Qazaqstanda jas ǵalymdardyń ǵylymi zertteýlerine aldaǵy úsh jylda 3 mlrd teńge jumsaý josparlanyp otyr. Qarjynyń eń kóp bóligi tehnologiia men ónerkásip salasyna baǵyttalady. Joba aiasynda zertteýshiler úsh jylǵa 30 mln teńgege deiin grant ala alady. Alaida qarajatty paidalaný men ǵylymi nátijelerge qatysty birqatar talap qoiylǵan, dep habarlaidy dalanews.kz.
Qazaqstan Respýblikasy Ǵylym jáne joǵary bilim ministrliginiń Ǵylym komiteti 2027 jylǵa arnalǵan «Jas ǵalym» jobasy boiynsha ǵylymi zertteýlerdi granttyq qarjylandyrý konkýrsynyń qujattamasyn bekitti. Irgeli jáne qoldanbaly zertteýlerge úsh jyl ishinde 3 mlrd teńge bólý kózdelgen. Jyl saiyn 1 mlrd teńgeden qarastyrylǵan.
2026 jylǵy tamyzda kelisilgen baǵdarlama doktorantýradan keiingi daiarlyqtan ótip jatqan jas ǵalymdarǵa jeke grant berýdi kózdeidi.
Jospar boiynsha, 3 mlrd teńgeniń 1,05 mlrd teńgesi tehnologiia men ónerkásip salasyna baǵyttalady. Klimat pen agroónerkásip keshenine 750 mln teńge, irgeli ǵylymǵa 630 mln teńge bólinedi. Densaýlyq pen ómir sapasyn jaqsartýǵa 390 mln teńge, qaýipsizdik pen qorǵanys salasyna 180 mln teńge qarastyrylǵan.
Ár postdoktorant Qazaqstanda úsh jyl boiy zertteý júrgizýge 30 mln teńgege deiin grant ala alady. Jyldyq qarjylandyrý kólemi 10 mln teńgeden aspaidy. Ǵalym zertteýdi ǵylymi konsýltantpen birge júrgizýge tiis, qosymsha zertteý tobyn tartýǵa ruqsat etilmeidi.
Grant qarajatyn eńbek aqysyna, ǵylymi issaparlarǵa, zertteý jumystaryna, ǵylymi jariialanymdarǵa, jabdyqtar men materialdar satyp alýǵa, sondai-aq jalǵa alý shyǵyndaryna jumsaýǵa bolady. Alaida ár shyǵynnyń qajettiligi negizdelýi kerek. Ǵylymi konsýltanttyń eńbekaqysy jalpy eńbek aqy qorynyń 20 paiyzynan aspaýǵa tiis.
Konkýrsqa 44 jasqa deiingi Qazaqstan azamattary qatysa alady. Úmitkerdiń ǵylymi dárejesi nemese aiaqtalǵan doktorantýrasy bolýy qajet. Doktorantýrany aiaqtaǵan, biraq dissertatsiiasyn áli qorǵamaǵan qatysýshylar ony grant berý týraly kelisimshart jasalǵannan keiin bir jyl ishinde qorǵaýǵa tiis.
Úsh jyldyq zertteý aiaqtalǵansha qatysýshylar belgilengen talaptarǵa sai ǵylymi jariialanymdar daiyndaýy nemese konkýrs sharttarynda kózdelgen balama nátijeni usynýy qajet. Ǵylymi ádep normalaryn buzǵan nemese mindettemelerin oryndamaǵan zertteýshilerge qatysty shekteýler qarastyrylǵan. Mundai jaǵdailarda olardyń ǵylymi granttar konkýrstaryna qatysýyna úsh jylǵa deiin tyiym salynýy múmkin.
Buǵan deiin Ǵylym komiteti Qazaqstannyń bir palataly parlamentke kóshýin zertteýge arnalǵan 200 mln teńgelik konkýrs jariialaǵan. Alaida konkýrs ótpei qalǵan. Onyń toqtatylý sebepteri men qarastyrylǵan qarjynyń keiingi taǵdyry týraly aqparat jariialanbaǵan.
Bul másele ǵylymi zertteýlerge bólinetin biýdjet qarajatynyń jumsalýyn ashyq kórsetý qajettigin de ańǵartady. Jas ǵalymdarǵa arnalǵan jańa baǵdarlamada qarjynyń qalai bólinetinimen qatar, zertteýlerdiń nátijesi men eseptiligine qoiylatyn talaptar da mańyzdy bolmaq.
