Qazaq tilin tek meńgerip qana qoimai, ony nasihattap, ózge etnos ókilderine úlgi bolyp júrgen azamattar – el rýhaniiatynyń tiregi. Solardyń aldyńǵy qatarynda júrgenderdiń biri – qazaq tiliniń janashyry, ázirbaijan qyzy Brilliant Halykovna Alieva.
Tiline qarap júregin tanimyz
2004 jyly Qaraǵandy qalasynda ázirbaijan otbasynda dúniege kelgen Brillianttyń balalyq shaǵy qazaqy ortada ótti. Qazaq tiliniń áýezdiligi men mándiligi ony erte jasynan baýrap aldy. Mektep qabyrǵasynda júrgende-aq ol til baiqaýlary men mánerlep oqý jarystarynda top jaryp, qazaqsha erkin oilai alatyn qabiletin tanytty.
«Qazaq tili men úshin jat til bolǵan joq. Ol meni mekteptegi alǵashqy kúnnen-aq baýrap aldy. Men ony mindet emes, júrek qalaýy retinde úirendim», – deidi Brilliant.
Til – tańdaýdyń emes, taǵdyrdyń syiy
Bilimge degen qushtarlyǵy men qazaq tiline súiispenshiligi ony jýrnalistika jolyna jeteledi. 2022 jyly E.A. Bóketov atyndaǵy Qaraǵandy ýniversitetine oqýǵa túsip, búginde úshinshi kýrsty sátti aiaqtap otyr. Ýniversitet qabyrǵasynda ol tek teoriiamen shektelip qalmai, jergilikti telearnada tájiribeden ótip, qazaq tilinde kásibi turǵyda erkin sóileitin bolashaq jýrnalist retinde tanyla bastady.
Jas bola tura, Brilliant – aqparat keńistiginde memlekettik tildiń abyroiyn kóterip júrgen sanaýly ózge etnos jastarynyń biri.
«Memlekettik til – meniń tilim» degen júrekten shyqqan sóz
Brilliant – Qazaqstan halqy Assambleiasy júzege asyryp jatqan «Memlekettik til – meniń tilim» jobasynyń basty keiipkerleriniń biri. Bul joba qazaq tilin shynaiy qabyldap, ómiriniń bólshegine ainaldyrǵan ózge etnos ókilderin nasihattaýǵa baǵyttalǵan.
«Qazaq tili – men úshin tek memlekettik til emes, bul – ózimdi osy eldiń bir bólshegi retinde sezindiretin rýhani qural. «Memlekettik til – meniń tilim” degen ustanym meniń júregimmen úndes», – deidi Brilliant beinejazbalarynyń birinde.
Onyń joba aiasyndaǵy suhbattary men beinejazbalary – qazaq tiline degen yqylastyń jasandylyqsyz, shynaiy kórinisi. Onyń ár sózi – tek jattalǵan mátin emes, júrekten shyqqan shynaiy sezim.
Jastar kóshbasshysy - til janashyry
Búginde Brilliant – QHA janyndaǵy Jýrnalister klýbynyń múshesi, Assambleia jastary qozǵalysynyń belsendi qatysýshysy. Ol óńirlik jáne respýblikalyq deńgeidegi túrli mádeni, rýhani jáne áleýmettik sharalarǵa belsene qatysyp, memlekettik til men ultaralyq kelisim taqyryptarynda spiker retinde jii shaqyrylady.
Memlekettik tildiń mártebesin kóterýge qosqan úlesi úshin Qaraǵandy oblysy ákiminiń Alǵys hatymen marapattalýy – onyń eńbeginiń aiqyn baǵasy.
Bolashaq – rýhani berik jastardyń qolynda
Búgingi tańda Brilliant Alieva – tek óziniń bolashaǵyn ǵana emes, memlekettik tildiń de bolashaǵyn oilaityn, onyń órkendeýine úles qosýdy azamattyq paryzy sanaityn jas býynnyń ókili. Tilge adaldyǵy, qoǵamdyq belsendiligi – onyń dara bolmysyn tanytady.
Ol – tildi jatsynbai, júrekpen qabyldaǵan urpaqtyń ókili. Ol – «qazaq tilin úirený – men úshin mindet emes, mártebe» deitin sana iesi. Jáne ol – kópetnosty Qazaqstannyń bolashaǵy birtutas, tili men mádenieti ortaq bolatyn jarqyn keleshekke senetin, soǵan bar kúshimen úles qosyp júrgen jastardyń simvoly.
P.S. Brilliant Alievanyń ómiri – «til – ultqa qarap tańdalmaidy, júrekpen súiý arqyly ǵana úireniledi» degen sózdiń dáleli. Onyń memlekettik tilge degen súiispenshiligi – árbir qazaqstandyqqa oi salatyn, úlgi bolatyn taǵylym. Qazaq tiliniń tuǵyry biik bolýy – dál osyndai jastardyń júrek túkpirinde janǵan shynaiy sezimmen ǵana júzege aspaq.
Aidana Ýmirbaeva, Qaraǵandy oblysy QHA baspasóz bóliminiń mamany
