Qazaqstan Respýblikasy Premer-Ministriniń keńesshisi Eraly Toǵjanov jumys saparymen Shyǵys Qazaqstan oblysyna kelip, aýyl halqynyń ál-aýqaty men ómir súrý sapasyn jaqsartýǵa baǵyttalǵan «Aýyl Amanaty» baǵdarlamasynyń júzege asý barysymen tanysty, dep habarlaidy Dalanews.kz ShQO ákimdiginiń baspasóz qyzmetine silteme jasap.
Sapar barysynda Keńesshi nesie alǵan kásipkerlermen kezdesip, týrizm, aýyl sharýashylyǵy ónimderin qaita óńdeý jáne basqa da basym baǵyttarǵa bólingen qarjynyń tiimdi ári maqsatty jumsalýyna kóz jetkizdi.
"Biyl ájeptáýir ózgerister bar. Byltyr berilgen barlyq tapsyrma oryndalý ústinde. Árbir aýdan boiynsha, árbir aýyl boiynsha ekonomikalyq baǵdarlamalar jasalǵan. Bul oblysta 2,535 mlrd teńgege naqty jobalar júzege asyrylyp, taǵy 1,5 mlrd teńge bólinip otyr. Búgin orta-shaǵyn biznes boiynsha bes nysandy araladyq. Barlyǵynda úlken jumystar júrgizilip jatyr, bul oblystaǵy júieli jumystyń nátijesi", – dedi Eraly Toǵjanov.
Sondai-aq nesielendirýmen qamtylatyn baǵyttar boiynsha Eraly Luqpanuly úzildi-kesildi pikirin aitty:
"Búgingi ózgeristiń biri – mal sharýashylyǵyna nesie berý tolyqtai toqtatylǵan. Keibir jerlerde erekshe suraý bolsa bólingen qarajattyń shamamen 10 paiyzyn úlestirýge bolady, biraq barynsha qarajatty orta-shaǵyn biznesti damytýǵa, týrizm men qaita óńdeý salasyna jumsaýǵa tolyqtai qoldaý bildirip otyrmyzá, - dedi Eraly Toǵjanov.
Biylǵy nesie berý baǵyttary týraly baiandaǵan ShQO Aýyl sharýashylyǵy basqarmasynyń basshysy Ajar Qadjybekova ár jylǵy kórsetkishterge de toqtaldy.
"2023 jyly qarjynyń 80%-y mal sharýashylyǵyna jumsalsa, 2024 jyly biz úsh negizgi baǵytqa basymdyq berdik: aýyl sharýashylyǵy ónimderin qaita óńdeý, týrizm jáne aýyl sharýashylyǵy tehnikasyn satyp alý. Bul turǵyndardyń ekonomikalyq jaǵdaiyn jaqsartýǵa tiimdi áser etpek", – dedi ol.
2024 jyly baǵdarlama aiasynda ShQO-ǵa respýblikalyq biýdjetten 7,039 mlrd teńge bólinýi josparlanǵan, alaida ázirge onyń 2,5 mlrd teńgesi ǵana bólinip, onyń 1 mlrd teńgesi igerilip qoidy.
Baǵdarlamany júzege asyrýda jergilikti senim bildirilgen agent «Ertis» áleýmettik korporatsiiasy ókilderiniń aitýynsha 2024 jyly bólinedi dep josparlanǵan barlyǵy 7,039 mlrd teńge somadan búginde 2,5 mlrd túsken. Onyń 1 mlrd teńgesine 135 joba qaralyp, 72 joba maquldanǵan. Onyń ishinde týrizm salasyna – 27 joba (467,6 mln teńge), aýyl sharýashylyǵy ónimderin qaita óńdeýge – 26 joba (301,4 mln teńge), aýyl sharýashylyǵy tehnikasyn satyp alýǵa – 6 joba (70,8 mln teńge) jáne basqa baǵyttar boiynsha – 13 joba (160,2 mln teńge) quptalyp, nesielendirilgen. Bastysy, baǵdarlama aiasynda jańa jumys oryndarynyń ashylýy, qazirgi tańda olardyń sany, tek 2024 jyl boiynsha – 163.
Al naqty nátijeler men sátti jobalarǵa keletin bolsaq, Eraly Toǵjanovpen birge aýdandardy aralaǵan delegatsiia músheleri týrizm jáne qaita óńdeý salasyndaǵy nysandarǵa toqtaldy.
"Biz Premer-ministr Keńesshisimen birge birneshe aýdanda bolyp, nesie alǵan kásipkerlermen kezdestik. Týrizm jáne aýyl sharýashylyǵy ónimderin qaita óńdeý salasyndaǵy jobalardy qaradyq. Mysaly, Glýbokoe aýdanynda shai men kámpit óndirýge arnalǵan jabdyq satyp alý úshin nesie berildi. Aita ketý kerek, 2023 jyly nesie alǵan kásipker Zimove aýylynda týrizm baǵytynda qosymsha demalys ornyn saldy. Nesielendirýdiń arqasynda kásipker jobany tolyq iske qosyp, búginniń ózinde qaryzyn tolyq derlik ótep úlgergen. Bul atalmysh baǵyttyń tiimdiligin aiqyndap otyr", – dedi ShQO Kásipkerler palatasynyń direktory Qairat Mamyrbaev.
2024 jyldyń sońynda 1,5 mlrd teńge kóleminde jańa qarjylandyrý bólindi, ol týrizm, aýyl sharýashylyǵy ónimderin qaita óńdeý jáne aýyl sharýashylyǵy tehnikasyn satyp alýǵa baǵyttalady.
Aita ketý kerek, ShQO ákimdigi baǵdarlamany odan ári damytý maqsatynda pilottyq jobalardy júzege asyrýdy josparlap otyr. Týrizm salasynda jergilikti biýdjet esebinen 10 demalys úii salynbaq. Bul úiler nesie alýshylar úshin kepil múlkine ainalady. Esterińizde bolsa, baǵdarlamanyń túitkildi tustarynyń biri qoldaýǵa muqtaj áleýetti kásipkerlerdiń birshamasynda kepildik múlik jaǵynan máseleler bolǵan edi. Óitkeni aýyldyq jerlerdegi úi-jailardyń eskiligi, tozyǵy jetkendigi qol bailaǵan jobalar boldy. Osy turǵyda salynǵan nysandardyń ózin kepildikke alý – taraptarǵa tiimdi sheshim bolmaq.
Sonymen qatar sút sharýashylyǵy baǵytynda Úlken Naryn aýdanynda 100-120 bas iri qara malǵa arnalǵan kooperatsiia qurylmaq. Bul jobaǵa 10 jeke qosalqy sharýashylyq pen sharýa qojalyqtary qatysatyn bolady.
Shyǵys Qazaqstandaǵy atqarylǵan aýqymdy jumys baǵyty - ákimshilik kedergilerdi azaitýdy qolǵa alý. «Ertis» ÁKK» AQ Basqarma Tóraǵasynyń orynbasary Isatai Ansat jobalardy irikteý jáne kásipkerlermen jumys isteý barysyndaǵy ózgerister týraly aitty.
"Biz, baǵdarlamanyń júzege asyrylý barysyn zerdelei kele, jobalardyń qaitalanatyndyǵyn baiqadyq. Sondyqtan, halyqtyń kózqarasyn keńeitý úshin 70-ten astam túrli biznes-ideialardan turatyn jobalar pýlyn jasadyq. Sonymen qatar, keibir jergilikti ákimderdiń súiemeldeý hattaryn bermeýi týraly shaǵymdar boldy. Osyǵan bailanysty biz jemqorlyq táýekelderin boldyrmaý úshin jáne ashyqtyqty qamtamasyz etý maqsatynda Google Cloud-ta derekter bazasyn qurdyq. Kásipkerler endi QR-kod arqyly tirkelip, barlyq aqparatty ala alady", – dedi Isatai Ansat.
Isatai Sábiulynyń aitýynsha, atqarylǵan aýqymdy jumystyń taǵy bir baǵyty - aýdandardyń mamandanýyn anyqtaý. Kásipkerlerdi qoldaý jumystary barysynda ár aýdannyń damý baǵytyna qatysty naqty jospar jasaldy. Máselen, Zaisan aýdany – tabiǵi gazdyń qoljetimdiligi jylyjailar ashýǵa múmkindik beredi. ShQO kólderi men taý ózenderi – balyq sharýashylyǵyn, forel jáne tuqy tuqymdas balyqtardy ósirýdi damytýǵa múmkindik beredi. Al Altai jáne Marqakól aýdandary – eski alma baqtaryn jańǵyrtyp, jemis sharýashylyǵyn damytý josparlanyp otyr. Sút óńdeý zaýyttarynyń ainalasynda – shaǵyn sút-taýar fermalary qurylyp, óńirdiń sút ónerkásibiniń tiimdiligi arttyrylady.
Shyǵys Qazaqstan oblysynda «Aýyl Amanaty» baǵdarlamasy tiimdi júzege asýda. Jeńildetilgen nesie alǵan kásipkerler aýyl sharýashylyǵy ónimderin qaita óńdeý, týrizm jáne tehnikalyq jabdyqtaý baǵyttarynda tabysty jumys istep jatyr. Úkimet tarapynan bólingen qarjy jańa jobalardy iske qosýǵa, jumys oryndaryn ashýǵa jáne aýyl halqynyń tabysyn arttyrýǵa nysanaly túrde baǵyttalýda.
"Shyǵys Qazaqstan durys baǵdarmen kele jatyr. Munda kóterilgen barlyq suraqtar boiynsha sheshim bar. Aýyl sharýashylyǵy ministri naqty erejelerdi bekitken. El Shyǵysy da sol baǵytta júredi dep oilaimyz", – dep qorytyndylady Eraly Toǵjanov.
