Qazaqstandyq belsendi Qýat Ahmetovti Ýkrainadan urlap áketpek bolǵan reseilik agenttiń jospary iske aspai qalǵan. Bul jait "Dose" ortalyǵy jýrnalisteriniń qolyna túsken Resei barlaý qyzmetiniń qupiia qujattarynan belgili bolǵan, dep habarlaidy Dalanews.kz Azattyqqa siltep.
“Ýkrainada turatyn qazaq ultshyly Qýat Ahmetovti ustaý boiynsha arnaiy operatsiia josparlandy. Ol úshin aldymen Ýkraina ishki ister ministrligindegi agentter arqyly onyń bailanys derekterin alyp, uialy bailanys trekingin surattym. Degenmen, Qýat Ahmetov ózin ańdyp júrgenin bireýlerden estip qalǵan siiaqty. Onyń qaida ekenin taptym degende, ol Túrkiiaǵa qashyp ketken bolatyn. Artynda eshqandai iz qaldyrmaǵan, eshqandai saýda jasamaǵan, yqtiiarhat almaǵan. Onyń áreketin Qazaqstannyń arnaýly qyzmeti basqaryp otyr deýge tolyq negiz bar” delingen dose derekterinde.
Shytyrman oqiǵaǵa toly shyǵarmaǵa uqsaityn bul jazba – Resei barlaý qyzmetiniń agenti Viktor Vasilevtiń Máskeýdegi kýratory, Resei Bas barlaý basqarmasynda (GRÝ) qyzmet etetin polkovnik Denis Smolianinovke jazǵan raporty deidi "Dose" ortalyǵynyń zertteýshi-jýrnalisteri. Reseilik oppozitsioner Mihail Hodorkovskii negizin qalaǵan bul ortalyq Resei biliginiń eldegi jáne sheteldegi jemqorlyq derekterin, adam quqyǵyna qarsy is-áreketterin áshkereleýmen ainalysady. Ótken jyldyń jeltoqsanynda "Dose" jýrnalisteri Resei Bas barlaý basqarmasynyń qupiia qujattaryn qolǵa túsirgenin habarlaǵan bolatyn.
Eki betten turatyn raportynda Vasilev 2022 jyly aqpanda Ýkrainada eki apta bolyp, Ahmetovti urlap áketý operatsiiasyn josparlaǵanyn, biraq ol iske aspaǵanyn baiandap, "Qýat Ahmetovti Qazaqstannyń arnaýly qyzmeti baqylap otyr" degen tujyrym jasaidy. Saparynyń sońynda ol Ýkrainanyń arnaýly qyzmetiniń izine túskenin sezip, aldymen Odessaǵa barǵan, keiin Moldovaǵa ótip ketken dep jazdy "Dose".
"Til maidany" qozǵalysynyń jetekshisi, belsendi Qýat Ahmetov Resei arnaýly qyzmetine ne úshin qajet boldy? Bul suraqqa naqty jaýap joq.
Qýat Ahmetov 2021 jyly dúken satýshysyna "Qazaqstanda turyp jatyrsyń. Qazaqsha sóileýge, túsinýge mindettisiń!" dep talap aityp, smartfonyna túsirip, jelide qyzý talqylanǵan adam. Dúken qyzmetkeri oǵan "Eshkimge eshteńe mindetti emespin. Qazaqstanda eki [memlekettik] til bar. Siz oryssha sóilep, meni jaqsy túsinip tursyz ǵoi", – dep Qýat Ahmetovtiń áreketin synady.
Taǵy bir ret Ahmetov sýpermarket qyzmetkerlerimen janjaldasyp qalǵan bolatyn. Ol "dúken sóresindegi taýardyń ataýy nege memlekettik til – qazaq tilinde jazylmaǵan?" dep surady. Dúken qyzmetkeri "Qazaqstanda eki til bar. Orys tilin Konstitýtsiiadan áli eshkim alyp tastaǵan joq" dep Ahmetovtiń oryssha sóileýin talap etti.
Qýat Ahmetov Qazaqstanda túrli mekeme-uiym, saýda oryndaryndaǵy qyzmetkerlerdiń qazaqsha sóileýin talap etetin til belsendisi retinde tanyldy. Memlekettik tilde qyzmet kórsetpeitin jerge politsiia shaqyrtyp, keibirinen ashyq túrde keshirim suratyp, biriniń "qazaqsha úirenemin" degen ýádesin aldy. Al keibiri qazaqsha sóileýge ashyq qarsylyq bildirdi.
Ol óz is-áreketterin videoǵa túsirip, 2021 jyldyń naýryz aiynan bastap YouTube-tegi "Til Maydani onlain partiiasy" dep atalatyn arnasyna jariialap júrdi. Degenmen, bul belsendilik Qazaqstanmen kórshiles Reseidegi kremlshil aqparat quraldary men bilik ókilderiniń nazaryn aýdardy. Olar Qýat Ahmetovtiń áreketin "rýsofobiia", "fashistik qylyq" dep atap, "orystar men oryssha sóileitinderdi jek kórý kórinisi" dep baǵalady.
“Azattyq” Qýat Ahmetovke "Dose" ortalyǵy jariia etken Viktor Vasilevtiń reseilik barlaý qyzmetine jazǵan raportyna bailanys suraq qoidy. Ol Kievten Túrkiiaǵa ketip qalǵanyn rastady, biraq Qazaqstannyń arnaýly qyzmeti kómektesti degen sózdi joqqa shyǵardy. Ahmetov Kievte ýkrain belsendisi Pan Vasildiń úiinde turǵanyn, Ýkrainada vizasyz júrýge bolatyn úsh ai merzim bitken soń Túrkiiaǵa ótip ketkenin aitty.
Eske salaiyq, 2021 jyly "Til maidany" belsendisi Qýat Ahmetovke Reseige 50 jylǵa kirýge tyiym salynǵanyn habarlaǵan bolatynbyz.
"Búgin QR-nyń azamaty Qýat Ahmetov pen Ázirbaijan Respýblikasynyń azamaty Isfandiiar Vagabzade Resei Federatsiiasyna 50 jyl merzimge kirgizilmeýi týraly sheshim qabyldandy. Olar internet jelisinde ultaralyq alaýyzdyqty týdyratyn málimdemeler jasaǵan", - delingen Reseidiń IIM habarlamasynda.