جاپونييالىق زەرتتەۋشٸلەر قاتەرلٸ ٸسٸك جاسۋشالارىنداعى حيمييالىق ەرەكشەلٸكتٸ پايدالانىپ, دەرٸنٸ ٸسٸكتٸڭ ٸشٸندە ٶندٸرۋگە مٷمكٸندٸك بەرەتٸن تەجٸريبەلٸك تەحنولوگييا ەزٸرلەدٸ. بۇل ەدٸس بولاشاقتا حيميوتەراپييانىڭ ساۋ جاسۋشالارعا تيگٸزەتٸن زييانىن ازايتۋى مٷمكٸن, دەپ حابارلايدى dalanews.kz.
جاپونييانىڭ RIKEN ينستيتۋتىنىڭ عالىمدارى قاتەرلٸ ٸسٸكپەن كٷرەسۋدٸڭ ەرەكشە تەسٸلٸن ۇسىندى. ولار ٸسٸك جاسۋشالارىنىڭ مەتابوليزمٸ كەزٸندە تٷزٸلەتٸن كٶمٸرتەك توتىعىن (CO) پايدالانىپ, ٸسٸكتٸڭ ٸشٸندە تٸكەلەي قارسى پرەپارات سينتەزدەۋ تەحنولوگيياسىن ەزٸرلەدٸ. زەرتتەۋ نەتيجەلەرٸ Nature Communications عىلىمي جۋرنالىندا جارييالانعان.
دەرٸنٸ اعزاعا ەمەس, ٸسٸكتٸڭ ٶزٸنە ٶندٸرتۋ
قازٸرگٸ حيميوتەراپييانىڭ باستى ەرەكشەلٸگٸ – ناۋقاستىڭ اعزاسىنا قاتەرلٸ ٸسٸك جاسۋشالارىن جوياتىن دايىن دەرٸلٸك زات ەنگٸزٸلەدٸ. الايدا مۇنداي پرەپاراتتار كەي جاعدايدا ساۋ جاسۋشالارعا دا ەسەر ەتٸپ, تٷرلٸ جاناما ەسەرلەر تۋعىزادى.
جاپون عالىمدارى وسى مەسەلەنٸ شەشۋدٸڭ بالاما جولىن قاراستىرىپ وتىر. ولاردىڭ ەدٸسٸ بويىنشا, اعزاعا بٸردەن ۋلى پرەپارات جٸبەرۋدٸڭ ورنىنا, ونىڭ قۇرامداس حيمييالىق كومپونەنتتەرٸ جەتكٸزٸلەدٸ. ال بەلسەندٸ دەرٸلٸك زات ٸسٸك جاسۋشاسىنىڭ ٸشٸندە عانا تٷزٸلۋٸ كەرەك.
بۇل جٷيەنٸڭ نەگٸزگٸ ەرەكشەلٸگٸ – قاتەرلٸ ٸسٸك جاسۋشالارىندا بەلگٸلٸ بٸر مٶلشەردە كەزدەسەتٸن كٶمٸرتەك توتىعىن حيمييالىق رەاكتسييانى ٸسكە قوساتىن قۇرال رەتٸندە پايدالانۋ.
جاسۋشا ٸشٸندەگٸ حيمييالىق زەرتحانا قالاي جۇمىس ٸستەيدٸ?
زەرتتەۋدٸڭ نەگٸزٸندە پاللاديي قۇرامدى ارنايى كاتاليزاتورلار جاتىر. عالىمدار ولاردى البۋمين دەپ اتالاتىن اقۋىزدىڭ كٶمەگٸمەن تاسىمالداۋدى كٶزدەگەن.
البۋمين كاتاليزاتوردى قان اينالىمى كەزٸندە سىرتقى ەسەرلەردەن قورعاۋعا كٶمەكتەسەدٸ. وسىلايشا, ول قاجەتتٸ ورىنعا جەتكەنشە بەلسەندٸلٸگٸن ساقتاي الادى.
كاتاليزاتور ٸسٸك جاسۋشاسىنا تٷسكەن كەزدە كٶمٸرتەك توتىعىمەن ەرەكەتتەسٸپ, فەنانتريدينون جەنە ونىڭ تۋىندىلارى سيياقتى قوسىلىستاردىڭ تٷزٸلۋٸنە ىقپال ەتەدٸ. بۇل زاتتار جاسۋشالارعا ۋىتتى ەسەر ەتە الادى جەنە قاتەرلٸ ٸسٸككە قارسى دەرٸلٸك حيمييادا ماڭىزى بار قوسىلىستار قاتارىنا جاتادى.
ياعني عالىمدار ٸسٸك جاسۋشاسىنىڭ ٶزٸنە تەن حيمييالىق ورتانى پايدالانىپ, ونىڭ ٸشٸندە دەرٸلٸك زات ٶندٸرەتٸن شاعىن جٷيە قۇرۋدى كٶزدەپ وتىر.
العاشقى تەجٸريبە نەنٸ كٶرسەتتٸ?
زەرتتەۋشٸلەر جاڭا تەحنولوگييانى ادامنىڭ باۋىر, جاتىر موينى, سٷت بەزٸ جەنە ٶكپە قاتەرلٸ ٸسٸكتەرٸنە جاتاتىن جاسۋشا جەلٸلەرٸندە سىناعان.
زەرتحانالىق تەجٸريبەلەردە جٷيە ٸسٸك جاسۋشالارىنىڭ ٸشٸندە قاجەتتٸ حيمييالىق قوسىلىستاردى سينتەزدەگەن. ال ساۋ جاسۋشالاردا مۇنداي رەاكتسييا بايقالماعان.
سونىمەن قاتار عالىمدار قانداعى گەموگلوبينمەن بايلانىسقان كٶمٸرتەك توتىعىنىڭ بۇل رەاكتسيياعا قاتىسپايتىنىن انىقتاعان. بۇل جٷيەنٸڭ قان اينالىمىندا مەرزٸمٸنەن بۇرىن ٸسكە قوسىلۋ قاۋپٸن ازايتۋى مٷمكٸن.
بۇل جاڭالىق قاتەرلٸ ٸسٸكتٸ ەمدەۋگە قالاي ەسەر ەتۋٸ مٷمكٸن?
ەگەر تەحنولوگييانىڭ تيٸمدٸلٸگٸ مەن قاۋٸپسٸزدٸگٸ الداعى زەرتتەۋلەردە راستالسا, ول ونكولوگيياداعى دەرٸ جەتكٸزۋ تەسٸلدەرٸن ٶزگەرتۋٸ ىقتيمال.
ەسٸرەسە, دەرٸلٸك زاتتىڭ ٸسٸك ورنالاسقان جەردە عانا بەلسەندٸرٸلۋٸ ساۋ تٸندەردٸڭ زاقىمدانۋىن ازايتۋعا مٷمكٸندٸك بەرۋٸ مٷمكٸن. سونىمەن بٸرگە دەرٸنٸڭ ەسەرٸن ناقتى نىساناعا باعىتتاۋ ارقىلى ەمدەۋ تيٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋعا جول اشىلادى.
دەگەنمەن بۇل جاڭالىقتى قاتەرلٸ ٸسٸكتٸ ەمدەۋدٸڭ دايىن ەدٸسٸ دەپ قابىلداۋعا ەلٸ ەرتە. زەرتتەۋ ەزٸرگە تەك زەرتحانالىق جاعدايدا, جاسۋشا دەڭگەيٸندە جٷرگٸزٸلگەن. تەحنولوگييانىڭ تٸرٸ اعزادا قالاي جۇمىس ٸستەيتٸنٸ, ٸسٸككە جەتكٸلٸكتٸ مٶلشەردە جەتە الاتىنى جەنە باسقا مٷشەلەرگە زييان كەلتٸرمەيتٸنٸ ەلٸ انىقتالعان جوق.
عالىمدار ەندٸگٸ كەزەكتە ەدٸستٸ جانۋارلارعا جٷرگٸزٸلەتٸن تەجٸريبەلەردە تەكسەرۋدٸ جوسپارلاپ وتىر. ودان كەيٸن عانا ونىڭ ادامعا قولدانۋعا جارامدىلىعى تۋرالى قورىتىندى جاساۋعا بولادى.
وسىلايشا, جاپون عالىمدارىنىڭ زەرتتەۋٸ قاتەرلٸ ٸسٸكپەن كٷرەستە جاڭا باعىتتىڭ مٷمكٸندٸگٸن كٶرسەتەدٸ. بولاشاقتا دەرٸنٸ بٷكٸل اعزاعا تاراتىپ ەمەس, ونىڭ ەسەرٸن تٸكەلەي ٸسٸك جاسۋشاسىنىڭ ٸشٸندە ٸسكە قوسۋ ونكولوگييالىق ەمدەۋدٸڭ ماڭىزدى تەسٸلدەرٸنٸڭ بٸرٸنە اينالۋى مٷمكٸن.
