Qoǵamdyq qundylyqtardyń ómirsheń bolýyna institýttsionaldy qurylymy qajet
Táýelsizdik jyldary el azamattarynyń júreginde otanshyldyq sezimin oiatyp, bereke-birlik pen toleranttylyq qaǵidasyn sińirýde keshende jumystar qolǵa alynyp, mańyzdy memlekettik baǵdarlamalar júzege asty. Búginde bizder sol jumystardyń nátijesin kórip, jemisin jep otyrmyz desek bolady.
Ult Kóshbasshysy Nursultan Nazarbaev usynǵan Qoǵamdyq kelisim jáne jalpyulttyq birliktiń qazaqstandyq modelindegi bes qaǵida elimizdegi aýyz-birlikti nyǵaityp, jańa saiasi trendti qalyptastyrǵany belgili.
Jalpyulttyq birliktiń qazaqstandyq modelinde Elbasy Qazaqstannyń etnikalyq, konfessionaldi, mádeni jáne tildik turǵydan ár alýandyǵy elimizdi tutastyratyn basty kúshterdiń biri ekenin atap kórsetip, bul baǵytta júieli jumystar júrgizgennen keiin Qazaqstan ultaralyq kelisimniń mekenine ainalyp, álem elderiniń nazaryn ózine aýdarǵany aqiqat.
Búginde kóptegen elderde ultaralyq kelsimderdiń saqtalmaýynyń soń qarýly qaqtyǵystarǵa ulasyp jatqany jasyryn emes. Al mundai jaǵdaida jalpyulttyq birliktiń qazaqstandyq modelin damytyp, biriligimizdi nyǵaita berýdiń mańyzy zor ekenin túsinesiń.
Búginde alai-túlei jaǵdaidy bastan keship jatqan Aýǵanstanda qaqtyǵystyń astarynda ultaralyq túsinisýshilikterdiń joqtyǵy jatqany anyq. Aýǵan jerinde mekendeitin etnikalyq toptardyń bári birdei Islam dinin ustanady. Bul rette olardyń dini kózqarastar boiynsha bir-birimen qaqytyǵysyp jatpaǵanyn ańǵarasyń. Osy tusta bar másele ulatarlyq kelsimge kelip túreletinin baiqaisyń.
Ortalyq Aziiada oryn alǵan osy jaǵdaidyń ózi bizdiń sergek bolyp, osyǵan deiin qalyptasqan qundylyqtarymyzdy odan ári damytýdyń mańyzy zor ekenin aiqyndai túsedi.
Qazaqstanda jalpyulttyq birliktiń qazaqstandyq modeli qalai damydy degen máselege kóńil toqtatatyn bolsaq, elimizde bul baǵyttaǵy jumystar tómennen joǵary qarai júrgizilgenin baiqaý qiyn emes.
Táýelsizdik jyldary aýyl-aýdandarda etno-mádeni birlestikter qurylyp, elimizdegi ózge ult ókilderiniń tól mádenietin damytýǵa múmkindik jasalyndy. Óz kezgende qazaq jerin mekendeitin ulttar Qazaq biligi usynǵan osy múmkindikti jaqsy túsinip, qazaq qoǵamymen yqpaldasýǵa túsýdiń mańyzy zor ekenin túsindi. Osylaisha tómennen joǵaryǵa qarai baǵyttalǵan jumys óz nátijesin berdi.
Búginde sol aýyl-aimaqtarda qurylǵan shaǵyn mádeni birlestikter úlken uiymdarǵa ainalyp, árqaisy Qazaqsta halqy Assembleiasynyń bir-bir ýyǵy bolýda.. Budan jalpyulttyq birliktiń qazaqstandyq modelin qalyptastyrý jolyndy qoǵamdyq institýttar tolyqtai qalyptasqanan kóre alamyz.
Kez kelgen qoǵamdyq qundylyqtardyń ómirsheń bolýy úshin institýttsionaldy qurylymy qalyptasýy kerek ekenin baiqaisyń. Osy rette Qazaqstan 30 jylda osy qoǵamdyq institýttardy quryp, elimiz úshin úlken syn-qaterlerdiń aldyn alǵanyn ańǵarýǵa bolady. Aldaǵy ýaqytta bizder osy institýttarmyzdy damtyp, nyǵaita túsýimiz kerek.
Nurlan JUMAHAN
