ورال قالاسىنداعى «اتامەكەن» ٶنەر ورداسىندا بەلگٸلٸ عالىم, ل.ن گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازييا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ پروفەسسورى مۇحيت-ارداگەر سىدىقنازاروۆتىڭ ەڭبەكتەرٸ قويىلعان كٶرمە جۇمىسىن باستادى. كٶرمە پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ III ۇلتتىق قۇرىلتايدا بەرگەن تاپسىرمالارى اياسىندا ٶتٸپ وتىر. كٶرمە «XV- XIX عاسىرداعى قازاق مەملەكەتٸنٸڭ ەۆروپالىق جەنە امەريكالىق كارتالار گالەريياسى» تاقىرىبىندا ٶتتٸ, – دەپ حابارلايدى Dalanews.kz بقو ەكٸمٸنٸڭ باسپاسٶز قىزمەتٸنە سٸلتەمە جاساپ.
عالىمنىڭ ايماققكا كەلۋٸنە وراي جاستارمەن, تاريحشى عالىمدارمەن بٸرنەشە مەرتە كەزدەسۋلەر ٶتتٸ. بۇل – مەدەني كٷندەردٸڭ ٸشٸندەگٸ حالىقتىڭ ەسٸندە ۇزاق ساقتالاتىنى «اتامەكەن» ٶنەر ورداسىندا باستالعان كٶرمە.
سەبەبٸ مۇنداي تاريحي كارتالار كٶرمەسٸ وبلىستا تۇڭعىش رەت ٶتٸپ وتىر. مەدەني-تاريحي شاراعا كٶرشٸلەس وبلىستاردان كەلگەن تاريحشىلار, جەرگٸلٸكتٸ ٶلكەتانۋشىلار, زييالى قاۋىم ٶكٸلدەرٸ, جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ رەكتورلارى مەن ستۋدەنتتەر قاتىستى. كٶرمەنٸڭ تۇساۋكەسەرٸندە العاش بولىپ سٶزدٸ بقو ەكٸمٸنٸڭ ورىنباسارى باقىتجان نارىمبەتوۆ الدى.
– تاريح – تەۋەلسٸزدٸگٸمٸزدٸ نىعايتاتىن, ۇلتتى ۇيىستىراتىن ماڭىزدى فاكتور. «حالىقسىز تاريح جوق, تاريحسىز – حالىق جوق» دەيدٸ دانا حالقىمىز. بارشاڭىزعا مەلٸم, مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت كەمەلۇلى توقاەۆتىڭ قاتىسۋىمەن اتىراۋ قالاسىندا ٶتكەن ٸٸٸ ۇلتتىق قۇرىلتايدا ەلدٸڭ ساياسي رەفورمالارىنا قاتىستى جاڭا مٸندەتتەردٸ تاپسىردى. ەسٸرەسە, مەملەكەتتٸك ٸشكٸ ساياساتقا, اقپاراتتىق-يدەولوگييالىق جۇمىستى نىعايتۋعا بايلانىستى اۋقىمدى ويلار, ناۋرىزدىڭ جاڭا فورماتتا اتاپ ٶتٸلۋٸنە, زييالى قاۋىممەن ۇلتىمىزدىڭ ۇيىسۋىنداعى تاريحتىڭ رٶلٸنە ەرەكشە مەن بەرٸلدٸ.
ەندەشە, التىن وردا تۋرالى حالىقارالىق ارەناداعى تٷسٸنٸك قازاقستانمەن تٸكەلەي بايلانىستى بولۋى كەرەك – دەپ تٶل تاريحىمىز تۋرالى تەرەڭ وي بٸلدٸرگەنٸ مەلٸم.
قازاق مەملەكەتتٸگٸ – تاريح تولقىنىنداعى قازاقستاننىڭ ٷزٸلٸسسٸز مەملەكەتتٸگٸنٸڭ نىشانى. بٷگٸنگٸ كٶرمەدەگٸ XV-XIX عاسىرلارداعى قازاق مەملەكەتٸنٸڭ ەۋروپالىق جەنە امەريكالىق كارتالارى – سونىڭ ايعاعى دەپ بٸلەمٸز, – دەدٸ وبلىس ەكٸمٸنٸڭ ورىنباسارى باقىتجان نارىمبەتوۆ.
باقىتجان حابەرۇلى ٶز سٶزٸندە 2023 جىلى بقو بٸلٸم بٸلٸم سالاسىنا دەپ عالىمنىڭ قازاق مەملەكەتتٸلٸگٸنٸڭ تاريحىن بەينەلەيتٸن 430 دانا كارتاسىن ساتىپ العانىن اتاپ ٶتتٸ.
ال, ل.ن گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازييا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ پروفەسسورى مۇحيت-ارداگەر سىدىقنازاروۆ بٶكەي ورداسىن تولىققاندى زەرتتەۋ قاجەت ەكەنٸن, كيەلٸ مەكەن تالاي تاريحي سىردى جاسىرىپ جاتىرعانىن العا تارتتى
– مەن ەكٸ ۇسىنىس ايتقىم كەلەدٸ. بٸرٸنشٸسٸ, بٶكەي ورداسى وقۋلارىن ٶتكٸزۋ كەرەك. جاستار وسى ٶلكەنٸڭ تاريحىنا قاتىستى دٷنيەلەردٸ وقىپ, جاتتاپ ٶسۋٸ ٷشٸن. مۇنى تەك زاماناۋي فارماتتا جاساعان دۇرىس بولادى. ەكٸنشٸ ۇسىنىسىم, بٶكەي ورداسىنىڭ تاريحىن زەرتتەيتٸن ورتالىق اشىلۋى كەرەك. سەبەبٸ, بٶكەي ورداسى ەلٸ زەرتتەلگەن جوق. بٶكەي وردا دەگەن فەنومەن عوي. تۇنىپ تۇرعان تاريح. ونى دۇرىستاپ زەرتتەپ, جارىققا شىعارۋ كەرەك, – دەدٸ عالىم مۇحيت-ارداگەر سىدىقنازاروۆ.
كٶرمەگە مۇحيت-ارداگەر سىدىقنازاروۆتىڭ ەلەمدٸك مۇراجايلار مەن ارحيۆتەردٸ اقتارىپ جٷرٸپ جاساعان تىڭ زەرتتەۋلەرٸنەن قۇرالعان كارتالار قويىلعان.
جالپى, مۇحيت-ارداگەر قارجاۋبايۇلى تۇڭعىش رەت ەلەم كارتالارىندا قازاق مەملەكەتٸنٸڭ بەلگٸلەنگەنٸن انىقتاعان ادام. عالىم ونى انىقتاپ قانا قويماي سوناۋ XV-XIX عاسىرلاردا ەۋروپا جەنە امەريكا ەلدەرٸ قازاقتى تانىپ, كارتاعا تاڭبالاعان دەگەن تۇجىرىمىن جاساعان بولاتىن.
كٶرمە جۇمىسى مۇحيت-ارداگەر قارجاۋبايۇلىنىڭ لەكتسيياسىمەن جالعاستى. لەكتسيياعاعا جاستار مەن تاريحشى عالىمدار, ٶڭٸرگە تاڭىمال تۇلعالار قاتىستى.
بىلتىر مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ بەلگٸلٸ عالىم مۇحيت-ارداگەر سىدىقنازاروۆتى قابىلداعان ەدٸ. سول قابىلداۋدا پرەزيدەنت عالىمنىڭ «قازاقستاننىڭ ٷزٸلٸسسٸز مەمەكلەتتٸلٸگٸ تاريح تولقىنىندا. XVI-XIX عاسىرلارداعى ەۋروپالىق جەنە امەريكالىق كارتالارداعى قازاق مەملەكەتٸ» اتتى جاڭا ەڭبەگٸنە جوعارى باعا بەرگەن بولاتىن.
وسى كەزدەسۋدە پرەزيدەنت مۇحيت-ارداگەر سىدىقنازاروۆتىڭ ەڭبەكتەرٸنە ارنالعان كٶرمەلەر مەن مەدەني شارالار بارلىق ٶڭٸردە ٶتٸپ, عالىمنىڭ ەڭبەگٸ تەرەڭ ناسيحاتالۋى كەرەك دەپ تاپسىرما بەرگەن بولاتىن. اقجايىق اتىرابىندا ٶتكەن بارلىق مەدەني شارالار وسى پرەزيدەنت تاپسىرماسى اياسىندا ٶتۋدە.
