Qazaqstanda ǵylymi-zertteý jáne tájiribelik-konstrýktorlyq jumystarǵa (ǴZTKJ) jumsalatyn ishki shyǵyn kólemi jeti jylda 72,2 mlrd teńgeden 261,5 mlrd teńgege deiin ósti. Osylaisha, ǵylymǵa bólinetin qarajat shamamen 190 mlrd teńgege artqan, dep habarlaidy dalanews.kz.
Bul ósim eldegi ǵylymi qyzmet aýqymynyń edáýir keńeigenin kórsetedi. Endigi basty mindet – ulǵaiǵan qarjyny ekonomikaǵa qajetti tehnologiialar men naqty sheshimderge ainaldyrý.
Ǵylymdy qarjylandyrý kóleminiń óskeni sońǵy bes jyldaǵy kórsetkishterden de baiqalady. 2020 jyly ǴZTKJ-ǵa jumsalǵan ishki shyǵyn 89 mlrd teńge bolsa, 2025 jyly 261,5 mlrd teńgege jetken. Iaǵni bes jylda bul kórsetkish 2,9 ese artqan.
Ǵylymdy damytý úshin qarjylandyrý kólemi mańyzdy ról atqarady. Zamanaýi zertteýler júrgizý úshin zerthanalyq bazany jetildirý, qajetti jabdyqtarmen qamtamasyz etý, aqparattyq resýrstarǵa qol jetkizý, ǵylymi ujymdardy qarjylandyrý jáne bilikti mamandar daiarlaý qajet.
ǴZTKJ-ǵa jumsalatyn ishki shyǵynnyń artýy zertteý júrgizýge jáne jańa tehnologiialardy ázirleýge múmkindik beredi. Degenmen, ǵylymǵa bólingen qarjy kólemin túpkilikti nátije dep qarastyrýǵa bolmaidy. Eń mańyzdysy – osy qarajattyń qanshalyqty tiimdi jumsalyp, naqty ǵylymi nátijelerge, jańa tehnologiialar men ekonomikaǵa qajetti sheshimderge ainalýy.
Sondyqtan ǵylymdy damytýdyń kelesi kezeńinde qarjylandyrý kólemin arttyrýmen qatar, onyń tiimdiligin de kóterý qajet. Bul rette ǵylymi jobalardyń sapasy, zertteý nátijelerine degen suranys, olardy tájiribede qoldaný jáne ǵylym men óndiris arasyndaǵy bailanysty nyǵaitý mańyzdy.
Jas zertteýshilerdi daiarlaýda ýniversitet ǵylymynyń orny erekshe. Qazirgi ýniversitet tek bilim beretin mekeme bolyp qalmai, zertteý, jańa ázirlemeler men innovatsiialar jasaityn tolyqqandy ortalyqqa ainalýy kerek.
ǴZTKJ shyǵyndarynyń ósýi osy baǵytta keńirek múmkindik ashady. Joǵary oqý oryndary men ǵylymi uiymdardyń zertteý bazasy neǵurlym myqty bolsa, jas mamandardyń naqty ǵylymi jobalarǵa qatysýyna, zertteý daǵdylaryn damytýyna jáne jańa ázirlemeler jasaýyna soǵurlym qolaily jaǵdai qalyptasady.
Memleket úshin ǵylym – uzaq merzimdi investitsiia. Onyń nátijesi birden baiqalmaýy múmkin. Alaida ǵylymi zertteýler tehnologiialyq damýǵa, eńbek ónimdiligin arttyrýǵa, jańa óndiris oryndaryn ashýǵa jáne importtyq tehnologiialarǵa táýeldilikti azaitýǵa negiz bolady.
Osylaisha, Qazaqstanda ǴZTKJ-ǵa jumsalatyn ishki shyǵynnyń 72,2 mlrd teńgeden 261,5 mlrd teńgege deiin ósýi ǵylymdy qarjylandyrý múmkindiginiń edáýir keńeigenin kórsetedi.
Jeti jylda 3,6 ese ósken qarjy kólemi ǵylymdy damytýdyń kelesi mindetin aiqyndaidy. Ol – ulǵaiǵan investitsiiany el ekonomikasynyń damýyna úles qosatyn naqty ǵylymi nátijelerge, tehnologiialar men tiimdi sheshimderge ainaldyrý.
