الاشتىڭ ارناسى, شىعىستاعى "SEMEI” تەلەارناسىنا بيىل 55 جىل. حالىقپەن بيلٸكتٸڭ اراسىندا التىن كٶپٸرگە اينالعان ارنانىڭ بەلدٸ جۋرناليسٸ قۋانىش راحمەتوللاۇلىمەن كەزدەسٸپ, الاتاۋدىڭ باۋرايىندا سۇحباتتاسۋدىڭ سەتٸ تٷستٸ.
ەل-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ جۋرناليستيكا فاكۋلتەتٸنٸڭ تٷلەگٸ تۋعان جەرٸندە جەمٸستٸ ەڭبەك ەتٸپ "SEMEI” تەلەارناسىندا جٷرگٸزۋشٸ-رەداكتور قىزمەتٸن 0اتقارۋدا.
"مەن ٷشٸن بۇل تەلەارنا ٶمٸرلٸك جەنە ەڭبەك جولىمداعى ٷلكەن مەكتەپ" دەيدٸ. بٷگٸندە رەسپۋبليكالىق بەلدٸ باق-دا قىزمەت ەتٸپ جٷرگەن ەلٸمٸزگە بەلگٸلٸ جۋرناليستەر وسى ارنادان جۋرناليستيكانىڭ قىر-سىرىن ٷيرەنٸپ, قاناتتارى قاتايىپ تٷلەپ ۇشقانىن ماقتانىشپەن جەتكٸزدٸ.
"جالپى ٶڭٸرلٸك ارنادا جٷمىس ٸستەگەن جان, تەلەۆيزيياعا قاجەتتٸ بارلىق دٷنيەنٸ ٷيرەنٸپ شىعادى. بٸر ٶزٸ بٸرنەشە باعدارلامانى جٷرگٸزٸپ مول تەجٸريبە جينايدى, ول حابارلارعا جالعىز ٶزٸ قوناق شاقىرىپ پروديۋسسەردٸڭ قىزمەتٸن اتقارادى, كەرەك دەسەڭٸز مونتاجدى دا ٷيرەنٸپ, وپەراتوردىڭ جۇمىسىن مەڭگەرٸپ الا الادى. مٸنە جۋرناليست بولا جٷرٸپ قانشا ماماندىقتى يگەرٸپ شىعادى.
اتقارعان جۇمىستىڭ نەتيجەسٸندە تولىقتاي ٶزٸندٸك ٶنٸم ارقىلى كٶرەرمەننٸڭ سۇرانىسىنا ساي ساپالى حابارلار ۇسىنۋ دەستٷرگە اينالعان" – دەيدٸ ەرٸپتەسٸمٸز قۋانىش.
راسىندا قازٸرگٸ كەزدە جۋرناليستٸڭ جان-جاقتى بولۋى اسا قاجەت.
سوڭعى ۋاقىتتاردا كٶپ ايتىلىپ جٷرگەن سالالىق جۋرناليستيكانى دامىتۋ كەرەك دەگەندٸ قۋانىش تا قولدايدى. ەر تٷرلٸ سالادان اقپارات تاراتاتىن جۋرناليست ەمەس, بٸر سالانى جەتٸك مەڭگەرگەن مامان قاجەت سيياقتى قازٸر بٸزگە. ەسٸرەسە ٶڭٸرلەردە سالالىق جۋرناليستيكا مٷلدەم اقساپ تۇر. تٸپتٸ جوقتىڭ قاسى. "نەگە?" دەگەن ساۋال تۋىندايدى.
"سەبەبٸن تٷسٸندٸرەيٸن. بٸر تٸلشٸ سپورت تۋرالى اقپارات تاراتسا, سول كٷنٸ دٸن, مەدەنيەت, ەكونوميكا, ساياسات سىندى الۋان تٷرلٸ تاقىرىپتاردى قوزعاپ, حالىققا جەتكٸزۋٸ مٷمكٸن. جان-جاقتىلىعى تٷسٸنٸكتٸ دە. ٶيتكەنٸ شتاتتا ساناۋلى جۋرناليستەر. سول سەبەپتٸ كەيبٸر ساياسي نە ەكونوميكالىق, ەلەۋمەتتٸك تاقىرىپتاردى جەرٸنە جەتكٸزٸپ تالداپ بەرەتٸن, مەسەلەگە تەرەڭٸرەك بارا الاتىن مامانداردىڭ ازدىعىنان, وقىرمان نەمەسە كٶرەرمەندەرگە جان-جاقتى زەرتتەلگەن , ساراپتامالىق ماتەريالداردىڭ جەتپەي جاتۋى وسىدان بولار" دەيدٸ ەرٸپتەسٸمٸز.
ونىڭ ايتۋىنشا شەت مەملەكەتتەردە ەكونوميكاعا ارنالعان باعدارلاما بولسا بەلگٸلٸ ەكونوميست, سالماعى اۋىر ساياسي حابارلاردى بەلدٸ ساياساتتانۋشىلار نەمەسە ساياساتكەرلەر, فۋتبولدى بۇرىنعى ەلەمگە ەيگٸلٸ اياق دوپشىلار كوممەنتاتور رەتٸندە جٷرگٸزەدٸ. ال بٸزدە جاعداي مٷلدەم باسقاشا.
"جۋرناليست- ادالدىقتى, شىنايىلىقتى, اقيقاتتى سٷيەدٸ. تەۋەلسٸز ەلدە تەۋمەندٸ جۋرناليستەر بولماۋ كەرەك", – دەپ جالعاستىردى ەڭگٸمەسٸن قۋانىش سماعۇلوۆ. "باس كەسپەك بولسا دا, تٸل كەسپەك جوق" جەنە "اي̆تپاسا شىندىقتىڭ اتاسى ٶلەدٸ" دەپ تاعى اي̆تادى. وسى قاعيدالار تٶرتٸنشٸ بيلٸكتٸڭ ۇستانىمىنا ساي̆ كەلۋ كەرەك.
قارا باسىنىڭ قامىن ەمەس, قاراپاي̆ىم حالىقتىڭ جاعداي̆ىن الدىڭعى قاتارعا قوي̆ىپ ٶز مٷددەسٸنەن ەل مٷددەسٸن ارتىق قوياتىن, جۋرناليستەر قاۋىمى بيٸلكپەن حالىق اراسىنداعى التىن كٶپٸر ٸسپەتتەس. دەي̆تۇرعان جازۋشى شەر اعاڭ "اۋىز ٶتٸرٸك اي̆تسا مۇرت كٷلەدٸ, جۋرناليست ٶتٸرٸك اي̆تسا حالىق كٷلەدٸ" دەي̆تٸندەي̆ ارامىزدا باس پاي̆داسىن جوعارى قوياتىن, ماقتاۋ-ماداقتاۋدان ارى اسا الماي̆تىن, بىلاي̆شا اي̆تقاندا قارا قازاننىڭ اي̆نالاسىندا جٷرەتٸن ەرٸپتەستەرٸمٸزدە جوق ەمەس.
العاشقىلارى جوعارىداعىلارعا جاقپاي̆, حالىقتىڭ ىقىلاسىنا بٶلەنسە, ەكٸنشٸلەرٸ بيلٸككە جاعىنام دەپ, قاراشانىڭ العىسىنان قۇر قالادى" دەيدٸ قۋانىش راحمەتوللاۇلى.
ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردە اقيقاتتى ايتامىن دەپ تالاي مەرتە جوعارى جاقتان ەسكەرتپەلەر دە بولعانىن جاسىرماعان ەرٸپتەسٸمٸز, ەرقاشاندا ەلدٸڭ مۇڭ-مۇقتاجىن ايتۋعا جالىقپايتىنىن جەتكٸزدٸ. "قىزمەت قولدىڭ كٸرٸ", ال ابىروي مەن نامىس باستى ورىندا تۇرۋى كەرەك دەپ سانايدى.
جارتى عاسىرلىق تاريحى, قازاق تەلەۆيزيياسىندا ٶزٸندٸك ورنى بار «SEMEI» تەلەارناسى ٶزٸندٸك كٶرەرمەنٸ, ٶزٸندٸك ستيلٸ قالىپتاسىپ ٷلگەردٸ. اعا بۋىن جول باستاپ, كەيٸنگٸ تولقىن ٸزباسارلارىنا بٸلگەنٸن ٷيرەتٸپ كەلەدٸ.
"رۇقسات بولسا وسى سۇحباتتى پايدالانىپ ماعان تەلەۆيزييا سالاسىندا ەلٸپتٸ تاياق دەپ ٷيرەتكەن, بەيگەگە تٷسەر جٷيرٸك اتتاي باپتاپ, بٸلگەنٸن ٷيرەتٸپ, كەمشٸلگٸمدٸ تٷزەگەن تەلەۆيزييا سالاسىنداعى ۇستازىم «SEMEI» تەلەارناسىنىڭ باس رەداكتورى, بەلدٸ جۋرناليست سايرا قاجىوسپانقىزى, ەر كەز شىڭداپ, اقىل قوسىپ, مەن ٷشٸن جۇمباق بولعان, تەلەۆيزييانىڭ قىر-سىرىن ٷيرەتٸپ, شىعارماشىلىعىمدى شىڭداۋعا ەسەر ەتكەن, بٸزدەي جاس قىراننىڭ توماعاسىن سىپىرىپ, كٶگٸلدٸر ەكراننىڭ ار جاعىندا وتىرعان تالعامپاز كٶرەرمەندٸ اقپاراتپەن سۋسىنداۋىنا, تاعىلىمى مول حابارلار ەزٸرلەۋگە باعىت-باعدار بەرگەن, مول تەجٸريبەسٸمەن بٶلٸسكەن نۇرگٷل قۇدايبەرگەنقىزى مەن ەرجان جاقىپ سىندى تٸسقاققان جۋرناليستەر دە اقپارات بيٸگٸندە سامعاۋىما مول ەسەر ەتتٸ. العىسىم شەكسٸز", – دەيدٸ ەرٸپتەسٸمٸز.
ەزٸرلەگەن, دۋمان بىقاي
