Baiqaǵanymyz qazaq óz jerinde turatyn kóp ulttardan kedei. Áldeqaida kedei...Qymbat kólik minetinderdiń kópshiligi...qazaq emes. Kózimiz bar. Kóligimiz bar. Mitsýbisi Galant...Jaraidy, bul jaǵy mańyzdy emes.
Iá, bizdiń sanamyz soǵan jetti. Barlyǵyn materialdyq bailyqpen baǵalaimyz. Biraq, amal qaisy. Orta taby joq, tek kedei men baiǵa bólingen memlekette bul zańdy shyǵar.
Úzbeiik áńgimemizdi. Qazaq kóp ulttardan kedei. Nege? Uly oishyl Fýkýiamanyń bir eńbeginde bylai delingen eken.
"Adamnyń basyndaǵy bailyq oǵan ata-babasy qaldyrǵan muramen ólshenedi" deidi Fýkýiama. Qazaqtan basqalarynyń barlyǵynda mura bar. Ol muranyń aty – úi. Qazirgi zamannyń bailyǵy.
Osy muraǵa qol jetkize almai otyrǵan qanshama qazaq júr. Joq, qol jetkize almai júr degenimiz qisynsyz. Muraǵa qol jetkizbeisiń ǵoi. Tiesili mura bolsa qalady. Saǵan, inińe, qaryndasyńa...Al bizge ne qaldy? Aýyldaǵy úi me? Samannan soǵylǵan...
Qazaqtan basqalarynyń barlyǵynda mura bar. Áke-sheshesiniń úii. Bolmasa «babýshkasynyń úii» nemese «dedýshkasynyń úii». Olar ólgesin kimge muraǵa qalatyny belgili. Atadan balaǵa qalatyn mura. Osy mura olardy asyrap otyr. Osy muranyń arqasynda olar jumys istemeýi de múmkin. Olardyń murasyn biz jaldap turýǵa májbúrmiz. Saiyp kelgende qazaq basqalarynyń barlyǵyn asyrap otyr.
Balalyq shaqta dop oinaidy (iá, biz de oinaǵanbyz), eseie kele «velikke» aýysady, sál eseise skeitbord tebedi. Áiteýir belgili bir jastyń belgili bir jasqa jarasymdy qyzyǵyn kóredi.
Ákesi men balasy bar. Birge velosiped tebedi. Túste, keshke kez-kelgen ýaqytta. Serýendeidi. Alańsyz. Qamsyz. Olar alańsyz, qamsyz Qazaqstanda ómir súredi.
Men olai ete almaimyn. Sebebi, mende mura joq. Jumyssyz qalsam dalada qalarymdy bilem...Al memleketim maǵan qaraspaidy. Qazir qiyn ýaq óitkeni.
Anasy men qyzy bar. Tańǵy saǵat jetiler shamasynda itimen birge serýenge shyǵady. Joq, ózderi úshin emes, itin serýendetý úshin. Olardyń iti de serýen qurady. Olardyń iti de qamsyz, alańsyz.
Men olai ete almaimyn. Sebebi, mende mura joq. Men ol ýaqytta jumysqa jinalyp jatamyn. Erte turǵannyń yrysy...
Negizinde meniń ómirim osy muraǵa ólip-tirilip qol jetkizý nemese onyń nesiesin tóleýmen ótedi. Meili. Ótse ótsin. Maǵan mura qalmasa da men balalaryma mura qaldyrý kerekpin. Áitpese...
P.S. Áńgimeni osy jerden aiaqtaýǵa bolar edi. Áitpese jáne kóp núkte. Sóz aiaǵyn jutpaiyq, biraq. Túsinbeitinder bar dep joǵaryda aitqanmyn. Maǵan mura qalmasa da men balalaryma mura qaldyrý kerekpin. Áitpese meniń balalarym da men siiaqty murasyz júredi jáne bireýdiń murasyn jaldap turýǵa májbúr bolady. Biraq, sol murany qalai alamyn? Mine, endi úii barlar men úi alǵandardyń aqylyn tyńdaýǵa ázirmiz.
Jazyp alǵan, Dýman BYQAI
