QazUÝ-da arheologiia máselelerine arnalǵan konferentsiia ótti
Konferentsiiaǵa belgili ǵalymdar men akademikter, tarihshylar, etnologtar, arheologtar, mýzeitanýshy ǵalymdar men memlekettik jáne qoǵamdyq uiymdardyń ókilderi, sarapshylar, Ábdesh Tóleýbaevtyń týystary, áriptesteri men shákirtteri qatysty.
Ál-Farabi atyndaǵy QazUÝ-dyń áleýmettik damý jónindegi prorektory Sábit Sýatai konferentsiia ashylýynda sóz sóilep, professor Ábdesh Tóleýbaevtyń ómiri men ǵylymi eńbek jolyna toqtaldy.
Ábdesh Tóleýbaev 1953 jyly 15 qarashada dúniege kelgen. 1970 jyly QazUÝ-dyń tarih fakýltetine oqýǵa túsip, úzdik bitirgen. Ábdesh Táshkenuly ýniversitetimizde 1979 jyldan ómiriniń sońyna deiin eńbek etti. Izbasar shákirtter tárbielep, Arheologiia jáne etnologiia kafedrasynyń meńgerýshisi boldy.
Kóptegen ǵylym kandidattary men ǵylym doktorlaryn daiyndady», – dep atap ótti prorektor.
Konferentsiiada sonymen qatar Shyǵys Qazaqstan oblysynyń ákimi, tarih fakýltetiniń túlegi Ermek Kósherbaev, tarih ǵylymynyń doktory, professor Bibiziia Qalshabaeva Ábdesh Tóleýbaevtyń ǵylym, bilim men pedagogikaǵa qosqan úlesi jaiynda baiandamalaryn jasady.
«Ábdesh Táshkenuly «Qazaq ýniversiteti» gazetine bergen suhbatynda «Arheologiia – elitalyq ǵylym» dep ataǵan bolatyn.
Shynynda da, arheologiia tereń bilimmen qatar, tereń túisikti, erekshe oilaýdy qajet etetin, ýaqyt pen qarjy kóp jumsalatyn sala.
Ábdesh Tóleýbaev 80-90 jyldardan bastap Orynbor, Astrahan, Omby jáne Altai ólkesine ekspeditsiialar men ǵylymi issaparlar uiymdastyrdy. Tarbaǵatai aýmaǵynan, Qalba, Shyńǵystaý óńirlerinen qola, erte temir dáýiriniń buryn belgisiz 500-den astam arheologiialyq keshenin ashty.
Á.Tóleýbaevtyń sońǵy jyldary ǵylymǵa qosqan erekshe úlesi – Shilikti «Altyn adamyn» qalpyna keltirý jumysyn atap ótýge bolady.
Sonyń nátijesinde Shiliktiden shyqqan «barystyń bet pishini» dep atalǵan altyn áshekei Qazaqstan óner akademiiasynyń tósbelgisine ainaldy. «Shilikti buǵylary» Qazaqstan tarihshylary kongresiniń logotipi bolyp qabyldandy. Shilikti «Altyn adamy» Londonda, Máskeýde, Qazanda kórmelerge qoiyldy.
Ábdesh Tóleýbaevtyń «Orynbor qazaqtary», «Qazaqstannyń arheologiiasy», «Dala kósemderiniń qazynalary», «Qazaqtyń ádet-ǵuryp, salt-dástúrleri» kitaptary úlken ǵylymi ainalymǵa qosyldy. Belgili arheolog-etnolog ǵalymnyń 30-dan astam monografiiasy men oqýlyqtary, 400-den asa ǵylymi maqalalary bar.
Eleýli eńbegimen halyqaralyq ǵylymi ordada moiyndaldy. «Qurmet» ordeni, «Eren eńbegi úshin» marapattaryn aldy. Shoqan Ýálihanov atyndaǵy syilyqtyń iegeri, QR Kórkemóner akademiiasynyń akademigi atandy.
Konferentsiia barysynda Á.Tóleýbaev týraly ocherkter, estelikter jáne ǵylymi zertteýleri, ejelgi jáne ortaǵasyrlyq arheologiianyń, etnikalyq tarih pen etnomádeni úderisterdiń ózekti máseleleri, arheologiialyq jáne etnografiialyq ekspeditsiialardyń dalalyq materialdary, tarihi-mádeni murany zertteý, saqtaý jáne mýzeilendirý ádisteri talqylandy.
Sondai-aq Ábdesh Tóleýbaevqa arnalǵan «Ǵibratty ǵumyr» kitabynyń tusaýkeser rásimi ótip, derekti film kórsetildi.
Tarihshy ǵalymdar – Zeinolla Samashev, Mámbet Qoigeldiev, Madiiar Eleýov, Hangeldi Ábjanov, Ziiabek Qabyldinov Ábdesh Tóleýbaev týraly estelikterimen bólisip, ǵalymnyń arheologiia, etnologiia salalaryna sińirgen eleýli eńbegin atap ótti.
Ál-Farabi atyndaǵy QazUÝ-dyń Baspasóz qyzmeti
