QAZAQ NEGE KÚZETShI?

QAZAQ NEGE KÚZETShI?
жарас
жарас
Gazetimizdiń turaqty avtory Jaras Kemeljan (sýrette) «Qazaq nege kúzetshi?» degen taqyrypqa qatysty kórgen-bilgenin ortaǵa salǵan eken. Shynymen de, qazaqqa kúzetshi bolýdy mańdaiyna jazǵan ba? Bul kimniń kinási, kemshilik ózimizden be, álde ózgelerden be? Avtor buǵan qatysty mynadai oi túiedi. 


 

«Kúzetshi bolý qazaq jigitteriniń mańdaiyna jazylǵan kásip pe dep?» keiip júrýshi edik. Sóitsek, kiná ózimizden siiaqty...

 Qaisybir kúni Almatydaǵy áidik meiramhananyń birinen dám buiyrdy. Keshtiń ortasynda bel jazyp dalaǵa shyǵyp, qonaqtarmen tanysyp, áńgime-dúken quryp turǵanbyz.

Esik kózindegi kúzetshi jigittiń taltań-taltań basqan júrisi, áldebireýmen ratsiia arqyly sóileskeni nazarymyzdy bóle berdi. Ratsiianyń arǵy jaǵynan áiel daýysy sańq-sańq etip anyq estiledi. Álgi jigittiń qyzmettik bailanys quralyn uialy telefon siiaqty paidalanǵany, shynynda ersi kórinedi bizge. Aramyzda úlken kásipker kisi bar edi. Eńseli kúzetshini qasymyzǵa shaqyrdy. Aty-jónin surap, ratsiiamen bulai uzaq sóilesýge bolmaitynyn salmaqty túrde eskertti.

 «Qolyń aldyńa syimasa, basqa paidaly ispen ainalys. Qyzben qysyr áńgime soǵý erkek basyńa jaraspaidy» – dedi.

Anaý bolsa «Jumys joq. Kúzette bir táýlikten beri turmyn. Ishim pysqan soń qyzdarmen sóilespegende ne bitirem?» – deidi ratsiiany qulaǵynan almaǵan kúii. Kásipker kókemiz jomart jan eken.

 «Onda erteń maǵan kel. Bir jaqsy jumys taýyp beremin», – dedi bárimizdiń kózimizshe. Qara kastiým-shalbar kiip, taltaiyp turǵan jigit «Ne jumys beresiz?» – dedi kerdiip.

– Zaýytym bar. Shaǵyn kran júrgizesiń.

 – Kran júrgizý aýyr ǵoi. Zaýyttyń ishi shań-tozań. Ondai «qara» jumys istegim kelmeidi.

– Tabysyń myna kúzetten alatynyńnan áldeqaida kóp bolady.

 – Qajet emes. Kúzetshilik jeńil, taza jumys. Munda kúnde qyzyq, kúnde toi. Áńgime sol aradan úzildi...

1402571818_120614-a1b044
1402571818_120614-a1b044
Kóz aldyma bala kezimdegi bir eles oraldy. Aýylǵa (Qytaidyń Muńǵulkúre aýdany) qytailardyń (hanzýlardyń) jańadan kelip jatqan kezi edi. Aýyl balalaryna arnap jańa mektep salatyn boldy. Qurylysty ishki Qytaidyń Sy shýán degen jerinen kelgen hanzýlar júrgizdi. Hanzý degen halyqty tuńǵysh ret sol jyly kórdim.


Úlkender álgi qytailardyń eńbekqorlyǵyna tánti bolyp, jyl boiy tamsanyp aityp júrdi. Sol sy shýándyqtardai eńbekshi halyqty kúni búginge deiin kezdestirgen joqpyn. Jumystan qajymaityndary sonshalyq temirmen toqylyp, tas-tsementpen quiylǵan aýyr plitalardy ápkesh salyp, mekteptiń tóbesine jalańash iyqtarymen kóterip shyǵaratyn. Adam aitsa nanǵysyz! Qazir sondai plitany arnaiy tehnika, kranmen ǵana kóteredi ǵoi. Aýylda kókparǵa taiynsha tartyp júrgen talai bilekti jigitter álgi hanzýlardyń qairaty men jigerine shyn tánti bolyp, uzaq jyl ańyzdai jyr qyldy.