قازاقستاندا جانۋارلارعا جاۋاپكەرشٸلٸكپەن قاراۋ تۋرالى زاڭ رەسمي تٷردە قابىلداندى. كٶپ جىلدان بەرٸ جانۋارلاردى قورعاۋشىلار مەن قاتاڭ شارالاردى قولداۋشىلار اراسىندا پٸكٸرتالاس بار, جۇرت اراسىندا دا "ەندٸ كٶشەلەر قاۋٸپسٸز بولا ما?" دەگەن سۇراق ٶزەكتٸ بولىپ وتىر, دەپ حابارلايدى dalanews.kz.
Qazaq Expert Club ساراپشىسى, قارجىگەر ۆەنەرا جانالينانىڭ پٸكٸرٸنشە, بۇل زاڭدى تەك جانۋارلاردى قورعاۋ مەسەلەسٸ رەتٸندە ەمەس, قوعامدىق قاۋٸپسٸزدٸك, مەملەكەتتٸك باسقارۋ ساپاسى جەنە بيۋدجەت شىعىنىنىڭ تيٸمدٸلٸگٸ تۇرعىسىنان قاراستىرۋ قاجەت.
ونىڭ ايتۋىنشا, حالىق اۋلالاردا, مەكتەپتەر مەن تۇرعىن ٷي كەشەندەرٸ ماڭىندا قاۋٸپسٸزدٸك كٷشەيگەنٸن قالايدى. سوندىقتان قاڭعىباس يتتەردٸڭ شابۋىلىن ەلەمەۋ مٷمكٸن ەمەس.
تالقىلاۋ كەزٸندە جارييالانعان مەلٸمەتكە سەيكەس 2022 جىلى 243 مىڭنان اسا جانۋار اۋلانسا, 2026 جىلدىڭ باسىندا بۇل كٶرسەتكٸش 276 مىڭنان اسقان. ال يتتەردٸڭ ادامدارعا شابۋىل جاساۋ دەرەگٸ 36 مىڭنان 41 مىڭعا دەيٸن ٶسكەن.
زاڭنىڭ سوڭعى نۇسقاسىندا "بەس كٷننەن كەيٸن جويۋ" تەتٸگٸ الىپ تاستالدى. ەندٸ ەۆتانازييا جاساۋ تۋرالى شەشٸم ۆەتەرينارلىق قورىتىندى نەگٸزٸندە قابىلدانادى. سونىمەن قاتار, باستى نازار چيپتٸڭ بولۋىنا ەمەس, جانۋار يەسٸ بار-جوعىنا اۋدارىلعان. سوعان قاراماستان, زاڭدا قاڭعىباس جانۋارلاردى كٶشەدەن قايتارىمسىز اۋلاۋ تەرتٸبٸ ساقتالعان.
ساراپشىنىڭ ايتۋىنشا, 2022 جىلدان بەرٸ جانۋارلاردى اۋلاۋ, زارارسىزداندىرۋ جەنە ۆاكتسيناتسييالاۋعا 14,5 ملرد تەڭگە جۇمسالعان. بٸراق بۇل قاڭعىباس جانۋارلار سانىن ازايتا الماعان.
ول مەسەلە تەك قولدانىلعان مودەلدە ەمەس, ونى ورىنداۋ ساپاسىندا ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ. جانۋارلاردى ەسەپكە الۋ جٷيەسٸ, مەردٸگەرلەردٸڭ اشىقتىعى, يەلەرٸنٸڭ جاۋاپكەرشٸلٸگٸ مەن ٶڭٸرلەرگە ورتاق تالاپتار بولمايىنشا, ەشبٸر تەسٸل تيٸمدٸ نەتيجە بەرمەيدٸ.
قارجىگەردٸڭ سٶزٸنشە, قايتارىمسىز اۋلاۋ قىسقا مەرزٸمدە كٶشەدەگٸ يتتەردٸڭ سانىن ازايتۋى مٷمكٸن. الايدا جانۋارلاردى دالاعا قاراۋسىز جٸبەرۋ جەنە باقىلاۋسىز كٶبەيتۋ مەسەلەسٸ شەشٸلمەسە, جاعداي قايتالانۋى ىقتيمال.
ساراپشى ٶڭٸرلەردەگٸ ايىرماشىلىقتى دا مەسەلە رەتٸندە اتاپ ٶتتٸ. سەبەبٸ كەيبٸر ٶكٸلەتتٸكتەر جەرگٸلٸكتٸ بيلٸككە بەرٸلگەندٸكتەن, ەر ايماقتا زاڭ ەرتٷرلٸ ورىندالۋى مٷمكٸن.
ونىڭ پٸكٸرٸنشە, ٸرٸ قالالاردا پاناجايلار مەن ەرٸكتٸلەر بار بولعاندىقتان جٷيەلٸ جۇمىس جٷرۋٸ ىقتيمال. ال رەسۋرسى شەكتەۋلٸ اۋدانداردا مەسەلەنٸ ەڭ وڭاي تەسٸلمەن, ياعني جاپپاي اۋلاۋ ارقىلى شەشۋگە ۇمتىلۋ قاۋپٸ بار.
ۆەنەرا جانالينا قازاقستان حالىقارالىق تەجٸريبەنٸ دە ەسكەرۋٸ كەرەك دەگەن پٸكٸردە. مەسەلەن, ٷندٸستاندا جانۋارلاردى اۋلاۋ, زارارسىزداندىرۋ, ۆاكتسيناتسييالاۋ جەنە قايتا جٸبەرۋ جٷيەسٸ قولدانىلادى. بٸراق ول دا تەك اۋقىمدى ەرٸ تۇراقتى ورىندالعاندا نەتيجە بەرەدٸ.
ال ەۋروپا ەلدەرٸندە نەگٸزگٸ نازار جانۋارلاردى تٸركەۋ مەن باقىلاۋعا اۋدارىلعان. وندا مٸندەتتٸ چيپتەۋ, تٸركەۋ جەنە جانۋاردى تاستاپ كەتكەن يەلەرٸنٸڭ جاۋاپكەرشٸلٸگٸ باستى رٶل اتقارادى.
ساراپشى تۇراقتى نەتيجە ٷشٸن جانۋارلاردى مٸندەتتٸ تٸركەۋ مەن چيپتەۋ, باقىلاۋ, يەلەرٸنٸڭ جاۋاپكەرشٸلٸگٸن كٷشەيتۋ, اشىق ەسەپ جٷيەسٸ جەنە بارلىق ٶڭٸرگە ورتاق تالاپتار قاجەت ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
