Májilis depýtaty Nartaı Sársenǵalıev Premer-mınıstr Oljas Bektenovke joldaǵan depýtattyq saýalynda Qazaqstandaǵy jol-kólik oqıǵalarynyń kúrt ósýine alańdaýshylyq bildirip, Úkimetten shuǵyl jáne júıeli sharalar qabyldaýdy talap etti, dep habarlaıdy Dalanews.kz.
Onyń aıtýynsha, aımaqtarǵa jasalǵan saparlar barysynda turǵyndar joldaǵy qaýipsizdik deńgeıiniń kúrt tómendep ketkenine shaǵymdanyp otyr.
«Tas jol qatelikti keshirmeıdi. Biraq taqtaıdaı trassaǵa shyǵyp, qateliktiń qunyn adam ómirimen óteıtin jaǵdaıǵa jettik», - dedi depýtat.
Sársenǵalıev Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń da jol apattarynyń kóbeıýine nazar aýdarǵanyn eske saldy. Prezıdent sońǵy bes jylda eldegi avtokólik sany 1,7 mln-ǵa artqanyn, jyl saıyn Qazaqstan aýmaǵynan shamamen 3 mln tranzıttik kólik ótetinin aıtqan.
Depýtattyń sózinshe, kólik kóbeıgen saıyn apat qaýpi de eselep artyp otyr.
32 myń adam zardap shekken, 1 446 adam qaza tapqan
Resmı derekterge súıensek, 2025 jyldyń qańtar–tamyz aılary aralyǵynda Qazaqstanda 22 myńnan astam jol-kólik oqıǵasy tirkelgen. Sonyń saldarynan 32 myńnan asa adam jaraqat alyp, 1 446 adam qaza tapqan.
Nartaı Sársenǵalıev bul kórsetkish 2024 jyldyń osy kezeńimen salystyrǵanda shamamen 7 myń apatqa kóp ekenin aıtty.
«Sońǵy bes jylda joldaǵy tragedıa saldarynan 12 myńnan astam azamatymyzdan aıyryldyq. Onyń myńnan astamy - balalar», - dedi ol.
Júrgizýshi jaýapkershiligi men zańsyz kýálikter
Depýtattyń aıtýynsha, apattardyń basty sebepteriniń biri - júrgizýshilerdiń jaýapsyzdyǵy.
Tóleý sózben aıtqanda, ol 2024 jyly 12,6 mln jol erejesin buzý faktisi tirkelgenin, al 2025 jyldyń toǵyz aıynda bul kórsetkish 9,7 mln-ǵa jetkenin keltirdi. Mas kúıinde ustalǵan júrgizýshiler sany 16 myńnan asqan.
Sondyqtan, onyń pikirinshe, jol erejesin birneshe ret óreskel buzǵan azamattardy qaıta emtıhan tapsyrýǵa mindetteý qajet.
Sonymen qatar, Sársenǵalıev júrgizýshi kýálikterin zańsyz berý derekterin túbegeıli joıýdy talap etti.
«Internette “250 myń teńgege kýálik jasap beremin” degen jarnamalar qaptap júr. Sońǵy jyldary osyndaı 222 qylmystyq fakt anyqtalǵan», - dedi ol.
Kamera men dron – tek jazalaý quraly bolmaýy tıis
Depýtat aıyppuldy kóbeıtý men baqylaý kameralary men drondardy tek jazalaý úshin qoldaný durys emes ekenin atap ótti.
Onyń aıtýynsha, AQSH pen Eýropada drondar jol sapasyn baqylaýǵa paıdalanylady. Eger jolda aqaý anyqtalsa, ol týraly aqparat avtomatty túrde jaýapty organdarǵa jiberiledi.
Sapasyz jol men birjolaqty trassalar – basty qater
Sársenǵalıevtiń aıtýynsha, jol apattarynyń 30 paıyzy sapasyz joldardyń kesirinen bolady.
Ol Qazaqstan jol sapasy boıynsha álemde 90-orynda turǵanyn aıtyp, belgisi joq, syzyǵy syzylmaǵan, shuńqyry jamalmaǵan joldar apatqa tikeleı ákeletinin jetkizdi. Sondyqtan jol salý men baqylaýdyń ashyq ári jańa tetigi qajet dep sanaıdy.
Budan bólek, depýtat birjolaqty trassalardy «ólim oshaǵy» dep atady.
2025 jyly adam ólimine ákelgen jol apattary 41,9 paıyzǵa artqan, al Atyraý, Aqtóbe jáne Qyzylorda oblystarynda jaǵdaı asa aýyr.
Navıgasıa, jaryq shamdary jáne qaýipsizdik
Depýtat sıfrlyq navıgasıa platformalary júrgizýshilerdi qaýipti ýchaskeler, aýa raıy men jol jóndeý jumystary týraly jedel ári naqty aqparatpen qamtamasyz etýi tıis ekenin de aıtty.
Sondaı-aq, ol kólikterge zańsyz ornatylatyn LED jáne Bi-LED shamdarǵa qatań tyıym salýdy usyndy.
«Qarsy baǵyttaǵy júrgizýshiniń kózin shaǵylystyratyn jaryq talaı adamnyń ómirin qıdy», - dedi Sársenǵalıev.
Depýtat jol qaýipsizdigin jekelegen salanyń emes, memlekettiń strategıalyq deńgeıdegi máselesi dep baǵalady.
«Jol qysqartamyn dep asyqqan adamnyń ómiri qysqaryp ketip jatyr. Sondyqtan depýtattyq saýalda kóterilgen barlyq máseleler boıynsha naqty sharalar qabyldanyp, júıeli jumys júrgizilýi tıis», - dep túıindedi Nartaı Sársenǵalıev.
