Bul jazbada Qytai elshisi koronavirýs indeti tarala bastaǵan shaqta geosaiasi oiyndarmen júrgenderdi aiyptai sóileidi.
– Indet jaiyla bastaǵan kezde ne bitirip júrdińizder? Geosaiasi oiyn, ishki saiasat pen Qytaidy qaralaýdan qoldaryńyz timedi. Qytailar álemniń búkil eli, onyń ishinde sizderge utyp bergen altyn ýaqytty bosqa sarp ettińizder, – deidi elshi.
Chjan Siaonyń bastapqyda kimge jeki sóilegenin uǵý qiyn. Biraq «Densaýlyq saqtaý salasy sheneýnikteriniń indettiń alý alý jónindegi eskertýlerin «jalǵan» dep, ahýaldy baqylaýda ustap otyrmyz dedińizder. Al qazir virýs shtattardyń kópshiligine tarap, 40 adam qaza bolǵanda, birden bórikti aspanǵa atýdy qoiyp, abdyrap qaldyńyzdar» degen joldardan keiin elshiniń muny AQSh-qa qarata jazǵany bilinedi.
Chjan Siao indetke qarsy jedel is-qimyldy qolǵa alý ornyna «Qytaiǵa kiná artyp, ony qytai virýsy dep ataǵan» AQSh-ty synaidy. «Kinálini izdeýdi qoiý kerek. Sizderde maska, qolǵap, tester men qajet tehnika jetispeidi. Qor naryǵy quldyrap jatyr. Buǵan da Qytai kináli me?» – deidi elshi.
Jazbasynda «shtattar» degen sózdi bir ret qana ataǵan elshi pikirin tolyqtai orys tilinde jazǵan. Al orys tilinde jazylǵan jazba AQSh-qa qaratylǵanymen, ony amerikandyqtardyń oqýy ekitalai. Onyń ústine elshiniń bul jazbasy jeke paraqshasynda ǵana emes, Twitter-degi Qazaqstandaǵy Qytai elshiliginiń resmi paraqshasynda jariialanǵan. Demek, elshiniń jazǵan-syzǵanyn basqa emes, qazaqstandyqtar oqityny belgili.
Chjan Siaonyń ashýǵa minip, órshelene jazǵan posty jalǵyz bul emes. Qytaidaǵy saiasi lagerler týraly aitqan etnikalyq qazaq Sairagúl Saýytbaidy ótkende AQSh memlekettik departamenti «Batyl áiel» syilyǵymen marapattaǵana, Chjan Siao muny da synap, «arandatý» dep ataǵan. Elshi S.Saýytbaiǵa syilyq tapsyrý – «Qytaidyń ishki isine qol suǵý» ekenin keltirip, marapattaý rásimi «qyzyqsyz tsirkti elestetip, Vashingtonnyń shyn mánindegi maqsaty men piǵylyn ashyp berdi» degen.
Elshi «Vashington Shyńjańdaǵy máseleni qaita-qaita kóterip, jalǵan aqparat taratyp, Qytaiǵa jala jaýyp otyr», ondaǵy AQSh-tyń kózdegeni – «Shyńjańdy ultaralyq qantógis aimaǵyna ainaldyryp, Qytaidan kek alý» deidi.
Chjan Siao buǵan deiingi málimdemeleri men jazbalarynda da Shyńjańda az ulttardy qýdalaý bar ekenin joqqa shyǵarǵan. Sairagúl týraly jazbasynda elshi osy taqyrypqa qaita oralyp, saiasi lagerlerdi «kásipke baýlý ortalyqtary» dep atap, ony bitirgender «jumysqa turyp, nan taýyp, qoǵamǵa qaýipsiz bola bastady» deidi. Qytai mundai ortalyqtardy ekstremizmmen kúres úshin oilap tapqanyn keltirgen elshi bul is nátijesin berip, Shyńjańdaǵy ahýal «qaýipsiz bola bastaǵanyn» aitady.
«AQSh aimaqtaǵy alaýyzdyqty qozdyryp, óziniń monopoliiasyn ornatqysy keledi. Pompeo myrzadan suraǵym keletini, sizder Qazaqstanda bir shaqyrym jol tósep ia bir kópir saldyńyzdar ma? Eger shynymen qazaqstandyqtarǵa jandaryńyz ashysa, Qazaqstannyń eń tabysty salasy munaiǵa ǵana kóńil bólmei, Qazaqstannyń indýstriiasy men infrastrýktýrasyna da aqsha quiýǵa nazar aýdarsańyzdar. Qytai siiaqty eldiń ekonomikasyna aqsha quiýǵa dátterińiz jete me? Olai jasai almasańyzdar, qazaqstandyqtarǵa qarata aitqan sózińiz ekijúzdilik bolmaq», dep synaidy Qytai elshisi.
«Qytai koronavirýspen kúreske bar kúshin salyp jatqan ýaqytta, Pompeo koronavirýstyń tarlýy jaily máseleni jeke bas maqsatyna paidalanýy – aram jáne jymysqy áreket. Bul adamgershilikke jatpaityn áreket arqyly ol shekten shyqty. Barlyq elder Qytaiǵa osy indetpen kúresýge qoldaý bildirip, kómek kórsetip jatsa, AQSh Qytaidyń bul indetti jeńýine septesetindei eshteńe jasamady, kerisinshe óz azamattaryn Ýhannan alyp shyǵyp, Qytaidy Aýǵanstan men Irak tárizdi saparlaýǵa qaýipti elder qataryna qosty, birinshi bolyp Beijińdegi elshilik qyzmetkerleriniń sanyn qysqartty. Ondaǵy maqsaty – dúrbeleń men senimsizdik týdyrý».
