Premer-ministr Oljas Bektenovtiń tóraǵalyǵymen ótken Úkimet janyndaǵy vedomstvoaralyq komissiia otyrysynda esirtki qylmysyna, maskúnemdikke jáne turmystyq zorlyq-zombylyqqa qarsy kúres sharalarynyń tiimdiligi qaraldy. Bul týraly Úkimettiń baspasóz qyzmeti málimdedi, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Jiynǵa ishki ister ministri Erjan Sádenov, densaýlyq saqtaý ministri Aqmaral Álnazarova, oqý-aǵartý ministri Ǵani Beisembaev, mádeniet jáne aqparat ministri Aida Balaeva, sondai-aq oblystar men Astana, Almaty, Shymkent qalalarynyń ákimderi, Bas prokýratýra, UQK jáne Qarjy monitoringi agenttigi ókilderi qatysty.
Otyrysta esirtki qylmysyna, maskúnemdikke qarsy kúres jónindegi sharalar jáne otbasylyq-turmystyq qatynastar salasyndaǵy quqyq buzýshylyqtardyń aldyn alý boiynsha júrgizilip jatqan jumystardyń tiimdiligi jóninde máseleler qaraldy.
Ishki ister ministri Erjan Sádenov jarty jyl ishinde 6,4 tonna esirtki tárkilengenin, 17 myńnan astam esirtki saity buǵattalǵanyn, 474 esirtki qylmyskeri, onyń ishinde 28 Telegram-kanal ákimshileri ustalǵanyn baiandady. Uiymdasqan qylmystyq toptarǵa qatysty 21 qylmystyq is qozǵaldy, olardyń úsheýi transulttyq deńgeidegi toptar. Esirtkige qarsy 11 myńnan astam is-shara ótkizildi. Sonymen qatar esepti kezeńde qoǵamdyq oryndarda ishimdik ishýdiń 107 myń faktisi jáne alkogol ainalymy salasyndaǵy 7 myń zań buzýshylyqtyń joly kesildi. 11 myń adamǵa spirttik ishimdikterdi paidalanýǵa tyiym salyndy.
Densaýlyq saqtaý ministri Aqmaral Álnazarova aitqan málimetterge sáikes, búginde dispanserlik esepte esirtkige táýeldiligi bar 17 myńnan astam adam tur. Sońǵy bes jylda opioidqa táýeldiler sany 1,5 ese azaiǵan, kerisinshe sintetikalyq stimýliatorlarǵa jáne esirtkini aralas qoldanýǵa táýeldi bop qalǵan patsientter sany artqan. 2024 jyldyń sońynan bastap táýeldilik sindromy joq, biraq esirtkini ózine ziiandy túrde tutynatyn adamdarǵa konsýltatsiialyq baqylaý engizildi. Onymen búginde 3 myńǵa jýyq adam qamtyldy.
Narkologiialyq kómek 20 óńirlik psihikalyq densaýlyq ortalyqtarynda, 79 qalalyq jáne 205 aýdandyq kabinetterde kórsetiledi, sondai-aq Respýblikalyq ǵylymi-praktikalyq psihikalyq densaýlyq ortalyǵy jumys istep tur. Meditsinalyq-sanitarlyq alǵashqy kómek deńgeiinde 94 jastardyń densaýlyq ortalyǵy bar, oǵan 2024 jyly 700 myńnan astam adam júgindi. 2025 jyly emdeýdiń tiimdiligin arttyrý boiynsha jańa ádistemelik usynymdar bekitildi. Aýrýhanaǵa jatqyzýǵa qarsy kórsetilimder tizbesin qaita qaraý jalǵasýda.
Premer-ministr quqyq qorǵaý organdarynyń qansha kúsh salyp jatqanyna qaramastan, nashaqorlyq máselesi, ásirese jastar arasynda saqtalyp otyrǵanyn atap ótti.
"El Prezidenti Qasym-Jomart Toqaev "Zań men tártip" qaǵidatyn memleket pen qoǵam qyzmetiniń negizgi postýlattarynyń biri retinde aiqyndap berdi. Sondyqtan da memlekettik organdar, sonyń ishinde quqyq qorǵaý organdary Memleket basshysynyń osy nusqaýy sózsiz oryndalýyn birinshi kezekte qamtamasyz etýi mindetti. Búkil qoǵamdy alańdatyp otyrǵan qaýipti tendentsiia – jastar arasynda nashaqorlyqtyń taralýy. Ókinishke qarai, ol kúnnen kúnge beleń alyp barady. Jaǵdai ony taratýdyń jańa ádisterimen shielenise túsýde, olar – internet arqyly, poshta arqyly, «jasyryp ketý», iesi belgisiz elektrondy tólemder. Munyń barlyǵy «narkodiller-ótkizýshi-tutynýshy» úshtiginde fizikalyq bailanystyń bolmaýyna ákelip otyr. Sol sebepti de qazir taratýshylardy ustaý áldeqaida qiyn", — dep atap ótti Oljas Bektenov.
Premer-ministr esirtki saittary men soǵan uqsas habarlandyrýlardy anyqtaý jáne buǵattaý tetikterin jetildire túsý jóninde sharalar qabyldaýdy, esirtki ainalymyna bailanysty aqsha aýdarymdaryn buǵattaý máselelerin pysyqtaýdy tapsyrdy.
Nashaqorlyqty týdyratyn preparattardyń dárihanalyq qozǵalysyn baqylaýdy kúsheitýge, ońaltý infraqurylymyn qurýǵa, onyń ishinde kámeletke tolmaǵandar úshin nashaqorlyqty anyqtaý jáne emdeý jónindegi jumysty jandandyrýǵa nazar aýdaryldy.
Respýblika boiynsha maskúnemdikke qarsy kúres sheńberinde ishimdikten bas tartqan eldi mekenderdiń qozǵalysy keńeitiletin bolady. Qazirgi ýaqytta olardyń sany 400-den asady. Osyndai bastamalardy júzege asyryp júrgen belsendiler men ákimdikterdi yntalandyrý usynyldy. Búginde kisi óltirýdiń jartysynan kóbi, árbir úshinshi buzaqylyq jáne tórtinshi tonaý qylmysy mas kúide jasalady.
Oljas Bektenov esirtkiniń taralýynyń saldarymen ǵana emes, negizgi sebepterimen de kúresýge baǵyttalǵan jańa esirtki saiasatyn ázirleýdi tapsyrdy.
Vedomstvoaralyq komissiia sondai-aq otbasylyq-turmystyq qatynastar salasyndaǵy quqyq buzýshylyqtardyń aldyn alý jáne psihologiialyq kómek kórsetý, onyń ishinde quqyq buzýshylarǵa qarsy júrgizilip jatqan jumystardyń tiimdiligi máselelerin qarady.
IIM málimetinshe, sońǵy úsh jylda turmystyq zorlyq-zombylyq faktileri boiynsha ótinishter sany 35%-ǵa azaiǵan. Bul rette 2025 jyldyń basynan bergi ótken jyldyń sáikes kezeńimen salystyrǵanda 20%-ǵa tómendeý baiqalady. Otbasylyq-turmystyq qylmystar sany 34,9%-ǵa qysqarǵan.
Premer-ministr oń dinamikaǵa qaramastan, turmystyq zorlyq-zombylyqtyń aldyn alý máselesi eldiń otbasylyq-demografiialyq saiasatynda ózekti bolyp qalyp otyrǵanyn atap ótti.
"Memleket basshysy aiqyndaǵan "Zań men tártip" qaǵidaty qoǵamda qandai da bir zorlyq-zombylyqqa, qol suǵýshylyqqa jol berilmeitinin bildiredi. Memleket basshysynyń tapsyrmasy boiynsha biz zańnamany kúsheittik. Áielder men balalarǵa qatysty quqyqqa qaishy áreketter úshin jaýapkershilikti qatańdattyq", — dep atap ótti Oljas Bektenov.
Premer-ministr zorlyq-zombylyqtyń aldyn alý, vedomstvoaralyq úilestirýdi nyǵaitý, halyq arasynda aqparattyq jumysty keńeitý jáne úkimettik emes uiymdarmen ózara is-qimyl jónindegi sharalar men psihologiialyq kómek kórsetý sharalaryn kúsheitý qajettigine nazar aýdardy.
Ótken jyly Ishki ister ministrliginde otbasylyq-turmystyq zorlyq-zombylyqqa qarsy kúres jónindegi mamandandyrylǵan bólimshe quryldy. Atalǵan bólimshe múddeli memlekettik organdarmen birlesip osy salada profilaktikalyq jumys júrgizip jatyr. Quzyretti qyzmetterdiń ózara is-qimyly uiymdastyryldy.
Turmystyq zorlyq-zombylyqtyń kýágeri bolǵan balalar máselesi talqylandy. Bilim ministrligine mundai kámeletke tolmaǵandardy erte anyqtaý jáne qoldaý tetigin ázirleý tapsyryldy.
Oljas Bektenov Otbasyn qoldaý ortalyqtary jelisin damytýdyń, tiimdi tsifrlandyrýdyń jáne barlyq vedomstvolardyń turmystyq qylmystarǵa qarsy kúreste kúsh-jigerin biriktirýdiń mańyzdylyǵyn atap ótti.
Otyrys sońynda Premer-ministr jergilikti atqarýshy organdarǵa raqymshylyqqa ilikken azamattardy keshendi beiimdeýdi, súiemeldeýdi jáne turmystyq zorlyq-zombylyqty qosa alǵanda, retsidivterdiń aldyn alýdy qamtamasyz etýdi tapsyrdy.
