Oral qalasyndaǵy «Atameken» óner ordasynda belgili ǵalym, L.N Gýmilev atyndaǵy Eýraziia ulttyq ýniversitetiniń professory Muhit-Ardager Sydyqnazarovtyń eńbekteri qoiylǵan kórme jumysyn bastady. Kórme Prezidenti Qasym-Jomart Toqaevtyń III Ulttyq Quryltaida bergen tapsyrmalary aiasynda ótip otyr. Kórme «XV- XIX ǵasyrdaǵy qazaq memleketiniń evropalyq jáne amerikalyq kartalar galeriiasy» taqyrybynda ótti, – dep habarlaidy Dalanews.kz BQO ákiminiń baspasóz qyzmetine silteme jasap.
Ǵalymnyń aimaqqka kelýine orai jastarmen, tarihshy ǵalymdarmen birneshe márte kezdesýler ótti. Bul – mádeni kúnderdiń ishindegi halyqtyń esinde uzaq saqtalatyny «Atameken» óner ordasynda bastalǵan kórme.
Sebebi mundai tarihi kartalar kórmesi oblysta tuńǵysh ret ótip otyr. Mádeni-tarihi sharaǵa kórshiles oblystardan kelgen tarihshylar, jergilikti ólketanýshylar, ziialy qaýym ókilderi, joǵary oqý oryndarynyń rektorlary men stýdentter qatysty. Kórmeniń tusaýkeserinde alǵash bolyp sózdi BQO ákiminiń orynbasary Baqytjan Narymbetov aldy.
– Tarih – táýelsizdigimizdi nyǵaitatyn, ultty uiystyratyn mańyzdy faktor. «Halyqsyz tarih joq, tarihsyz – halyq joq» deidi dana halqymyz. Barshańyzǵa málim, Memleket basshysy Qasym-Jomart Kemeluly Toqaevtyń qatysýymen Atyraý qalasynda ótken III Ulttyq Quryltaida eldiń saiasi reformalaryna qatysty jańa mindetterdi tapsyrdy. Ásirese, memlekettik ishki saiasatqa, aqparattyq-ideologiialyq jumysty nyǵaitýǵa bailanysty aýqymdy oilar, Naýryzdyń jańa formatta atap ótilýine, ziialy qaýymmen ultymyzdyń uiysýyndaǵy tarihtyń róline erekshe mán berildi.
Endeshe, Altyn Orda týraly halyqaralyq arenadaǵy túsinik Qazaqstanmen tikelei bailanysty bolýy kerek – dep tól tarihymyz týraly tereń oi bildirgeni málim.
Qazaq memlekettigi – tarih tolqynyndaǵy Qazaqstannyń úzilissiz memlekettiginiń nyshany. Búgingi kórmedegi XV-XIX ǵasyrlardaǵy qazaq memleketiniń eýropalyq jáne amerikalyq kartalary – sonyń aiǵaǵy dep bilemiz, – dedi oblys ákiminiń orynbasary Baqytjan Narymbetov.
Baqytjan Haberuly óz sózinde 2023 jyly BQO Bilim bilim salasyna dep ǵalymnyń qazaq memlekettiliginiń tarihyn beineleitin 430 dana kartasyn satyp alǵanyn atap ótti.
Al, L.N Gýmilev atyndaǵy Eýraziia ulttyq ýniversitetiniń professory Muhit-Ardager Sydyqnazarov Bókei Ordasyn tolyqqandy zertteý qajet ekenin, kieli meken talai tarihi syrdy jasyryp jatyrǵanyn alǵa tartty
– Men eki usynys aitqym keledi. Birinshisi, Bókei Ordasy oqýlaryn ótkizý kerek. Jastar osy ólkeniń tarihyna qatysty dúnielerdi oqyp, jattap ósýi úshin. Muny tek zamanaýi farmatta jasaǵan durys bolady. Ekinshi usynysym, Bókei Ordasynyń tarihyn zertteitin ortalyq ashylýy kerek. Sebebi, Bókei Ordasy áli zerttelgen joq. Bókei Orda degen fenomen ǵoi. Tunyp turǵan tarih. Ony durystap zerttep, jaryqqa shyǵarý kerek, – dedi ǵalym Muhit-Ardager Sydyqnazarov.
Kórmege Muhit-Ardager Sydyqnazarovtyń álemdik murajailar men arhivterdi aqtaryp júrip jasaǵan tyń zertteýlerinen quralǵan kartalar qoiylǵan.
Jalpy, Muhit-Ardager Qarjaýbaiuly tuńǵysh ret álem kartalarynda qazaq memleketiniń belgilengenin anyqtaǵan adam. Ǵalym ony anyqtap qana qoimai sonaý XV-XIX ǵasyrlarda Eýropa jáne Amerika elderi qazaqty tanyp, kartaǵa tańbalaǵan degen tujyrymyn jasaǵan bolatyn.
Kórme jumysy Muhit-Ardager Qarjaýbaiulynyń lektsiiasymen jalǵasty. Lektsiiaǵaǵa jastar men tarihshy ǵalymdar, óńirge tańymal tulǵalar qatysty.
Byltyr Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev belgili ǵalym Muhit-Ardager Sydyqnazarovty qabyldaǵan edi. Sol qabyldaýda Prezident ǵalymnyń «Qazaqstannyń úzilissiz memeklettiligi tarih tolqynynda. XVI-XIX ǵasyrlardaǵy eýropalyq jáne amerikalyq kartalardaǵy Qazaq memleketi» atty jańa eńbegine joǵary baǵa bergen bolatyn.
Osy kezdesýde Prezident Muhit-Ardager Sydyqnazarovtyń eńbekterine arnalǵan kórmeler men mádeni sharalar barlyq óńirde ótip, ǵalymnyń eńbegi tereń nasihatalýy kerek dep tapsyrma bergen bolatyn. Aqjaiyq atyrabynda ótken barlyq mádeni sharalar osy Prezident tapsyrmasy aiasynda ótýde.
