قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەمەر-مينيسترٸنٸڭ كەڭەسشٸسٸ ەرالى توعجانوۆ جۇمىس ساپارىمەن شىعىس قازاقستان وبلىسىنا كەلٸپ, اۋىل حالقىنىڭ ەل-اۋقاتى مەن ٶمٸر سٷرۋ ساپاسىن جاقسارتۋعا باعىتتالعان «اۋىل اماناتى» باعدارلاماسىنىڭ جٷزەگە اسۋ بارىسىمەن تانىستى, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz شقو ەكٸمدٸگٸنٸڭ باسپاسٶز قىزمەتٸنە سٸلتەمە جاساپ.
ساپار بارىسىندا كەڭەسشٸ نەسيە العان كەسٸپكەرلەرمەن كەزدەسٸپ, تۋريزم, اۋىل شارۋاشىلىعى ٶنٸمدەرٸن قايتا ٶڭدەۋ جەنە باسقا دا باسىم باعىتتارعا بٶلٸنگەن قارجىنىڭ تيٸمدٸ ەرٸ ماقساتتى جۇمسالۋىنا كٶز جەتكٸزدٸ.
"بيىل ەجەپتەۋٸر ٶزگەرٸستەر بار. بىلتىر بەرٸلگەن بارلىق تاپسىرما ورىندالۋ ٷستٸندە. ەربٸر اۋدان بويىنشا, ەربٸر اۋىل بويىنشا ەكونوميكالىق باعدارلامالار جاسالعان. بۇل وبلىستا 2,535 ملرد تەڭگەگە ناقتى جوبالار جٷزەگە اسىرىلىپ, تاعى 1,5 ملرد تەڭگە بٶلٸنٸپ وتىر. بٷگٸن ورتا-شاعىن بيزنەس بويىنشا بەس نىساندى ارالادىق. بارلىعىندا ٷلكەن جۇمىستار جٷرگٸزٸلٸپ جاتىر, بۇل وبلىستاعى جٷيەلٸ جۇمىستىڭ نەتيجەسٸ", – دەدٸ ەرالى توعجانوۆ.
سونداي-اق نەسيەلەندٸرۋمەن قامتىلاتىن باعىتتار بويىنشا ەرالى لۇقپانۇلى ٷزٸلدٸ-كەسٸلدٸ پٸكٸرٸن ايتتى:
"بٷگٸنگٸ ٶزگەرٸستٸڭ بٸرٸ – مال شارۋاشىلىعىنا نەسيە بەرۋ تولىقتاي توقتاتىلعان. كەيبٸر جەرلەردە ەرەكشە سۇراۋ بولسا بٶلٸنگەن قاراجاتتىڭ شامامەن 10 پايىزىن ٷلەستٸرۋگە بولادى, بٸراق بارىنشا قاراجاتتى ورتا-شاعىن بيزنەستٸ دامىتۋعا, تۋريزم مەن قايتا ٶڭدەۋ سالاسىنا جۇمساۋعا تولىقتاي قولداۋ بٸلدٸرٸپ وتىرمىزە, - دەدٸ ەرالى توعجانوۆ.
بيىلعى نەسيە بەرۋ باعىتتارى تۋرالى بايانداعان شقو اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسىنىڭ باسشىسى اجار قادجىبەكوۆا ەر جىلعى كٶرسەتكٸشتەرگە دە توقتالدى.
"2023 جىلى قارجىنىڭ 80%-ى مال شارۋاشىلىعىنا جۇمسالسا, 2024 جىلى بٸز ٷش نەگٸزگٸ باعىتقا باسىمدىق بەردٸك: اۋىل شارۋاشىلىعى ٶنٸمدەرٸن قايتا ٶڭدەۋ, تۋريزم جەنە اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىن ساتىپ الۋ. بۇل تۇرعىنداردىڭ ەكونوميكالىق جاعدايىن جاقسارتۋعا تيٸمدٸ ەسەر ەتپەك", – دەدٸ ول.
2024 جىلى باعدارلاما اياسىندا شقو-عا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 7,039 ملرد تەڭگە بٶلٸنۋٸ جوسپارلانعان, الايدا ەزٸرگە ونىڭ 2,5 ملرد تەڭگەسٸ عانا بٶلٸنٸپ, ونىڭ 1 ملرد تەڭگەسٸ يگەرٸلٸپ قويدى.
باعدارلامانى جٷزەگە اسىرۋدا جەرگٸلٸكتٸ سەنٸم بٸلدٸرٸلگەن اگەنت «ەرتٸس» ەلەۋمەتتٸك كورپوراتسيياسى ٶكٸلدەرٸنٸڭ ايتۋىنشا 2024 جىلى بٶلٸنەدٸ دەپ جوسپارلانعان بارلىعى 7,039 ملرد تەڭگە سومادان بٷگٸندە 2,5 ملرد تٷسكەن. ونىڭ 1 ملرد تەڭگەسٸنە 135 جوبا قارالىپ, 72 جوبا ماقۇلدانعان. ونىڭ ٸشٸندە تۋريزم سالاسىنا – 27 جوبا (467,6 ملن تەڭگە), اۋىل شارۋاشىلىعى ٶنٸمدەرٸن قايتا ٶڭدەۋگە – 26 جوبا (301,4 ملن تەڭگە), اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىن ساتىپ الۋعا – 6 جوبا (70,8 ملن تەڭگە) جەنە باسقا باعىتتار بويىنشا – 13 جوبا (160,2 ملن تەڭگە) قۇپتالىپ, نەسيەلەندٸرٸلگەن. باستىسى, باعدارلاما اياسىندا جاڭا جۇمىس ورىندارىنىڭ اشىلۋى, قازٸرگٸ تاڭدا ولاردىڭ سانى, تەك 2024 جىل بويىنشا – 163.
ال ناقتى نەتيجەلەر مەن سەتتٸ جوبالارعا كەلەتٸن بولساق, ەرالى توعجانوۆپەن بٸرگە اۋدانداردى ارالاعان دەلەگاتسييا مٷشەلەرٸ تۋريزم جەنە قايتا ٶڭدەۋ سالاسىنداعى نىساندارعا توقتالدى.
"بٸز پرەمەر-مينيستر كەڭەسشٸسٸمەن بٸرگە بٸرنەشە اۋداندا بولىپ, نەسيە العان كەسٸپكەرلەرمەن كەزدەستٸك. تۋريزم جەنە اۋىل شارۋاشىلىعى ٶنٸمدەرٸن قايتا ٶڭدەۋ سالاسىنداعى جوبالاردى قارادىق. مىسالى, گلۋبوكوە اۋدانىندا شاي مەن كەمپيت ٶندٸرۋگە ارنالعان جابدىق ساتىپ الۋ ٷشٸن نەسيە بەرٸلدٸ. ايتا كەتۋ كەرەك, 2023 جىلى نەسيە العان كەسٸپكەر زيموۆە اۋىلىندا تۋريزم باعىتىندا قوسىمشا دەمالىس ورنىن سالدى. نەسيەلەندٸرۋدٸڭ ارقاسىندا كەسٸپكەر جوبانى تولىق ٸسكە قوسىپ, بٷگٸننٸڭ ٶزٸندە قارىزىن تولىق دەرلٸك ٶتەپ ٷلگەرگەن. بۇل اتالمىش باعىتتىڭ تيٸمدٸلٸگٸن ايقىنداپ وتىر", – دەدٸ شقو كەسٸپكەرلەر پالاتاسىنىڭ ديرەكتورى قايرات مامىرباەۆ.
2024 جىلدىڭ سوڭىندا 1,5 ملرد تەڭگە كٶلەمٸندە جاڭا قارجىلاندىرۋ بٶلٸندٸ, ول تۋريزم, اۋىل شارۋاشىلىعى ٶنٸمدەرٸن قايتا ٶڭدەۋ جەنە اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىن ساتىپ الۋعا باعىتتالادى.
ايتا كەتۋ كەرەك, شقو ەكٸمدٸگٸ باعدارلامانى ودان ەرٸ دامىتۋ ماقساتىندا پيلوتتىق جوبالاردى جٷزەگە اسىرۋدى جوسپارلاپ وتىر. تۋريزم سالاسىندا جەرگٸلٸكتٸ بيۋدجەت ەسەبٸنەن 10 دەمالىس ٷيٸ سالىنباق. بۇل ٷيلەر نەسيە الۋشىلار ٷشٸن كەپٸل مٷلكٸنە اينالادى. ەستەرٸڭٸزدە بولسا, باعدارلامانىڭ تٷيتكٸلدٸ تۇستارىنىڭ بٸرٸ قولداۋعا مۇقتاج ەلەۋەتتٸ كەسٸپكەرلەردٸڭ بٸرشاماسىندا كەپٸلدٸك مٷلٸك جاعىنان مەسەلەلەر بولعان ەدٸ. ٶيتكەنٸ اۋىلدىق جەرلەردەگٸ ٷي-جايلاردىڭ ەسكٸلٸگٸ, توزىعى جەتكەندٸگٸ قول بايلاعان جوبالار بولدى. وسى تۇرعىدا سالىنعان نىسانداردىڭ ٶزٸن كەپٸلدٸككە الۋ – تاراپتارعا تيٸمدٸ شەشٸم بولماق.
سونىمەن قاتار سٷت شارۋاشىلىعى باعىتىندا ٷلكەن نارىن اۋدانىندا 100-120 باس ٸرٸ قارا مالعا ارنالعان كووپەراتسييا قۇرىلماق. بۇل جوباعا 10 جەكە قوسالقى شارۋاشىلىق پەن شارۋا قوجالىقتارى قاتىساتىن بولادى.
شىعىس قازاقستانداعى اتقارىلعان اۋقىمدى جۇمىس باعىتى - ەكٸمشٸلٸك كەدەرگٸلەردٸ ازايتۋدى قولعا الۋ. «ەرتٸس» ەكك» اق باسقارما تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى يساتاي انسات جوبالاردى ٸرٸكتەۋ جەنە كەسٸپكەرلەرمەن جۇمىس ٸستەۋ بارىسىنداعى ٶزگەرٸستەر تۋرالى ايتتى.
"بٸز, باعدارلامانىڭ جٷزەگە اسىرىلۋ بارىسىن زەردەلەي كەلە, جوبالاردىڭ قايتالاناتىندىعىن بايقادىق. سوندىقتان, حالىقتىڭ كٶزقاراسىن كەڭەيتۋ ٷشٸن 70-تەن استام تٷرلٸ بيزنەس-يدەيالاردان تۇراتىن جوبالار پۋلىن جاسادىق. سونىمەن قاتار, كەيبٸر جەرگٸلٸكتٸ ەكٸمدەردٸڭ سٷيەمەلدەۋ حاتتارىن بەرمەۋٸ تۋرالى شاعىمدار بولدى. وسىعان بايلانىستى بٸز جەمقورلىق تەۋەكەلدەرٸن بولدىرماۋ ٷشٸن جەنە اشىقتىقتى قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا Google Cloud-تا دەرەكتەر بازاسىن قۇردىق. كەسٸپكەرلەر ەندٸ QR-كود ارقىلى تٸركەلٸپ, بارلىق اقپاراتتى الا الادى", – دەدٸ يساتاي انسات.
يساتاي سەبيۇلىنىڭ ايتۋىنشا, اتقارىلعان اۋقىمدى جۇمىستىڭ تاعى بٸر باعىتى - اۋدانداردىڭ ماماندانۋىن انىقتاۋ. كەسٸپكەرلەردٸ قولداۋ جۇمىستارى بارىسىندا ەر اۋداننىڭ دامۋ باعىتىنا قاتىستى ناقتى جوسپار جاسالدى. مەسەلەن, زايسان اۋدانى – تابيعي گازدىڭ قولجەتٸمدٸلٸگٸ جىلىجايلار اشۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. شقو كٶلدەرٸ مەن تاۋ ٶزەندەرٸ – بالىق شارۋاشىلىعىن, فورەل جەنە تۇقى تۇقىمداس بالىقتاردى ٶسٸرۋدٸ دامىتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. ال التاي جەنە مارقاكٶل اۋداندارى – ەسكٸ الما باقتارىن جاڭعىرتىپ, جەمٸس شارۋاشىلىعىن دامىتۋ جوسپارلانىپ وتىر. سٷت ٶڭدەۋ زاۋىتتارىنىڭ اينالاسىندا – شاعىن سٷت-تاۋار فەرمالارى قۇرىلىپ, ٶڭٸردٸڭ سٷت ٶنەركەسٸبٸنٸڭ تيٸمدٸلٸگٸ ارتتىرىلادى.
شىعىس قازاقستان وبلىسىندا «اۋىل اماناتى» باعدارلاماسى تيٸمدٸ جٷزەگە اسۋدا. جەڭٸلدەتٸلگەن نەسيە العان كەسٸپكەرلەر اۋىل شارۋاشىلىعى ٶنٸمدەرٸن قايتا ٶڭدەۋ, تۋريزم جەنە تەحنيكالىق جابدىقتاۋ باعىتتارىندا تابىستى جۇمىس ٸستەپ جاتىر. ٷكٸمەت تاراپىنان بٶلٸنگەن قارجى جاڭا جوبالاردى ٸسكە قوسۋعا, جۇمىس ورىندارىن اشۋعا جەنە اۋىل حالقىنىڭ تابىسىن ارتتىرۋعا نىسانالى تٷردە باعىتتالۋدا.
"شىعىس قازاقستان دۇرىس باعدارمەن كەلە جاتىر. مۇندا كٶتەرٸلگەن بارلىق سۇراقتار بويىنشا شەشٸم بار. اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترٸ ناقتى ەرەجەلەردٸ بەكٸتكەن. ەل شىعىسى دا سول باعىتتا جٷرەدٸ دەپ ويلايمىز", – دەپ قورىتىندىلادى ەرالى توعجانوۆ.
