Japoniialyq zertteýshiler qaterli isik jasýshalaryndaǵy himiialyq erekshelikti paidalanyp, dárini isiktiń ishinde óndirýge múmkindik beretin tájiribelik tehnologiia ázirledi. Bul ádis bolashaqta himioterapiianyń saý jasýshalarǵa tigizetin ziianyn azaitýy múmkin, dep habarlaidy dalanews.kz.
Japoniianyń RIKEN institýtynyń ǵalymdary qaterli isikpen kúresýdiń erekshe tásilin usyndy. Olar isik jasýshalarynyń metabolizmi kezinde túziletin kómirtek totyǵyn (CO) paidalanyp, isiktiń ishinde tikelei qarsy preparat sintezdeý tehnologiiasyn ázirledi. Zertteý nátijeleri Nature Communications ǵylymi jýrnalynda jariialanǵan.
Dárini aǵzaǵa emes, isiktiń ózine óndirtý
Qazirgi himioterapiianyń basty ereksheligi – naýqastyń aǵzasyna qaterli isik jasýshalaryn joiatyn daiyn dárilik zat engiziledi. Alaida mundai preparattar kei jaǵdaida saý jasýshalarǵa da áser etip, túrli janama áserler týǵyzady.
Japon ǵalymdary osy máseleni sheshýdiń balama jolyn qarastyryp otyr. Olardyń ádisi boiynsha, aǵzaǵa birden ýly preparat jiberýdiń ornyna, onyń quramdas himiialyq komponentteri jetkiziledi. Al belsendi dárilik zat isik jasýshasynyń ishinde ǵana túzilýi kerek.
Bul júieniń negizgi ereksheligi – qaterli isik jasýshalarynda belgili bir mólsherde kezdesetin kómirtek totyǵyn himiialyq reaktsiiany iske qosatyn qural retinde paidalaný.
Jasýsha ishindegi himiialyq zerthana qalai jumys isteidi?
Zertteýdiń negizinde palladii quramdy arnaiy katalizatorlar jatyr. Ǵalymdar olardy albýmin dep atalatyn aqýyzdyń kómegimen tasymaldaýdy kózdegen.
Albýmin katalizatordy qan ainalymy kezinde syrtqy áserlerden qorǵaýǵa kómektesedi. Osylaisha, ol qajetti orynǵa jetkenshe belsendiligin saqtai alady.
Katalizator isik jasýshasyna túsken kezde kómirtek totyǵymen árekettesip, fenantridinon jáne onyń týyndylary siiaqty qosylystardyń túzilýine yqpal etedi. Bul zattar jasýshalarǵa ýytty áser ete alady jáne qaterli isikke qarsy dárilik himiiada mańyzy bar qosylystar qataryna jatady.
Iaǵni ǵalymdar isik jasýshasynyń ózine tán himiialyq ortany paidalanyp, onyń ishinde dárilik zat óndiretin shaǵyn júie qurýdy kózdep otyr.
Alǵashqy tájiribe neni kórsetti?
Zertteýshiler jańa tehnologiiany adamnyń baýyr, jatyr moiny, sút bezi jáne ókpe qaterli isikterine jatatyn jasýsha jelilerinde synaǵan.
Zerthanalyq tájiribelerde júie isik jasýshalarynyń ishinde qajetti himiialyq qosylystardy sintezdegen. Al saý jasýshalarda mundai reaktsiia baiqalmaǵan.
Sonymen qatar ǵalymdar qandaǵy gemoglobinmen bailanysqan kómirtek totyǵynyń bul reaktsiiaǵa qatyspaitynyn anyqtaǵan. Bul júieniń qan ainalymynda merziminen buryn iske qosylý qaýpin azaitýy múmkin.
Bul jańalyq qaterli isikti emdeýge qalai áser etýi múmkin?
Eger tehnologiianyń tiimdiligi men qaýipsizdigi aldaǵy zertteýlerde rastalsa, ol onkologiiadaǵy dári jetkizý tásilderin ózgertýi yqtimal.
Ásirese, dárilik zattyń isik ornalasqan jerde ǵana belsendirilýi saý tinderdiń zaqymdanýyn azaitýǵa múmkindik berýi múmkin. Sonymen birge dáriniń áserin naqty nysanaǵa baǵyttaý arqyly emdeý tiimdiligin arttyrýǵa jol ashylady.
Degenmen bul jańalyqty qaterli isikti emdeýdiń daiyn ádisi dep qabyldaýǵa áli erte. Zertteý ázirge tek zerthanalyq jaǵdaida, jasýsha deńgeiinde júrgizilgen. Tehnologiianyń tiri aǵzada qalai jumys isteitini, isikke jetkilikti mólsherde jete alatyny jáne basqa múshelerge ziian keltirmeitini áli anyqtalǵan joq.
Ǵalymdar endigi kezekte ádisti janýarlarǵa júrgiziletin tájiribelerde tekserýdi josparlap otyr. Odan keiin ǵana onyń adamǵa qoldanýǵa jaramdylyǵy týraly qorytyndy jasaýǵa bolady.
Osylaisha, japon ǵalymdarynyń zertteýi qaterli isikpen kúreste jańa baǵyttyń múmkindigin kórsetedi. Bolashaqta dárini búkil aǵzaǵa taratyp emes, onyń áserin tikelei isik jasýshasynyń ishinde iske qosý onkologiialyq emdeýdiń mańyzdy tásilderiniń birine ainalýy múmkin.
