Qazaqstanda janýarlarǵa jaýapkershilikpen qaraý týraly zań resmi túrde qabyldandy. Kóp jyldan beri janýarlardy qorǵaýshylar men qatań sharalardy qoldaýshylar arasynda pikirtalas bar, jurt arasynda da "endi kósheler qaýipsiz bola ma?" degen suraq ózekti bolyp otyr, dep habarlaidy dalanews.kz.
Qazaq Expert Club sarapshysy, qarjyger Venera Janalinanyń pikirinshe, bul zańdy tek janýarlardy qorǵaý máselesi retinde emes, qoǵamdyq qaýipsizdik, memlekettik basqarý sapasy jáne biýdjet shyǵynynyń tiimdiligi turǵysynan qarastyrý qajet.
Onyń aitýynsha, halyq aýlalarda, mektepter men turǵyn úi keshenderi mańynda qaýipsizdik kúsheigenin qalaidy. Sondyqtan qańǵybas itterdiń shabýylyn elemeý múmkin emes.
Talqylaý kezinde jariialanǵan málimetke sáikes 2022 jyly 243 myńnan asa janýar aýlansa, 2026 jyldyń basynda bul kórsetkish 276 myńnan asqan. Al itterdiń adamdarǵa shabýyl jasaý deregi 36 myńnan 41 myńǵa deiin ósken.
Zańnyń sońǵy nusqasynda "bes kúnnen keiin joiý" tetigi alyp tastaldy. Endi evtanaziia jasaý týraly sheshim veterinarlyq qorytyndy negizinde qabyldanady. Sonymen qatar, basty nazar chiptiń bolýyna emes, janýar iesi bar-joǵyna aýdarylǵan. Soǵan qaramastan, zańda qańǵybas janýarlardy kósheden qaitarymsyz aýlaý tártibi saqtalǵan.
Sarapshynyń aitýynsha, 2022 jyldan beri janýarlardy aýlaý, zararsyzdandyrý jáne vaktsinatsiialaýǵa 14,5 mlrd teńge jumsalǵan. Biraq bul qańǵybas janýarlar sanyn azaita almaǵan.
Ol másele tek qoldanylǵan modelde emes, ony oryndaý sapasynda ekenin atap ótti. Janýarlardy esepke alý júiesi, merdigerlerdiń ashyqtyǵy, ieleriniń jaýapkershiligi men óńirlerge ortaq talaptar bolmaiynsha, eshbir tásil tiimdi nátije bermeidi.
Qarjygerdiń sózinshe, qaitarymsyz aýlaý qysqa merzimde kóshedegi itterdiń sanyn azaitýy múmkin. Alaida janýarlardy dalaǵa qaraýsyz jiberý jáne baqylaýsyz kóbeitý máselesi sheshilmese, jaǵdai qaitalanýy yqtimal.
Sarapshy óńirlerdegi aiyrmashylyqty da másele retinde atap ótti. Sebebi keibir ókilettikter jergilikti bilikke berilgendikten, ár aimaqta zań ártúrli oryndalýy múmkin.
Onyń pikirinshe, iri qalalarda panajailar men eriktiler bar bolǵandyqtan júieli jumys júrýi yqtimal. Al resýrsy shekteýli aýdandarda máseleni eń ońai tásilmen, iaǵni jappai aýlaý arqyly sheshýge umtylý qaýpi bar.
Venera Janalina Qazaqstan halyqaralyq tájiribeni de eskerýi kerek degen pikirde. Máselen, Úndistanda janýarlardy aýlaý, zararsyzdandyrý, vaktsinatsiialaý jáne qaita jiberý júiesi qoldanylady. Biraq ol da tek aýqymdy ári turaqty oryndalǵanda nátije beredi.
Al Eýropa elderinde negizgi nazar janýarlardy tirkeý men baqylaýǵa aýdarylǵan. Onda mindetti chipteý, tirkeý jáne janýardy tastap ketken ieleriniń jaýapkershiligi basty ról atqarady.
Sarapshy turaqty nátije úshin janýarlardy mindetti tirkeý men chipteý, baqylaý, ieleriniń jaýapkershiligin kúsheitý, ashyq esep júiesi jáne barlyq óńirge ortaq talaptar qajet ekenin atap ótti.
