Alashtyń arnasy, Shyǵystaǵy "SEMEI” telearnasyna biyl 55 jyl. Halyqpen biliktiń arasynda altyn kópirge ainalǵan arnanyń beldi jýrnalisi Qýanysh Rahmetollaulymen kezdesip, Alataýdyń baýraiynda suhbattasýdyń sáti tústi.
Ál-Farabi atyndaǵy Qazaq Ulttyq Ýniversitetiniń jýrnalistika fakýltetiniń túlegi týǵan jerinde jemisti eńbek etip "SEMEI” telearnasynda júrgizýshi-redaktor qyzmetin 0atqarýda.
"Men úshin bul telearna ómirlik jáne eńbek jolymdaǵy úlken mektep" deidi. Búginde respýblikalyq beldi BAQ-da qyzmet etip júrgen elimizge belgili jýrnalister osy arnadan jýrnalistikanyń qyr-syryn úirenip, qanattary qataiyp túlep ushqanyn maqtanyshpen jetkizdi.
"Jalpy óńirlik arnada júmys istegen jan, televiziiaǵa qajetti barlyq dúnieni úirenip shyǵady. Bir ózi birneshe baǵdarlamany júrgizip mol tájiribe jinaidy, ol habarlarǵa jalǵyz ózi qonaq shaqyryp prodiýsserdiń qyzmetin atqarady, kerek deseńiz montajdy da úirenip, operatordyń jumysyn meńgerip ala alady. Mine jýrnalist bola júrip qansha mamandyqty igerip shyǵady.
Atqarǵan jumystyń nátijesinde tolyqtai ózindik ónim arqyly kórermenniń suranysyna sai sapaly habarlar usyný dástúrge ainalǵan" – deidi áriptesimiz Qýanysh.
Rasynda qazirgi kezde jýrnalistiń jan-jaqty bolýy asa qajet.
Sońǵy ýaqyttarda kóp aitylyp júrgen salalyq jýrnalistikany damytý kerek degendi Qýanysh ta qoldaidy. Ár túrli saladan aqparat taratatyn jýrnalist emes, bir salany jetik meńgergen maman qajet siiaqty qazir bizge. Ásirese óńirlerde salalyq jýrnalistika múldem aqsap tur. Tipti joqtyń qasy. "Nege?" degen saýal týyndaidy.
"Sebebin túsindireiin. Bir tilshi sport týraly aqparat taratsa, sol kúni din, mádeniet, ekonomika, saiasat syndy alýan túrli taqyryptardy qozǵap, halyqqa jetkizýi múmkin. Jan-jaqtylyǵy túsinikti de. Óitkeni shtatta sanaýly jýrnalister. Sol sebepti keibir saiasi ne ekonomikalyq, áleýmettik taqyryptardy jerine jetkizip taldap beretin, máselege tereńirek bara alatyn mamandardyń azdyǵynan, oqyrman nemese kórermenderge jan-jaqty zerttelgen , saraptamalyq materialdardyń jetpei jatýy osydan bolar" deidi áriptesimiz.
Onyń aitýynsha shet memleketterde ekonomikaǵa arnalǵan baǵdarlama bolsa belgili ekonomist, salmaǵy aýyr saiasi habarlardy beldi saiasattanýshylar nemese saiasatkerler, fýtboldy burynǵy álemge áigili aiaq dopshylar kommentator retinde júrgizedi. Al bizde jaǵdai múldem basqasha.
"Jýrnalist- adaldyqty, shynaiylyqty, aqiqatty súiedi. Táýelsiz elde táýmendi jýrnalister bolmaý kerek", – dep jalǵastyrdy áńgimesin Qýanysh Smaǵulov. "Bas kespek bolsa da, til kespek joq" jáne "aĭtpasa shyndyqtyń atasy óledi" dep taǵy aĭtady. Osy qaǵidalar tórtinshi biliktiń ustanymyna saĭ kelý kerek.
Qara basynyń qamyn emes, qarapaĭym halyqtyń jaǵdaĭyn aldyńǵy qatarǵa qoĭyp óz múddesinen el múddesin artyq qoiatyn, jýrnalister qaýymy biilkpen halyq arasyndaǵy altyn kópir ispettes. Deĭturǵan jazýshy Sher aǵań "aýyz ótirik aĭtsa murt kúledi, jýrnalist ótirik aĭtsa halyq kúledi" deĭtindeĭ aramyzda bas paĭdasyn joǵary qoiatyn, maqtaý-madaqtaýdan ary asa almaĭtyn, bylaĭsha aĭtqanda qara qazannyń aĭnalasynda júretin áriptesterimizde joq emes.
Alǵashqylary joǵarydaǵylarǵa jaqpaĭ, halyqtyń yqylasyna bólense, ekinshileri bilikke jaǵynam dep, qarashanyń alǵysynan qur qalady" deidi Qýanysh Rahmetollauly.
Áleýmettik jelilerde aqiqatty aitamyn dep talai márte joǵary jaqtan eskertpeler de bolǵanyn jasyrmaǵan áriptesimiz, árqashanda eldiń muń-muqtajyn aitýǵa jalyqpaitynyn jetkizdi. "Qyzmet qoldyń kiri", al abyroi men namys basty orynda turýy kerek dep sanaidy.
Jarty ǵasyrlyq tarihy, qazaq televiziiasynda ózindik orny bar «SEMEI» telearnasy ózindik kórermeni, ózindik stili qalyptasyp úlgerdi. Aǵa býyn jol bastap, keiingi tolqyn izbasarlaryna bilgenin úiretip keledi.
"Ruqsat bolsa osy suhbatty paidalanyp maǵan televiziia salasynda álipti taiaq dep úiretken, báigege túser júirik attai baptap, bilgenin úiretip, kemshilgimdi túzegen televiziia salasyndaǵy ustazym «SEMEI» telearnasynyń Bas redaktory, beldi jýrnalist Saira Qajyospanqyzy, ár kez shyńdap, aqyl qosyp, men úshin jumbaq bolǵan, televiziianyń qyr-syryn úiretip, shyǵarmashylyǵymdy shyńdaýǵa áser etken, bizdei jas qyrannyń tomaǵasyn sypyryp, kógildir ekrannyń ar jaǵynda otyrǵan talǵampaz kórermendi aqparatpen sýsyndaýyna, taǵylymy mol habarlar ázirleýge baǵyt-baǵdar bergen, mol tájiribesimen bólisken Nurgúl Qudaibergenqyzy men Erjan Jaqyp syndy tisqaqqan jýrnalister de aqparat biiginde samǵaýyma mol áser etti. Alǵysym sheksiz", – deidi áriptesimiz.
Ázirlegen, Dýman BYQAI
