Jańa Sý kodeksiniń kúshine enýimen elimizde tirshilik kózin tiimdi paidalaný máselesine basa nazar aýdarylyp otyr. Endi monsha men avtojýý oryndary paidalanǵan sýdy qaita ainalymǵa engizetin júiemen jumys isteýi tiis, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Jańa zańnamaǵa sáikes, sý únemdeý tehnologiiasyn engizgen kásip ielerine memleket tarapynan qoldaý kórsetiledi. Kodekste aýyz sýdy bei-bereket qoldanýǵa jol bermeý máselesi naqty kóterilgen.
"Sońǵy on jyl ishinde elimizde, sonyń ishinde Almaty qalasynda, sýdyń 1 myń litri – iaǵni 1 tekshe metri – nebári 50 teńge boldy. Sondyqtan basqa eldermen salystyrǵanda bizde sý tutyný eki ese artyq", – deidi «Almaty Sý» MKK departament direktory Serik Shagirov.
Endi sýdy tutyný kólemine qarai aqy tóleý tártibi engizilmek. Tabiǵi monopoliia sýbektileri usynǵan málimet boiynsha, bir kúnde tutynatyn sý kólemi 3 tekshe metrden asqan jaǵdaida, onyń quny joǵary tarifpen esepteledi.
Eske salaiyq, 10 maýsymda Qazaqstanda jańa Sý kodeksi kúshine engen bolatyn.
Kodekste alǵash ret «sý qaýipsizdigi» uǵymy engizildi. Bul halyq pen ekonomikany sý tapshylyǵy men lastanýdan qorǵaý, sondai-aq transshekaralyq sý resýrstaryndaǵy ulttyq múddeni qamtamasyz etý degendi bildiredi.
Ekojúielerdi saqtaý maqsatynda «ekologiialyq aǵyn» uǵymy engizildi – bul ózen-kólderdegi eń tómengi sý deńgeiin saqtaý talaby. Sý resýrstaryn basqarýda bas jáne basseindik josparlar ázirlenip, jurtshylyqtyń sheshim qabyldaýǵa qatysýy keńeitilmek.
Shaǵyn ózenderge tuiyq bóget salýǵa tyiym salynady. Sonymen qatar sýly-batpaqty alqaptar, muzdyqtar arnaiy qorǵaýǵa alynyp, sý qorǵaý aimaqtaryn anyqtaý mindeti jergilikti ákimdikterge júkteldi.
Klimattyń ózgerýine beiimdelý sharalary jeke taraýda qaralǵan. Bul — sý tasqyny men qurǵaqshylyqqa daiyndyq, sý qoimalaryn tereńdetý, egin ainalymyn engizý, jańbyr men erigen sýdy jinaý siiaqty baǵyttardy qamtidy.
Sý resýrstaryn tiimdi basqarý úshin ulttyq aqparattyq júie qurylyp jatyr. Qazirdiń ózinde onyń tórt modýli («Ákimshilik», «Sý paidalaný», «Transshekaralyq sý», «Kartografiia») pilottyq rejimde jumys isteidi.
Sýdy únemdeýge yntalandyratyn jańa tetikter de qarastyrylǵan. Sý paidalanýǵa ruqsat tek qaita sýmen jabdyqtaý jospary bolǵan jaǵdaida ǵana beriledi. Bul jospardy jasaýǵa eki jyl, al tolyq aýysýǵa bes jyl ýaqyt beriledi.
