Freedom Inside '26

Qytaidan kelgen qazaq qyzy: «Shymkenttiń ózi orys tilin aralastyryp sóileidi. Ókinishti…»

Qytaidan kelgen qazaq qyzy: «Shymkenttiń ózi orys tilin aralastyryp sóileidi. Ókinishti…»
Qytaidan kelgen qaryndasymyz Jańagúl Baǵdathan Qazaqstannyń orystildi el ekenine ókinish bildiripti. Elge kelgende oryssha úirenýge májbúr bolam dep múldem kútpegen eken. Bul týraly Zamana basylymy jazypty.
Búginde Qytaida tu­ratyn qandastarymyzben qarym-qatynas damyp otyrǵany belgili. Ol jaqtan Qazaqstanǵa kelip jatqandar az emes.

Solardyń biri – Jańagúl Baǵdathan esimdi qyz búginde Shym­kenttegi Ońtústik Qazaqstan pedagogikalyq ýniver­sitetinde bilim alýda. Ol oqýǵa biyl túsken.

«Alǵashynda bul jaqqa úirene almai qinaldym, – deidi Jańagúl. – Qytaida tamaqtyń kóbi ashy dámdi bolyp keledi ǵoi, sondyqtan negizinen tamaqqa onsha úirene almai júrmin. Al bul jaqtyń adamdary ashyq-jarqyn minezdi eken. Osy bir-eki aidyń ishinde ǵana ózime biraz dostar taýyp úlgerdim».

Jańagúl mektepte qytai jáne qazaq tilderinde oqypty. Keiin Shyńjań ýniversitetinde oqyǵan. Qazir aǵylshyn tili mamandyǵy boiynsha oqýda.

Biz onyń ádebietti kóp oqyǵanyna súisindik. Ol Muhtar Áýezovtiń «Abai joly», Ǵabit Músirepovtiń «Ulpan», Ázilhan Nurshaiyqovtyń «Mahabbat, qyzyq mol jyldar» romandaryn oqyǵan eken. «Bul kitaptar adamǵa tálim-tárbie beredi, úlgi-ónege bolady, ata-babamyzdan kele jatqan salt-dástúrlerdi dáripteidi. Sondyqtan da olardy qansha oqysam da jalyqpaimyn. Ózime keregin alamyn», – deidi ol.

Jańagúlge Shymkent qatty unaǵanymen kóńilinen shyqpaityn tustar da bar eken.

«Mundaǵylardyń kóbi ózi taza qazaq bola tura orys tilin aralastyryp sóileidi eken, – deidi ol. – Osy jaǵy maǵan birtúrli kórinedi. Al Qytaida jergilikti halyq tek óz tilderinde sóileidi. Olarǵa basqa tilde sóileseń múldem jaýap qaitarmaidy. Qazaǵy kóp aýmaqta turyp tildi shubarlap sóileitini jón emes eken. Bulai kete berse tilimizden ne qalady? Basqalardyń sózderin qosyp shubar-ala bir nárse jasap alsaq ana tilimizdi joǵaltamyz ǵoi. Menińshe, kóp til bilgen durys, biraq ony sol shet elge barǵanda ǵana qoldansa jetpei me?»

Jańagúl óziniń Qazaqstanda qalǵysy keletinin aitady.

«Qazaq eliniń damýyna az da bolsa úlesimdi qosýdy armandaimyn. Aǵylshyn tilin jaqsylap meńgerip alsam, aqyn-jazýshylarymyzdyń eńbekterin aǵylshyn tiline aýdarsam deimin. Bizdiń qalamgerlerdiń týyndylary ár eldiń kitaphana sórelerinde tursa, soǵan kishkene de bolsa úlesimdi qossam degen armanym bar».

Jańagúl sýret salýǵa qatty qyzyǵatynyn da bildirdi, onyń óziniń kishigirim galereiasy bar eken.

Jańagúl Qytaidyń Hinjiiaq Altai aýmaqtyq Kóktoǵai aýdanynda týyp-ósipti. Onyń eki aǵasy men eki ápkesi bar. Ákesi mektepte ádebiet páninen sabaq beredi, al anasy dúkende jumys isteidi eken.

Biz Qytaidan kelgen qandasymyzdan osyndai jailar jóninde bildik. Jańagúl búginde sabaǵyn jaqsy oqyp, aǵylshyn tilin igerýge kúsh salyp júr.