Qazaqstan sportyna bólingen biýdjet qarjysy sońǵy úsh jylda eki ese ósse de, sportshylarymyzdyń halyqaralyq arenalardaǵy kórsetkishteri kóńil kónshitpei tur. Joǵary aýditorlyq palatanyń sarapshylary osyndai toqtamǵa kelip, sport salasyndaǵy biýdjet qarajatyn paidalanýdyń tiimdiligine úlken kúmán keltirdi,dep habarlaidy Dalanews.kz.
2021 jyly elimizdiń sport salasyna 153 mlrd teńge bólinse, bul kórsetkish 2024 jyly 315 mlrd teńgege deiin artqan. Iaǵni, memlekettik qarjylandyrý eki esege ulǵaiǵanymen, halyqaralyq deńgeidegi jetistikterimiz eki ese óspegeni anyq baiqalady.
Aýditorlyq tekserý nátijesinde úsh jyl ishinde 17 mlrd teńgege jýyq zańbuzýshylyqtar anyqtalǵan. Onyń 13,7 mlrd teńgesi tiimsiz jumsalsa, 2,8 mlrd teńge durys josparlanbaǵandyqtan múlde izim-qaiymsyz ketken.
"Mamandar sporttyń damýyna qarjynyń kóptigi emes, júieli jumystyń joqtyǵy kedergi bolyp otyrǵanyn alǵa tartady. Sońǵy jyldary qabyldanǵan memlekettik baǵdarlamalardyń kóbi bir-birin qaitalaidy. Bul josparlardyń keibir mindetteri tek qaǵaz júzinde qalyp, kelesi baǵdarlamalarǵa kóship otyrǵan. Sonymen birge sportqa bólinetin qarjy naqty nátije beretin olimpiadalyq sport túrlerine emes, keibir federatsiialardyń múddesine sai, olimpiadalyq emes sport túrlerine baǵyttalyp ketken. 46 jazǵy olimpiadalyq sport túriniń 19-ynda sportshylardy daiarlaýǵa arnalǵan naqty baǵdarlama múlde bolmaǵan. Sonyń kesirinen Qazaqstan bes sport túrinen tipti Olimpiadanyń irikteý jarystaryna da qatysa almady. Al osy baǵytta bólingen 2 mlrd teńge esh nátije bermei, bosqa ketti", - deidi ranking.kz sarapshylary.
Budan bólek, sport uiymdarynyń basshylary ózin-ózi marapattaý isimen de ainalysqan.
Ákimshilikke asta-tók syiaqy, al balalar sportyna túk te joq
Mysaly, Joǵary aýditorlyq palatanyń dereginshe, Sportty damytý direktsiiasynyń ákimshilik qyzmetkerleri sońǵy úsh jylda ózderine 3,5 mlrd teńgeden astam syiaqy jazǵan. Tipti, keibir qyzmetkerlerdiń syiaqysy jalaqy mólsherinen de asyp ketken. Ortasha eseppen, ár adam jylyna 7,7 mln teńge, iaǵni aiyna shamamen 640 myń teńgeden syiaqy alyp otyrǵan.
"Qarjynyń bólinýi jaǵynan taǵy bir qyzyq jaǵdai baiqalady. Máselen, Mádeniet jáne sport ministrliginiń málimetinshe, ótken jyly sporttyq uiymdardyń basym bóliginiń qarjylandyrylýy ósken, alaida eń mańyzdy uiymdar – balalar men jasóspirimderdiń sport mektepteriniń biýdjeti birden qysqaryp ketken. BJSM jáne respýblikalyq joǵary sport sheberligi mektepteriniń qarjylandyrylýy 25%-ǵa azaiǵan. Eger 2023 jyly bul uiymdarǵa 121 mlrd teńge bólinse, 2024 jyly bar-joǵy 91 mlrd teńge tigen. Ásirese, eń mańyzdy bap – jalaqy qory 22,4%-ǵa qysqarǵan. Al respýblikalyq joǵary sport sheberligi mektepteriniń qarjysy 65,9%-ǵa azaiǵan", - deidi sarapshylar.
Kerisinshe, sportta daryndy balalarǵa arnalǵan mektep-internattar byltyr 69,3%-ǵa artyq qarjy alyp, 29,7 mlrd teńgege jetken. Al respýblikalyq olimpiadalyq daiarlyq ortalyqtary men joǵary sport sheberligi mektepteri árqaisysy 16,7 mlrd teńge alyp, olarda da qarjylandyrý kólemi aitarlyqtai ósken.
Bul máseleni retteýdiń bir joly retinde ministrlik 2026 jyldan bastap balalardyń sport mektepterin jan basyna qarjylandyrý júiesin engizýdi josparlap otyr. Bul ádis qarjyny ádil bólýge jáne balalar arasynda eń tanymal sport túrlerin anyqtap, basym baǵyttardy aiqyndaýǵa múmkindik bermek.
Elimizde sportpen shuǵyldanýshylar sany kúrt azaiǵan
Jalpy buqaralyq sport salasynyń ózinde de jaǵdai jaqsaryp turǵan joq. Ministrliktiń málimetinshe, ótken jyly elimizde sportpen shuǵyldanatyndardyń jalpy sany 8,4 mln adamdy quraǵan. Bul kórsetkish bir jyl burynǵydan 9,8%-ǵa, iaǵni 750,4 myń adamǵa azaiǵan. Olimpiadalyq sport túrlerin tańdaǵandardyń sany – 4,3 mln adam, olimpiadalyq emes sportty – 1,8 mln, ulttyq sport túrlerin 666,9 myń adam tańdaǵan.
Elde eń kóp taraǵan sport túri – fýtbol. Byltyr bul sportpen kásibi jáne áýesqoi túrde ainalysatyndardyń sany 1,1 mln adamnan asqan. Odan keiingi orynda – voleibol (767,6 myń adam), úshinshi orynda – basketbol (656,4 myń adam).
Sport infraqurylymyna kelsek, respýblikada qazir 37,5 myńnan astam sport ǵimaraty bar. Onyń jartysynan kóbi – 21,8 myńy ashyq sport alańdary bolsa, 10 myńǵa jýyǵy sport zaldar. Bul sport zaldardyń úshten ekisi oqý oryndarynda ornalasqan.
"Biýdjetten bólingen milliardtardyń naqty qaitarymy bolmai otyr. Júieli jumys qalyptaspai, sportqa quiylǵan qarjy qumǵa sińgen sýmen teń. Memlekettiń mindeti – bólingen árbir teńgeniń naqty nátijesin talap etý. Ázirge sport salasyndaǵy jaǵdai, ókinishke qarai, kerisinshe bolyp tur", - deidi ranking.kz sarashylary.