Qazaqstanda qosylǵan qun salyǵyn (QQS) 12%-dan 20%-ǵa kóterý jáne tirkelý shegin 78 mln teńgeden 15 mln teńgege deiin tómendetý jónindegi Úkimet usynysy qoǵamda qyzý talqyǵa túsýde. Tanymal zańger Erjan Esimhanov bul bastamany synǵa alyp, mundai qadam «ekonomika men turǵyndardyń qaltasyna aýyr tiedi» deidi, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Úkimettiń eki usynysy
Esimhanovtyń sózinshe, Úkimet eki basty ózgeristi qolǵa almaq:
- QQS mólsherin 20%-ǵa deiin kóterý
- Tirkelý shegin 15 mln teńgege tómendetý
Zańger bul sheshimderdiń bizneske ǵana emes, qarapaiym azamattarǵa da salmaq túsiretinin atap ótti.
Import jáne baǵa ósimi
Qazaqstanda QQS import pen ishki ainalymǵa salynady. Esimhanov importtyń el ekonomikasyndaǵy úlesi joǵary ekenin eskerip, salyqtyń ósýi baǵany birden sharyqtatady dep alańdaidy.
“Kiim-keshek, smartfon, qural-jabdyq sekildi taýardyń basym bóligi – shetelden keledi. QQS mólsheriniń 12%-dan 20%-ǵa kóterilýi taýarlardyń qymbattaýyna ákeledi. Qarapaiym azamattarǵa kúndelikti tutynatyn ónimderi úshin kóbirek tóleýge týra keledi”, – deidi ol.
Shaǵyn bizneske áseri
Esimhanovtyń aitýynsha, tirkelý shegin 15 mln teńgege deiin tómendetý eldegi 80%-ǵa jýyq jeke kásipkerdi (IP) QQS tóleýge mindetteidi. Bul qosymsha esep-qisap, býhgalterlik shyǵynǵa ushyratady. Nátijesinde kishigirim dúken, kiosk nemese aýyldaǵy qoima da kúrdeli esep júrgizýge májbúr bolady.
“Tájiribe kórsetkendei, biznes mundai shekteýlerden ‘qashý’ úshin birneshe IP-ge bóliný taktikasyn qoldanady. Bul – kóleńkeli ekonomikanyń ulǵaiýyna jáne zańdy kiristiń jasyrylýyna ákelýi múmkin”, – deidi zańger.
Qarjylyq aýyrtpalyq jáne nesie
Zańger import kezinde QQS aldyn ala tólenetinin eske salyp, bul shara kásipkerlerdiń ainalym qarajatyn azaitatynyn atap ótedi. Qazir 12% bolsa, keiin ol 20%-ǵa jetýi múmkin. Shaǵyn jáne orta bizneske nesie alýǵa týra kelse, onyń paiyzyn da tutynýshy kóteredi.
“Importtyq taýarlar birden 8%-ǵa ǵana emes, odan da joǵary kólemde qymbattaýy yqtimal. Sebebi qosymsha nesie shyǵyny da baǵaǵa qosylady”, – deidi ol.
Biýdjet tapshylyǵynyń basqa sheshimi bar ma?
Úkimet bul reformany eldegi biýdjet tapshylyǵymen bailanystyryp otyr. Esimhanov bolsa “Máseleni sheshý úshin aldymen tiimsiz shyǵyndardy azaitý kerek” dep esepteidi. Onyń aitýynsha, “qajetsiz shyǵyndar men jemqorlyqty joiý – biýdjetti turaqtandyrýdaǵy áldeqaida tiimdi jol”.
“Shyndyqty aitý – jeke múdde emes”
Esimhanov ózi burynnan QQS tóleýshi ekenin, sondyqtan jeke qyzyǵýshylyq úshin emes, “ekonomikalyq turǵyda negizsiz” bastamany toqtatý nietimen aityp otyrǵanyn basa kórsetti.
“Shań qaýyp jatqan tiimsiz jobalar men astyrtyn shyǵyndardy qysqartýdyń ornyna, bilik bizneske qosymsha salyq júktemek. Bul saiyp kelgende barlyq azamattyń qaltasyna aýyr tiedi”, – deidi zańger.
Úkimettiń salyq saiasatyna qatysty usynystary qoǵamda talqylanyp jatqan tusta, sarapshylar men kásipkerler “sharalardy asyqpai, jan-jaqty tarazylap baryp engizý” qajet ekenin eskertedi. Al ázirge Úkimet reformany jalǵastyrýǵa daiyn ekendigin ańǵartýda.
