Қазақстанда ғылыми-зерттеу және тәжірибелік-конструкторлық жұмыстарға (ҒЗТКЖ) жұмсалатын ішкі шығын көлемі жеті жылда 72,2 млрд теңгеден 261,5 млрд теңгеге дейін өсті. Осылайша, ғылымға бөлінетін қаражат шамамен 190 млрд теңгеге артқан, деп хабарлайды dalanews.kz.
Бұл өсім елдегі ғылыми қызмет ауқымының едәуір кеңейгенін көрсетеді. Ендігі басты міндет – ұлғайған қаржыны экономикаға қажетті технологиялар мен нақты шешімдерге айналдыру.
Ғылымды қаржыландыру көлемінің өскені соңғы бес жылдағы көрсеткіштерден де байқалады. 2020 жылы ҒЗТКЖ-ға жұмсалған ішкі шығын 89 млрд теңге болса, 2025 жылы 261,5 млрд теңгеге жеткен. Яғни бес жылда бұл көрсеткіш 2,9 есе артқан.
Ғылымды дамыту үшін қаржыландыру көлемі маңызды рөл атқарады. Заманауи зерттеулер жүргізу үшін зертханалық базаны жетілдіру, қажетті жабдықтармен қамтамасыз ету, ақпараттық ресурстарға қол жеткізу, ғылыми ұжымдарды қаржыландыру және білікті мамандар даярлау қажет.
ҒЗТКЖ-ға жұмсалатын ішкі шығынның артуы зерттеу жүргізуге және жаңа технологияларды әзірлеуге мүмкіндік береді. Дегенмен, ғылымға бөлінген қаржы көлемін түпкілікті нәтиже деп қарастыруға болмайды. Ең маңыздысы – осы қаражаттың қаншалықты тиімді жұмсалып, нақты ғылыми нәтижелерге, жаңа технологиялар мен экономикаға қажетті шешімдерге айналуы.
Сондықтан ғылымды дамытудың келесі кезеңінде қаржыландыру көлемін арттырумен қатар, оның тиімділігін де көтеру қажет. Бұл ретте ғылыми жобалардың сапасы, зерттеу нәтижелеріне деген сұраныс, оларды тәжірибеде қолдану және ғылым мен өндіріс арасындағы байланысты нығайту маңызды.
Жас зерттеушілерді даярлауда университет ғылымының орны ерекше. Қазіргі университет тек білім беретін мекеме болып қалмай, зерттеу, жаңа әзірлемелер мен инновациялар жасайтын толыққанды орталыққа айналуы керек.
ҒЗТКЖ шығындарының өсуі осы бағытта кеңірек мүмкіндік ашады. Жоғары оқу орындары мен ғылыми ұйымдардың зерттеу базасы неғұрлым мықты болса, жас мамандардың нақты ғылыми жобаларға қатысуына, зерттеу дағдыларын дамытуына және жаңа әзірлемелер жасауына соғұрлым қолайлы жағдай қалыптасады.
Мемлекет үшін ғылым – ұзақ мерзімді инвестиция. Оның нәтижесі бірден байқалмауы мүмкін. Алайда ғылыми зерттеулер технологиялық дамуға, еңбек өнімділігін арттыруға, жаңа өндіріс орындарын ашуға және импорттық технологияларға тәуелділікті азайтуға негіз болады.
Осылайша, Қазақстанда ҒЗТКЖ-ға жұмсалатын ішкі шығынның 72,2 млрд теңгеден 261,5 млрд теңгеге дейін өсуі ғылымды қаржыландыру мүмкіндігінің едәуір кеңейгенін көрсетеді.
Жеті жылда 3,6 есе өскен қаржы көлемі ғылымды дамытудың келесі міндетін айқындайды. Ол – ұлғайған инвестицияны ел экономикасының дамуына үлес қосатын нақты ғылыми нәтижелерге, технологиялар мен тиімді шешімдерге айналдыру.
