Búgin Premer ministr Oljas Bektenovtiń tóraǵalyǵymen ótken Úkimet otyrysynda aviatsiia salasyn damytý jáne tsifrlandyrý máseleleri qaraldy, dep habarlaidy dalanews.kz.
Otyrysta negizgi baiandamany kólik ministri Nurlan Saýranbaev jasap, Qazaqstan azamattyq aviatsiiasy sońǵy jyldary turaqty ósim kórsetip otyrǵanyn málimdedi. Onyń aitýynsha, qazirgi tańda el áýejailaryndaǵy aviatsiialyq qaýipsizdik deńgeii 95,7%-ǵa jetse, áýe kompaniialary boiynsha bul kórsetkish 82%-dy quraidy. Bul nátijeler Qazaqstanǵa ICAO baǵalaýy boiynsha álemdegi úzdik jiyrma memlekettiń qataryna kirýge múmkindik bergen.
«Búginde Qazaqstannyń azamattyq aviatsiia salasy turaqty damý qarqynyn saqtap otyr. Biz tek ishki naryqty qamtamasyz etip qana qoimai, halyqaralyq tranzittik áleýetti de kúsheitip kelemiz. Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáikes elimizdi Ortalyq Aziiadaǵy aviatsiialyq habqa ainaldyrý baǵytynda júieli jumystar júrgizilip jatyr. Bul úshin áýejai infraqurylymyn jańǵyrtý, halyqaralyq baǵyttardy kóbeitý jáne tsifrlyq sheshimderdi engizý jumystary qatar atqarylýda», – dedi Nurlan Saýranbaev.
Ministrdiń málimetinshe, 2025 jyldyń qorytyndysynda qazaqstandyq áýe kompaniialary shamamen 15 mln jolaýshy tasymaldaǵan, al áýejailar arqyly ótken jolaýshylar sany 32 mln adamnan asqan. Óńdelgen júk kólemi 173 myń tonnany quraǵan. Biylǵy jyldyń alǵashqy tórt aiynda ǵana ishki reisterdegi jolaýshylar aǵyny 4 mln adamnan asyp otyr. Alaida júk tasymaly baǵytynda belgili bir tómendeý baiqalǵan. Ministr muny Taiaý Shyǵystaǵy jaǵdaimen jáne keibir halyqaralyq reisterdiń ýaqytsha toqtaýymen bailanystyrdy.
Úkimet otyrysynda aeronavigatsiialyq júieni jańǵyrtýǵa erekshe nazar aýdaryldy. Nurlan Saýranbaev 2025 jyly Qazaqstan amerikalyq LEIDOS kompaniiasymen áýe qozǵalysyn basqarý júiesin jańartý boiynsha kelisim jasaǵanyn aitty. Aldaǵy bes jyl ishinde eldiń búkil aeronavigatsiialyq infraqurylymy kezeń kezeńimen jańǵyrtylady. Bul áýe dálizderiniń ótkizý qabiletin arttyryp qana qoimai, Qazaqstan arqyly ótetin halyqaralyq tranzit kólemin ulǵaitýǵa múmkindik beredi.
«Biz tolyqqandy tsifrlyq aviatsiialyq ekojúie qurýǵa kóship jatyrmyz. Qazir Q Gate júiesin keńeitý jumystary júrgizilýde. Buryn jolaýshylar baqylaýdan shamamen úsh minýtta ótse, jańa júieden keiin bul ýaqyt 50 sekýndqa deiin qysqardy. Qazir júie Astana men Almatyda jumys isteidi. Biyl Shymkent, Aqtaý, Atyraý jáne Aqtóbe áýejailaryna engiziledi. Kelesi kezeńde Astana – Shymkent baǵyty boiynsha biometriialyq sáikestendirý jobasyn iske qosýdy josparlap otyrmyz», – dedi ministr.
Otyrysta alǵash ret aerotaksi jobalary da resmi túrde aityldy. Qazaqstan qalalyq áýe kóligi júiesin damytýǵa daiyndyqty bastap ketken. Qazir otandyq kompaniialar synaq úshin ushqyshsyz apparattardy satyp alyp jatyr. Sonymen qatar qoný alańdary men arnaiy operatsiialyq ortalyqtar salý máselesi qaralýda. Joba bolashaqta qalalyq mobildilikti damytý tetikteriniń biri retinde qarastyrylyp otyr.
Kadr máselesi de kún tártibine shyqty. Nurlan Saýranbaev jolaýshylar sanynyń artýy, halyqaralyq baǵyttardyń keńeiýi jáne jańa tehnologiialardyń engizilýi salany mamandarmen qamtamasyz etý máselesin ózekti etkenin atap ótti.
«Aviatsiia salasynyń ósý qarqyny joǵary. Sondyqtan bizge tehnikalyq mamandardy, áýe qozǵalysyn basqarý qyzmetkerlerin jáne jańa býyn kadrlaryn aldyn ala daiarlaý qajet. Osy maqsatta Qazaqstanda aviatsiialyq baǵyttaǵy jańa oqý ortalyǵyn qurý josparlanyp otyr», – dedi ol.
Otyrysty qorytyndylaǵan Oljas Bektenov Memleket basshysy Qazaqstandy óńirdegi jetekshi aviatsiialyq torapqa ainaldyrý mindetin qoiǵanyn aitty. Úkimet halyqaralyq marshrýttardy kóbeitý, áýejailardy jańǵyrtý, servisti jaqsartý jáne jasandy intellekt elementterin engizý jumystaryn jalǵastyrady.
Búgingi Úkimet otyrysy aviatsiia salasyna arnalǵan eń aýqymdy talqylaýlardyń biri boldy. Negizgi nazar jańa halyqaralyq baǵyttarǵa, tsifrlandyrýǵa, aviatsiialyq habtardy qalyptastyrýǵa, kadr daiarlaýǵa jáne bolashaqtaǵy aerotaksi jobalaryna aýdaryldy.
Sonymen qatar Úkimet otyrysynda ishki áýe reisteriniń qoljetimdiligin arttyrý máselesi de kóterildi. Ásirese óńirlik baǵyttardaǵy bilet baǵasy men marshrýttardy keńeitýge nazar aýdaryldy. Kólik ministrligi ishki reisterdi sýbsidiialaý tetikterin jetildirý jáne halyq úshin áýe tasymalyn qoljetimdi etý baǵytyndaǵy jumysty jalǵastyratynyn málimdedi. Bul shalǵai óńirler arasyndaǵy bailanysty kúsheitip, jolaýshylar aǵynyn arttyrýǵa múmkindik beredi.
Nurlan Saýranbaev bul baǵyttyń mańyzdy ekenin atap ótti.
«Bizdiń mindetimiz tek halyqaralyq tranzitti damytý emes, ishki áýe qatynasyn da keńeitý. Óńirler arasyndaǵy bailanysty kúsheitý, baǵyttardy kóbeitý jáne áýe tasymalyn halyq úshin qoljetimdi etý jumystary jalǵasady», – dedi ministr.
Osylaisha búgingi Úkimet otyrysynda tek aviatsiialyq hab qurý ǵana emes, qazaqstandyqtar úshin ishki áýe tasymalyn damytý, jańa baǵyttardy iske qosý jáne reisterdiń qoljetimdiligin arttyrý máseleleri de talqylandy.
