Sot sheshimi boiynsha Qazaqstan paidasyna 2-4 milliard dollar soma aýdarylýy tiis edi. DALA INSIDE derekkózi KPO men Qazaqstan tarapy júrgizip jatqan kelissózderdiń 3 milliard dollar tóńiregine toqtaǵanyn aitady. Bul shamamen 1,5 trillion teńge. Eger osy soma Ulttyq Qorǵa túsetin bolsa, ol biyl respýblikalyq biýdjet Qordan alýy tiis 2,77 trillion teńgeniń jartysynan astamyn jaba alady.
Esińizde bolsa, biyl Qazaqstan Qarashyǵanaq boiynsha halyqaralyq arbitrajda jeńiske jetti. Daýdyń máni qarapaiym tilmen aitqanda mynada. Qarashyǵanaq jobasy ónimdi bólý kelisimi arqyly jumys isteidi. Bul júiede investor aldymen “shyǵyn jumsadym” deidi, sol shyǵyndy óndirilgen munaidan qaitaryp alady, sodan keiin ǵana memleketpen paidany bólisedi. Eger investor shyǵyndy kóp kórsetse memleketke tiesili úles azaiady. Qazaqstannyń kúdigi de osy boldy.
«Qazaqstan atynan ókiletti PSA komandasy táýelsiz aýdit shaqyrǵanda, konsortsiým usynǵan keibir shyǵyndardyń bizdiń tarappen kelisilmegeni anyqtalǵan. Naqty faktilerden Qarashyǵanaq investorlary bultara almady. PSA osy manipýliatsiialar kesirinen memleket úlesiniń qysqarǵanyn dáleldep, halyqaralyq arbitrajǵa shyqty. Eki jylǵa sozylǵan jabyq sot protsesinde Qazaqstan jeńip shyqty», - dep túsindiredi, derekkóz.
Qazir tólenetin ótemaqynyń formasy kelisilýde. 3 milliard dollar Ulttyq Qorǵa tikelei túsýi de múmkin, nemese PSA esepteri qaita qaralyp, birneshe jyl ishinde memleketke kóbirek úles túrinde kelýi múmkin. Bizge birinshi stsenarii qolaily. Aqsha birden Qorǵa tússe, qor ony tiimdi investitsiialap, ústinen paida ákelip, qazynany toltyra alady.
Jalpy, bul birinshi jeńis emes. 2012 jyly Qarashyǵanaq daýy nátijesinde konsortsiým Qazmunaigazǵa jobanyń 10% úlesin satýǵa májbúr boldy. Al 2020 jyly taǵy 1,3 milliard dollar ótemaqy tóledi.
Qarashyǵanaqtan bólek, Qazaqstan Qashaǵan jobasy boiynsha NCOC aktsionerlerinen kúkirtti normadan artyq saqtaý faktisi boiynsha ekologiialyq aiyppul óndirip alýy tiis. Qazir onyń somasy 2,3 trillion teńge ainalasynda bolyp tur. Biraq bul daý áli tolyq aiaqtalǵan joq. Kei sot sheshimderi operator paidasyna shyqty, kei protsester jalǵasýda. Sondyqtan 2026 jyly Qashaǵannan Ulttyq qorǵa naqty aqsha túsetinin boljaý qiyn. Sebebi apelliatsiia, kelisim, qaita eseptiń barlyǵy ýaqyt ýaqyt alady.
