Baiqońyr tarihynda basqa da aitýly sátterdiń kóp ekenin atap ótti.
"1963 jyly tuńǵysh áiel ǵaryshker Valentina Tereshkovanyń ushýy, 1971 jyly álemdegi alǵashqy "Saliýt-1" orbitalyq stantsiiasynyń ǵaryshqa shyǵarylýy, 1988 jyly kóp márte paidalanýǵa arnalǵan "Býran" kemesiniń ushyrylýy – osynyń bári Baiqońyrmen tikelei bailanysty. 1998 jyly dál osy jerden Halyqaralyq ǵarysh stantsiiasynyń alǵashqy modýli – "Zaria" ushyrylyp, jańa dáýirge jol ashyldy. Baiqońyrdan osy ýaqytqa deiin eki jarym myńnan astam zymyran ushyryldy. 200-den asa ǵaryshker osy jerden orbitaǵa attandy", - dep qosty ol.
Pýtinniń sózinshe, Baiqońyrdan ǵaryshqa tek keńestik emes, túrli elderden shyqqan ǵalymdar da sapar shekti. Olar ǵarysh keńistiginde tyń ǵylymi tájiribeler men zertteýler júrgizdi.
"Baiqońyrdyń qazaq tilinen aýdarǵanda "bai ólke" degen maǵyna beretinin eskersek, bul ataýdyń máni óte tereń ári oryndy. Bul ǵarysh ailaǵynyń álemdik ǵylym men tehnikanyń damýyna qosqan úlesi – baǵa jetpes bailyq. Qazirgi tańda Baiqońyr – álemdegi eń iri ári zamanaýi ǵarysh ailaqtarynyń biri. Onda shamamen jeti myńǵa jýyq qyzmetker eńbek etedi. Ǵarysh ailaǵynyń áleýeti Reseidiń, TMD elderiniń jáne ózge de memleketterdiń ǵaryshtyq baǵdarlamalarynda belsendi qoldanylady", – dedi Resei kóshbasshysy.
Ol sondai-aq Baiqońyrdy Resei men Qazaqstan arasyndaǵy strategiialyq áriptestiktiń jarqyn simvoldarynyń biri retinde sipattady.
"Eki el arasynda Baiqońyr qalasy men ǵarysh ailaǵynyń qyzmetin retteitin ondaǵan kelisim men sharttar bar. Baiqońyr – eki el arasyndaǵy integratsiia men ózara is-qimyldyń naqty jemisi. Ol – Qazaqstan men Reseidiń ǵylym men innovatsiia, tehnologiia salalaryndaǵy yqpaldastyǵynyń, halyqaralyq bedeliniń artýyna zor úles qosyp otyrǵan nysan. Resei Baiqońyr qalasyn damytýǵa, ondaǵy qazaqstandyq jáne reseilik turǵyndardyń áleýmettik jaǵdaiyn jaqsartýǵa qatysty jumystardy jalǵastyra beredi. Ǵarysh ailaǵyn tiimdi paidalaný jáne onyń bolashaǵyn qamtamasyz etý – biz úshin basym baǵyttardyń biri", – dedi Vladimir Pýtin.