Rýdnyi qalasyndaǵy qoǵamdyq kólikte habarlandyrýlardyń tek orys tilinde berilýi jergilikti turǵyndardyń ashyq narazylyǵyna ulasty. Qoǵam belsendisi ári ustaz Aqmaral Shatemirqyzy bastaǵan til janashyrlary qala ákimdigine ashyq úndeý joldap, óńirde memlekettik tildiń shettetilip jatqanyn synǵa aldy, dep habarlaidy Dalanews.kz.
“Memlekettik til mártebesi Konstitýtsiiada naqty jazylǵanymen, ómirde múlde basqasha bolyp tur. Rýdnyi qalasyndaǵy jaǵdai — sonyń bir dáleli. Avtobýsta tek orys tilinde habarlandyrýdyń jasalýy — jai ǵana tehnikalyq qate emes, bul til saiasatynyń shynaiy bet-beinesi. Al ákimshilik únsiz otyrsa nemese qoldap otyrsa — onda másele odan da tereń. Qoǵamdyq kólikte, taǵy bir anyqtap qoiaiyn, jeke kólikte emes, qoǵamdyq avtobýsta kondýktordan qazaq tilinde sóileýin suraǵan qazaqtildi azamattardyń ótinishine Rýdnyi ákimdigi Qazaqstan Respýblikasy Konstitýtsiiasynyń 7-babyna sáikes “Memlekettik Til – Qazaq tilin” múldem syryp qoiyp, orys tili resmi túrde qazaq tilimen teń qoldanylady jáne Til týraly Zańnyń 6 babyna orai Qazaqstan Respýblikasynyń azamatynyń ana tilin erkin tańdaýy quqyly dep, Qazaq tiliniń mańyzyn burmalap jaýap bergenine ne aitýǵa bolady?”, — deidi til janashyry.
Shatemirqyzy Rýdnyi qalasy ákimdigine joldaǵan ashyq úndeýinde memlekettik til — qazaq tiliniń qoǵamdyq keńistikte tasada qalyp jatqanyn jetkizdi. Ol ákimdiktiń bul áreketin til saiasatyna jasalǵan nemqurailylyq jáne Konstitýtsiiaǵa qaishy áreket dep baǵalady.
“Qurmetti Rýdnyi qalasynyń ákimdigi, Bizge Rýdnyi qalasynyń til janashyrlarynan shaǵym túsip otyr. Qoǵamdyq kólikte tek orys tilinde habarlandyrý beriletini aitylǵan. Memlekettik til — qazaq tili eskerýsiz qalyp otyr. Qazaqstan Respýblikasynyń Konstitýtsiiasynda Qazaqstan Respýblikasynyń memlekettik tili — qazaq tili. Bul talap tek qujatta emes, ómirde kórinis tabýy tiis.
Avtobýstaǵy árbir habarlama, baǵyt ataýy, aialdama — eki tilde, birinshi kezekte qazaq tilinde aitylýy mindetti. Bul — memlekettik tildi nasihattaýdyń eń qarapaiym ári naqty joly.”, – dep atap ótti ol.
Sondai-aq ol bul jaǵdaidyń tek tilge qatysty emes, eldiń tutastyǵy men ulttyq qaýipsizdigine de qatysy baryn alǵa tartyp, memlekettik mekemeler, sonyń ishinde jergilikti ákimdik halyqqa úlgi bolýǵa tiis ekenin eskertti.
“Til tek qarym-qatynas quraly emes — ol ulttyq qaýipsizdik, eldiń bolashaǵy. Rýdnyi — Egemen Qazaqstannyń qalasy. Endeshe, qazaq tili bul qalanyń da tiri tynysyna ainalýy kerek”, – dedi Aqmaral Shatemirqyzy.
Til janashyrlary qoǵamdyq kóliktegi barlyq habarlandyrýdyń qazaq tilinde júrgizilýin jáne qalalyq keńistiktegi barlyq dybystyq, mátindik aqparattyń memlekettik tilde bolýyn talap etip otyr.
Aita keteiik, keiingi ýaqytta qazaq tiline qatysty máseleler jiilep ketti. Memlekettik til mártebesi Konstitýtsiiada naqty jazylǵanymen, kúndelikti ómirde bul talaptyń oryndalmai jatqany jii kózge urynady.
Máselen, jaqynda áleýmettik jelide Magnum sýpermarket jelisiniń kýreri jumystan shyǵarylǵany týraly aqparat qyzý talqyǵa tústi. Daýdyń týyndaýyna kýrerdiń klientten qazaq tilinde sóileýin suraýy sebep bolǵan.
Tapsyrys berýshi Asylhan esimdi azamattyń aitýynsha, ol Magnum-nan azyq-túlikke tapsyrys bergen kezde, kýrer odan qazaqsha sóileýin talap etken. Keiin bul oqiǵa áleýmettik jelide jariialanyp, nátijesinde kýrerdiń jumystan qýylǵany belgili boldy.
Magnum kompaniiasy bul jaǵdaiǵa qatysty resmi málimdeme jasap, kýrerdiń jumystan shyǵarylýy tek til máselesine bailanysty emes ekenin aitty. Olardyń málimetinshe, kýrer klienttermen birneshe ret dóreki sóilesken.
Kompaniia barlyq tutynýshyǵa birdei qurmetpen qaraitynyn jáne qyzmet kórsetý mádenietin joǵary baǵalaitynyn jetkizdi.
Bul jaǵdai qoǵamda úlken narazylyq týdyrdy. Qazaqstandyqtar Magnum jelisine boikot jariialaitynyn málimdedi. Áleýmettik jeli qoldanýshylary kompaniianyń áreketin synǵa alyp, memlekettik tilge degen qurmet tómen ekenin jazdy.
Al kúni keshe biraz kúnnen beri qyzý daýǵa ainalǵan Magnum máselesine núkte qoiyldy.
Áleýmettik jelide kýrer men tapsyrys berýshiniń videosy tarady. Olar ortaq kelisimge kelgenin málimdedi.
"Sońǵy kúnderi áleýmettik jelide maǵan jáne Magnum-ǵa qatysty áńgime bolyp jatyr. Sol týraly túsindirip ketsem deimin. Aldymen barshańyzǵa qoldaý kórsetip jatqandaryńyz úshin úlken raqmet! Ómir bolǵan soń túsinispeýshilikter bolyp turady. Biraq bárimiz qazaqpyz ǵoi. Elimizge tynyshtyq pen tatýlyq kerek. Biz kezdesip, tatýlasyp, qol alystyq. Qazir Magnum-da jumysymdy jalǵastyryp jatyrmyn. Bári jaqsy. Jumys berýshige eshqandai shaǵymym joq. Osymen máselege núkte qoiyp, toqtasaq deimin. Bárimiz bir qazaqpyz", - deidi videoda kýrer.
Asylhan esimdi tapsyrys berýshi de jaǵdai sheshilgenin jetkizdi.
"Qadirli aǵaiyn, mundai jaǵdai bolǵany ókinishti. Qatemizdi túsindik. Ekeýmizdiń bir-birimizge eshqandai ókpe-renishimiz joq", - dedi Asylhan Janagizov.
