Bir kúnge Qarqaraly qymyzdyń astanasyna ainaldy. Dástúrli dala sýsynynan dám tatý úshin Qazaqstannyń túkpir-túkpirinen 20 myńnan astam adam keldi. Óndirýshiler festivalge 30 tonna ulttyq sýsyn alyp keldi, dep habarlaidy dalanews.kz.
Merekeniń ashylý saltanatynda Qaraǵandy oblysynyń ákimi Ermaǵanbet Bólekpaev dástúrlerdi saqtaýdyń mańyzdylyǵyna toqtaldy.
– Búginde tehnologiialar álemi qaryshtap damyǵan saiyn adamdar tabiǵi ónimderdi burynǵydan da joǵary baǵalai bastady. Sondyqtan búkil álemde organikalyq ónimder men ekologiialyq taza taǵamdarǵa degen qyzyǵýshylyq artyp keledi. Qazaq halqy úshin bul jańalyq emes. Ata-babalarymyz ejelden tabiǵatpen úndestikte ómir súrgen. Sol tabiǵi tazalyqtyń dámi qymyzdyń quramynda saqtalǵan. Búginde qymyz – tek dástúrdiń bir bóligi ǵana emes, sonymen qatar zamanaýi ekonomikanyń, gastronomiialyq týrizmniń jáne ulttyq brendtiń mańyzdy elementi. Ár halyqty onyń tarihy men mádenieti ǵana emes, ulttyq taǵamdary arqyly da tanidy, – dedi óńir basshysy.
Festival uiymdastyrýshylary men qatysýshylaryna Qazaqstan Respýblikasy Parlamentiniń Senaty men Májilisinen, sondai-aq Premer-ministrdiń orynbasary, Mádeniet jáne aqparat ministri Aida Balaevadan quttyqtaý hattar joldandy.
Biylǵy baiqaýda úzdik ataný úshin 37 qymyz óndirýshi baq synaýda.
– Baiqaýǵa qatysýshylardyń árqaisysy muqiiat irikteýden ótti. Biz sýsynǵa zerthanalyq taldaý júrgizip, sharýashylyqtardyń jumysymen tanystyq. Endi óz baǵasyn qazylar alqasy beredi. Onyń quramynda segiz adam bar: ǵalym-biohimikter, qoǵam jáne mádeniet qairatkerleri. Sonymen qatar festival qonaqtary arasynda onlain jáne oflain daýys berý de uiymdastyrylǵan, – deidi BaiQymyz jobasynyń avtory Jumajan Qaltaev.
Qazylar alqasynyń quramynda belgili qoǵam qairatkeri, álemge tanymal qazaqstandyq ánshi Dimash Qudaibergenniń ákesi Qanat Aitbaev ta bar.
– Qatysýshylar arasynan bireýin bólip-jaryp, úzdik dep tańdaý óte qiyn. Usynylǵan ónimderdiń barlyǵy joǵary deńgeide daiyndalǵan. Biz barynsha ádil baǵamyzdy berýge tyrysamyz. Bul festival Qarqaralynyń kórkem tabiǵat aiasynda ótýi erekshe mánge ie. Mundai sharalar qazaq mádenieti men dástúrlerin nasihattap qana qoimai, óńirdiń týristik áleýetin damytýǵa da yqpal etedi, – deidi Qanat Aitbaev.
Qatysýshylar qatarynda Qarqaraly aýdanynyń qymyz óndirýshileri de bar. Merekeniń ambassadorlary – Tegisshildik aýylyndaǵy «Qarynshi» sharýa qojalyǵy. Ótken jyly uiymdastyrylǵan alǵashqy BaiQymyz festivalinde olar ekinshi oryn ielengen bolatyn. Biyl da olar jeńiske jetýdi maqsat etip otyr.
Qymyz túrli ulttar men etnostardy biriktiredi. «Biz bárimiz qazaqpyz», – deidi sharýa qojalyǵynyń basshysy Aleksei Efremov. Olardyń kiiz úiiniń aldynda uzyn-sonar kezek qalyptasqan. Jubaiy qymyz quiyp berip jatsa, Aleksei sol sátte dástúrli kúbide qymyz pisip otyrdy.
– Ulttyq sýsyndy dástúrli tehnologiia boiynsha daiyndaýdy aýyl aqsaqaldarynan úirendim. Bul kásippen kásibi túrde 12 jyldan beri ainalysamyn, al bieni mektep kezimnen bastap saýyp kelemin. Meniń qymyzymnyń ereksheligi – ony ystalǵan qazy qosyp daiyndaitynymda, – deidi Aleksei Efremov.
Festivalge Qaraǵandy qalasynan tegin jetýge múmkindigi de jasaldy: arnaiy avtobýs reisteri eki baǵytta da uiymdastyryldy.
Qaraǵandylyq Záýre Mádieva merekege qatysý úshin tańǵy saǵat beste turǵanyn aitady. Ol baiqaýǵa qatysýshylardyń basym bóliginiń qymyzynan dám tatyp úlgerip, ózi úshin úzdikterin de anyqtap qoiǵan.
– Mereke keremet uiymdastyrylǵan. Qonaqtarǵa etten de, baýyrsaqtan da, qymyzdan da dám tatqyzyp, jyly shyraimen kútip jatyr. Barlyǵy óte dámdi. Osyndai sharany ótkizgen uiymdastyrýshylarǵa alǵys aitamyn. Mundai merekeler ulttyq dástúrlerdi jańǵyrtý úshin, jas urpaq saltymyzdy bilip ósýi úshin qajet, – deidi Záýre Mádieva.
Merekede qymyzben qatar qazaqtyń dástúrli taǵamdarynyń da alýan túrinen dám tatýǵa bolady. Alańda fýdtraktar men fýdkorttar jumys istedi.
Ulttyq sport túrleriniń jankúierleri úshin de qyzyqty baǵdarlamalar ázirlengen.
Qonaqtar báige, kókpar, aýdaryspaq, dástúrli sadaq atý, jamby atý jáne teńge ilý jarystaryn tamashalai alady.
Ermaǵanbet Bólekpaev jarysqa qatysýshylardy quttyqtap, olarǵa sáttilik tilep, jeńiske jetýlerine tilektes ekenin bildirdi.
Al basty sahnada shyǵarmashylyq ujymdar óner kórsetip, merekelik kóńil kúi syilaýda.
Festival keshke deiin jalǵasady.
Qatysýshylardy eń mańyzdy sát – jalpy júlde qory 10 million teńgeni quraityn «Úzdik qymyz» baiqaýynyń qorytyndysy kútip tur. Bas júlde – birinshi oryn úshin 5 million teńge.
