21 jastaǵy almatylyq Elina Liý qazaq tili týraly aitqan beiádep sózderi úshin eki jylǵa sottaldy. Sot ony ultaralyq arazdyq týdyrǵany úshin kináli dep tapty, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Jýrnalist Mihail Kozachkovtyń telegram-arnasyndaǵy aqparatqa súiensek, oǵan zań turǵysynan QR Qylmystyq Kodeksiniń 174-baby boiynsha jaza taǵaiyndalǵan.
“Elina Liý osy jasyna deiin kóp nársege qol jetkizdi: dúniege bala ákeldi, áleýmettik jelilerge tirkeldi, endi mine túrmede otyr. Ol Qylmystyq kodekstiń 174-baby “Áleýmettik, ulttyq, rýlyq, násildik, tektik-toptyq nemese dini alaýyzdyqty qozdyrýǵa, azamattardyń ulttyq ar-namysy men qadir-qasietin ne dini sezimderin qorlaýǵa baǵyttalǵan áreketi” úshin sottaldy”, - deidi ol.
Belgili bolǵandai, ótken jyldyń kúzinde Elina TikTok jelisinde tikelei efir ótkizedi. Ony myńǵa jýyq kórermen tamashalaǵan. Osy sátte jazylýshylardyń biri onyń ulty men dinin surap, memlekettik tilde sóileýin talap etedi. Al jas qyz bul suraqqa dóreki jaýap beredi.
“Ol qazaq tilin unatpaitynyn aityp, bul tilde tek “mámbetter” sóileitinin jetkizgen. Sondai-aq ol Almatydaǵy Abai kóshesindegi keptelisterge aýyldan kelgenderdi kináli dep aiyptaǵan. Qala berdi qalada eshkim qazaqsha sóilemeitinin basa aityp, jazylýshysyna urysqan”, - deidi jýrnalist.
Osylaisha, Liýdiń efirdegi sózi internette taralyp, áleýmettik jelini baqylaityn jedel ýákil ondaǵy alaýyzdyq belgilerin kórip, esep jazǵan.
Sarapshy Liý sózderinde qazaq ulty ókilderiniń ar-namysyna qatysty qorlaý jáne ulttyq arazdyq pen alaýyzdyqty qozdyrý belgileri bar ekenin alǵa tartqan. Naqtyraq aitsaq, “qazaq ultynyń ókilderin kemsitý” jáne “qazaq ultynyń tilin mensinbeýshilik” bar degen qorytyndyǵa kelgen.
Sotta Liý ózine jazylýshynyń memlekettik tildi bilmegennen keiin, Qazaqstannan ketýin talap etip “arandatýshylyqqa boi aldyrǵanyn aitqan”. Ol kinásin moiyndamai, tek jaǵymsyz pikir jazǵandardyń “namysyna tigisi kelgenin, “usqynsyz til” degen sózdi qazaq tilindegi beiádep sózderge qatysty aitqanyn túsindirgen. Biraq sýdia Qalima Dýanbekova onyń jaýabyn qanaǵattandyrmady.
"Sot Liýdiń kinásiniń dáleldengeni týraly qorytyndyǵa kelip, ol óziniń is-áreketimen ultaralyq alaýyzdyqty týdyrǵanymen, ulttyq ar-namys pen qadir-qasietti qorlaýmen, azamattardyń qazaq ulty ókilderiniń namysyna tigen. Liýdiń sózderi Qazaqstan Respýblikasynyń azamattaryna azamattyq jáne saiasi destrýktivti kózqaras týdyrady", – delingen sot úkiminde.
Nátijesinde sot ony ultaralyq alaýyzdyqty qozdyrǵany úshin kináli dep taýyp, eki jylǵa sottady. Elina jazasyn tómengi qaýipsizdik koloniiasynda óteidi. Al balasy ájesiniń tárbiesine berildi. Úkim áli zańdy kúshine engen joq.
Eske salaiyq, buǵan deiin Almatyda "Dostyk Plaza" saýda ortalyǵy tóńireginde úlken daý shyqqan edi. 2GIS qosymshasynda ortalyq ákimshiligi tarapynan ultaralyq alaýyzdyq týdyratyn teris pikir jariialanyp, bul óz kezeginde kóptiń synyna ushyrap, áleýmettik jelide qyzý talqylandy.
"Dostyk Plaza" ortalyǵyna kelýshilerdiń biri "Kontingenti qorqynyshty. Bári biryńǵai kalbit! Taýar baǵalary da dál sondai!" dep pikir qaldyrady. Al ortalyq ákimshiligi arańdatýshynyń sózin qostap, jiberilgen qatelikter úshin odan keshirim suraidy.
"Qaiyrly kún! Pikirińizge raqmet! Saýda ortalyǵymyzǵa kelgender sizge jaǵymsyz áser qaldyrǵany úshin keshirim suraimyz! Bizdiń maqsatymyz – barlyq qonaqqa jaily ári yńǵaily orta syilaý. Úmitińizdi aqtai almaǵanymyz úshin ókinish bildiremiz. Tájiribeńizdi aldaǵy ýaqytta mindetti túrde eskeremiz...!", - delingen ákimishilik jaýabynda.
Kóp uzamai bul pikir áleýmettik jelide úlken rezonans týdyrdy.
Máselen, Sábit Báitenov esimdi Facebook-paidalanýshylarynyń biri atalmysh pikirdi óz paraqshasyna ornalastyryp, jazba qaldyrǵan.
"Ótkende Dostyk Plaza -ǵa bireý "senderge baratyndar tek kalbitter" dep jazyp jibergen ǵoi. Dostyq plaza "Olai aitpaýdy ótinemiz. Adamnyń bárine teń qaraimyz. Siz de sondai kózqarasta bolyńyz" deýdiń orynyna. "Bizdiń (kalbit) qonaqtarymyz sizderge sondai áser qaldyrǵany úshin keshirim suraimyz" dep jazyp jibergen ǵoi", - deidi ol.
Jaǵdaidyń anyq-qanyǵyn bilý maqsatynda Dalanews.kz agenttigi Dostyk Plaza saýda ortalyǵynyń ákimshiligimen bailanysqa shyqty. Daýly máselege ortalyqtyń resmi ókili, PR bóliminiń basshysy Karina Sycheva jaýap berdi. Ol bolǵan jaǵdai úshin saýda ortalyǵy kópshilikten keshirim suraǵanyn aityp, BAQ ókilderine arnalǵan resmi hatty joldady.
Osy tusta basshylyq kináli qyzmetkerdi jumystan bosatqan. Al arańdatýshylyq pikir qaldyrǵan avtordy jaýapqa tartý maqsatynda tiisti organdarǵa aryz túsirgen.
Dalanews.kz agenttigi Almaty qalasynyń politsiia departamentine saýal joldap, arańdatýshy qandai jazaǵa tartylatynyn surap kórdi. Ázirge resmi jaýap kelgen joq.
Alaida zańǵa kóz júgirtsek, eldiń bútindigin buzyp, ultaralyq alaýyzdyq týǵyzǵan adamdar QR Qylmystyq Kodeksiniń 174-baby boiynsha jazalanady. Buǵan deiin Bas prokýratýra ultaralyq alaýyzdyq týǵyzatyn adamdar jazadan qutylmaitynyn, iaǵni 2-7 jylǵa, al aýyr saldary bolsa, 12-20 jylǵa bas bostandyǵynan aiyrylýy múmkin ekenin aitqan bolatyn.
