Qurandy qasterlegen qaqpashy
Fýtbolmen toǵyz jasynan bastap ainalysqan, qolyna qolǵap kiip qaqpaǵa turǵan Rinat eseie kele Astrahannyń «Volgar» komandasyna qabyldandy. Al 1975 jyly 18 jasynda áigili bapker Konstantin Beskovtyń kózine túsip, Máskeýdiń «Spartagyna» aýysty. Úsh jyl jastar komandasynda sheberligin shyńdaǵan soń, búkil Keńes Odaǵyna áigili osy klýb sapynda on bir jyl boiy (1978-1988) óner kórsetti. Osy ýaqyt ishinde Rinat KSRO chempionatynda 335 oiyn oinaǵan, eki ret el chempiony atanǵan (1979 jáne 1987), bir ret Odaqtyń úzdik qaqpashysy bolǵan (1982). Sosyn úsh jyl «Seviliada» (Ispaniia) oinady.
Rinat Dasaev 1980 jyldan 1990 jylǵa deiin KSRO quramasynyń da 1-nómirli jeidesin on jyl boiy eshkimge bergen joq. Jalpy, ulttyq qurama qaqpasyn ol 91 ret qorǵap, 70 gol jibergen. Ótken ǵasyrdyń 80-jyldarynyń ekinshi jartysynda «KSRO fýtbol quramasy» dese, jankúierler «9 ýkrain men 2 tatarin» dep ázildeitin. Ishinara grýzin, belarýs, orys fýtbolshylary da shaqyrylǵanymen, ol ýaqyttaǵy negizgi quram shynynda da solai edi. Mysal úshin 1988 jylǵy Eýropa chempionaty oiyndaryndaǵy negizgi quramdy alsaq, qaqpada Dasaev turdy, qorǵanysta – taǵy bir tatar Vagiz Hidiiatýllin júrdi, qalǵan jigitterdiń bári de (Anatolii Demianenko, Vladimir Bessonov, Oleg Kýznetsov, Vasilii Rats, Gennadii Litovchenko, Aleksei Mihailichenko, Aleksandr Zavarov, Oleg Protasov, Igor Belanov) – Kievtiń «Dinamosynan» bolatyn.
Sol 1988 jyly R.Dasaev álemniń úzdik qaqpashysy atandy. Ol – úsh álem chempionatyna qatysqan KSRO tarihyndaǵy 4 fýtbolshynyń biri (qalǵan úsheýi – Lev Iashin, Bessonov, Demianenko). Máskeý Olimpiadasynyń (1980) qola júldegeri. «Frans fýtbol» (Frantsiia) jýrnalynyń Eýropanyń úzdik fýtbolshysyn anyqtaityn «Altyn dop» júldesiniń tizimine Rinat Dasaev qatarynan 7 ret endi: 1982 (6-oryn), 1983 (6-oryn), 1984 (22-oryn), 1985 (9-oryn), 1986 (16-oryn), 1987 (21-oryn) jáne 1988 (13-oryn).
Bul – buǵan deiin iisi musylman balasy, túrki jurtynyń ókili jetip kórmegen jetistik edi. «Altyn dopty» aqyry musylman fýtbolshysy aldy (1998 jyly, Zinedin Zidan), biraq soǵan deiin ol marapatqa sál de bolsyn jaqyndaǵan sportshy – Dasaev edi.
Rinat jasyl alańǵa shyǵarda árdaiym shaǵyn qolsómkesine qosalqy zapas qolǵaptarymen birge Quran kitabyn jasyryn salyp alatyn bolǵan. Sóitip, qaqpanyń buryshyna qoiyp qoiǵan. Keńes zamanynda, ateizmniń dáýirlep turǵan ýaqytynda mundai qadamǵa barýdyń ońai bolmaǵany anyq…
R.Dasaev qazir Máskeýdiń «Spartagynyń» qosalqy quramyn jattyqtyrady. Baiaǵy Almatyǵa kelip júrip tapqan alǵashqy jary, jerlesimiz, gimnastshy Nelli Gaaspen ajyrasyp, ispan qyzy Mariia del Marmen kóńil qosqan. Birinshi áielinen eki qyzy (Elmira men Kristina), qazirgi jarynan eki qyz (Beatris pen Áliia), bir uly (Sálim) bar.
Sáken Sybanbai
Derekkózi: "Almaty aqshamy" gazeti
https://dalanews.kz/17278
