Jaqynda Qarjy ministrligi iýanmen bekitilgen úsh jyldyq panda-bondtardy 1,9 paiyzben ornalastyryp, óz tarihyndaǵy eń arzan qaryzdyń birine qol jetkize bildi. Bul teńgelik obligatsiialar arqyly ishki naryqtan 17 paiyzben qaryz alýǵa qaraǵanda toǵyz ese arzan. Sondyqtan ol Úkimetke jeke borysh kólemin azaita otyryp, ózine qajet qarjydan tarylmaýǵa múmkindik beredi, dep habarlaidy DALA INSIDE.
2025 jyldyń qyrkúieginen beri memleket pen kvazimemlekettik sektor Qytai men Gonkong naryqtarynan 9,65 milliard iýan tartqan. Bul shamamen 1,4 milliard dollar. Osydan-aq Qazaqstan úshin syrtqy qaryz arhitektýrasynyń ózgerip jatqanyn baiqaimyz. Buryn negizgi baǵyt dollar men eýro bolsa, endi iýan tolyqqandy qarjylandyrý arnasyna ainalyp keledi. Mysaly, sońǵy 9 aida bizdiń qurylymdar tórt ret obligatsiia arqyly iýanmen qaryz alǵan. Onyń ishinde, Qarjy ministrligi 3 jyldyq panda-bondtardy 1,9 paiyzben ornalastyrdy. Onyń aldynda, Samuryq-Qazyna 3 jyldyq panda-bondtardy 2,18 paiyz kiristilikpen shyǵardy. Al QazMunaiGaz 5 jyldyq dimsam obligatsiialaryn 3,15 paiyz kiristilikpen ornalastyrsa, Qazaqstan damý banki 3 jyldyq iýan obligatsiialaryn 3,35 paiyzben tartty.
Panda-bondtar Qytaidyń ishki naryǵynda, iýanmen shyǵarylatyn obligatsiialar. Munda sheteldik oiynshy Qytaidyń óz ishindegi investorlarynan iýanmen qaryz alady. Al dimsam obligatsiialary Qytaidan tys, kóbine Gonkongta iýanmen shyǵarylatyn qaǵazdar. Birinshisi Qytaidyń ishki qarjy júiesine kirý bolsa, ekinshisi - ofshorlyq iýan naryǵyna shyǵý. Qazaqstan osy eki esikti de ashyp otyr.
«Iýandaǵy arzan kreditter bizdiń biýdjettik defitsit problemasyn sheshý úshin kerek. Qazir teńgelik obligatsiialardy shyǵarý tym qymbat bolyp otyr, 16 paiyzdan tómen eshkim almaidy. Al osy teńgelik obligatsiialardyń qaryzyn qaitarý úshin jylyna keminde 3 trillion teńge qajet. Ony jabý úshin jańa teńgelik obligatsiialar shyǵarý qaryz kólemin ulǵaita beretin bolady. Sebebi, bazalyq stavka joǵary. Al iýan obligatsiialarynyń jyldyq paiyzy biz úshin orta eseppen 2 deńgeiinde. Eger iýan kýrsy turaqty bolyp tursa, jylyna bizdiń qaryzdy tóleýge ketetin shyǵyndardy azaitýǵa bolady», - dep túsindirdi, Qarjy ministrligi qurylymyndaǵy insaider.
Qazaqstannyń memlekettik qaryzy álem boiynsha salystyrsaq óte tómen deńgeide. 2025 jylǵy baǵalaý boiynsha memlekettik qaryz ishki jalpy ónimniń shamamen 24,6 paiyzyn quraidy. Memlekettik qarjyny basqarý tujyrymdamasynda memlekettik qaryzdyń shekti deńgeii 2030 jylǵa qarai ishki jalpy ónimniń 32 paiyzynan aspaýy tiis dep bekitilgen. Al Úkimet qaryzy úshin jeke limit 27,5 paiyz deńgeiinde bekitilgen. Demek Qazaqstan áli óziniń boryshtyq limitine jetken joq.
Dál osy faktor investorlar úshin mańyzdy signal beredi. Qazaqstannyń qaryz alý qabileti bar, defolt táýekeli tómen, al jańa iýandyq ornalastyrýlar boryshtyq qysymnan emes, qarjylandyrý qunyn tómendetý jáne naryqtardy ártaraptandyrý logikasynan týyndap otyr. Sondyqtan panda-bondtar men dimsam obligatsiialary Qazaqstan úshin amalsyz qaryz emes. Bul arzan ári balamaly kapitalǵa shyǵý. Memleket pen kvazimemlekettik sektor iýan naryǵynda tómen mólsherlememen aqsha tartyp, dollarlyq jáne teńgelik naryqqa táýeldilikti azaityp jatyr. Al memlekettik qaryzdyń IJÓ-ge shaqqandaǵy tómen deńgeii Qazaqstanǵa osy manevrdi ońai júzege asyrýǵa múmkindik beredi.
