Májilis depýtaty Nartai Sársenǵaliev Premer-ministr Oljas Bektenovke joldaǵan depýtattyq saýalynda Qazaqstandaǵy jol-kólik oqiǵalarynyń kúrt ósýine alańdaýshylyq bildirip, Úkimetten shuǵyl jáne júieli sharalar qabyldaýdy talap etti, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Onyń aitýynsha, aimaqtarǵa jasalǵan saparlar barysynda turǵyndar joldaǵy qaýipsizdik deńgeiiniń kúrt tómendep ketkenine shaǵymdanyp otyr.
«Tas jol qatelikti keshirmeidi. Biraq taqtaidai trassaǵa shyǵyp, qateliktiń qunyn adam ómirimen óteitin jaǵdaiǵa jettik», - dedi depýtat.
Sársenǵaliev Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń da jol apattarynyń kóbeiýine nazar aýdarǵanyn eske saldy. Prezident sońǵy bes jylda eldegi avtokólik sany 1,7 mln-ǵa artqanyn, jyl saiyn Qazaqstan aýmaǵynan shamamen 3 mln tranzittik kólik ótetinin aitqan.
Depýtattyń sózinshe, kólik kóbeigen saiyn apat qaýpi de eselep artyp otyr.
32 myń adam zardap shekken, 1 446 adam qaza tapqan
Resmi derekterge súiensek, 2025 jyldyń qańtar–tamyz ailary aralyǵynda Qazaqstanda 22 myńnan astam jol-kólik oqiǵasy tirkelgen. Sonyń saldarynan 32 myńnan asa adam jaraqat alyp, 1 446 adam qaza tapqan.
Nartai Sársenǵaliev bul kórsetkish 2024 jyldyń osy kezeńimen salystyrǵanda shamamen 7 myń apatqa kóp ekenin aitty.
«Sońǵy bes jylda joldaǵy tragediia saldarynan 12 myńnan astam azamatymyzdan aiyryldyq. Onyń myńnan astamy - balalar», - dedi ol.
Júrgizýshi jaýapkershiligi men zańsyz kýálikter
Depýtattyń aitýynsha, apattardyń basty sebepteriniń biri - júrgizýshilerdiń jaýapsyzdyǵy.
Tóleý sózben aitqanda, ol 2024 jyly 12,6 mln jol erejesin buzý faktisi tirkelgenin, al 2025 jyldyń toǵyz aiynda bul kórsetkish 9,7 mln-ǵa jetkenin keltirdi. Mas kúiinde ustalǵan júrgizýshiler sany 16 myńnan asqan.
Sondyqtan, onyń pikirinshe, jol erejesin birneshe ret óreskel buzǵan azamattardy qaita emtihan tapsyrýǵa mindetteý qajet.
Sonymen qatar, Sársenǵaliev júrgizýshi kýálikterin zańsyz berý derekterin túbegeili joiýdy talap etti.
«Internette “250 myń teńgege kýálik jasap beremin” degen jarnamalar qaptap júr. Sońǵy jyldary osyndai 222 qylmystyq fakt anyqtalǵan», - dedi ol.
Kamera men dron – tek jazalaý quraly bolmaýy tiis
Depýtat aiyppuldy kóbeitý men baqylaý kameralary men drondardy tek jazalaý úshin qoldaný durys emes ekenin atap ótti.
Onyń aitýynsha, AQSh pen Eýropada drondar jol sapasyn baqylaýǵa paidalanylady. Eger jolda aqaý anyqtalsa, ol týraly aqparat avtomatty túrde jaýapty organdarǵa jiberiledi.
Sapasyz jol men birjolaqty trassalar – basty qater
Sársenǵalievtiń aitýynsha, jol apattarynyń 30 paiyzy sapasyz joldardyń kesirinen bolady.
Ol Qazaqstan jol sapasy boiynsha álemde 90-orynda turǵanyn aityp, belgisi joq, syzyǵy syzylmaǵan, shuńqyry jamalmaǵan joldar apatqa tikelei ákeletinin jetkizdi. Sondyqtan jol salý men baqylaýdyń ashyq ári jańa tetigi qajet dep sanaidy.
Budan bólek, depýtat birjolaqty trassalardy «ólim oshaǵy» dep atady.
2025 jyly adam ólimine ákelgen jol apattary 41,9 paiyzǵa artqan, al Atyraý, Aqtóbe jáne Qyzylorda oblystarynda jaǵdai asa aýyr.
Navigatsiia, jaryq shamdary jáne qaýipsizdik
Depýtat tsifrlyq navigatsiia platformalary júrgizýshilerdi qaýipti ýchaskeler, aýa raiy men jol jóndeý jumystary týraly jedel ári naqty aqparatpen qamtamasyz etýi tiis ekenin de aitty.
Sondai-aq, ol kólikterge zańsyz ornatylatyn LED jáne Bi-LED shamdarǵa qatań tyiym salýdy usyndy.
«Qarsy baǵyttaǵy júrgizýshiniń kózin shaǵylystyratyn jaryq talai adamnyń ómirin qidy», - dedi Sársenǵaliev.
Depýtat jol qaýipsizdigin jekelegen salanyń emes, memlekettiń strategiialyq deńgeidegi máselesi dep baǵalady.
«Jol qysqartamyn dep asyqqan adamnyń ómiri qysqaryp ketip jatyr. Sondyqtan depýtattyq saýalda kóterilgen barlyq máseleler boiynsha naqty sharalar qabyldanyp, júieli jumys júrgizilýi tiis», - dep túiindedi Nartai Sársenǵaliev.
