قازاقستاندا قوسىلعان قۇن سالىعىن (ققس) 12%-دان 20%-عا كٶتەرۋ جەنە تٸركەلۋ شەگٸن 78 ملن تەڭگەدەن 15 ملن تەڭگەگە دەيٸن تٶمەندەتۋ جٶنٸندەگٸ ٷكٸمەت ۇسىنىسى قوعامدا قىزۋ تالقىعا تٷسۋدە. تانىمال زاڭگەر ەرجان ەسٸمحانوۆ بۇل باستامانى سىنعا الىپ, مۇنداي قادام «ەكونوميكا مەن تۇرعىنداردىڭ قالتاسىنا اۋىر تيەدٸ» دەيدٸ, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
ٷكٸمەتتٸڭ ەكٸ ۇسىنىسى
ەسٸمحانوۆتىڭ سٶزٸنشە, ٷكٸمەت ەكٸ باستى ٶزگەرٸستٸ قولعا الماق:
- ققس مٶلشەرٸن 20%-عا دەيٸن كٶتەرۋ
- تٸركەلۋ شەگٸن 15 ملن تەڭگەگە تٶمەندەتۋ
زاڭگەر بۇل شەشٸمدەردٸڭ بيزنەسكە عانا ەمەس, قاراپايىم ازاماتتارعا دا سالماق تٷسٸرەتٸنٸن اتاپ ٶتتٸ.
يمپورت جەنە باعا ٶسٸمٸ
قازاقستاندا ققس يمپورت پەن ٸشكٸ اينالىمعا سالىنادى. ەسٸمحانوۆ يمپورتتىڭ ەل ەكونوميكاسىنداعى ٷلەسٸ جوعارى ەكەنٸن ەسكەرٸپ, سالىقتىڭ ٶسۋٸ باعانى بٸردەن شارىقتاتادى دەپ الاڭدايدى.
“كيٸم-كەشەك, سمارتفون, قۇرال-جابدىق سەكٸلدٸ تاۋاردىڭ باسىم بٶلٸگٸ – شەتەلدەن كەلەدٸ. ققس مٶلشەرٸنٸڭ 12%-دان 20%-عا كٶتەرٸلۋٸ تاۋارلاردىڭ قىمباتتاۋىنا ەكەلەدٸ. قاراپايىم ازاماتتارعا كٷندەلٸكتٸ تۇتىناتىن ٶنٸمدەرٸ ٷشٸن كٶبٸرەك تٶلەۋگە تۋرا كەلەدٸ”, – دەيدٸ ول.
شاعىن بيزنەسكە ەسەرٸ
ەسٸمحانوۆتىڭ ايتۋىنشا, تٸركەلۋ شەگٸن 15 ملن تەڭگەگە دەيٸن تٶمەندەتۋ ەلدەگٸ 80%-عا جۋىق جەكە كەسٸپكەردٸ (يپ) ققس تٶلەۋگە مٸندەتتەيدٸ. بۇل قوسىمشا ەسەپ-قيساپ, بۋحگالتەرلٸك شىعىنعا ۇشىراتادى. نەتيجەسٸندە كٸشٸگٸرٸم دٷكەن, كيوسك نەمەسە اۋىلداعى قويما دا كٷردەلٸ ەسەپ جٷرگٸزۋگە مەجبٷر بولادى.
“تەجٸريبە كٶرسەتكەندەي, بيزنەس مۇنداي شەكتەۋلەردەن ‘قاشۋ’ ٷشٸن بٸرنەشە يپ-گە بٶلٸنۋ تاكتيكاسىن قولدانادى. بۇل – كٶلەڭكەلٸ ەكونوميكانىڭ ۇلعايۋىنا جەنە زاڭدى كٸرٸستٸڭ جاسىرىلۋىنا ەكەلۋٸ مٷمكٸن”, – دەيدٸ زاڭگەر.
قارجىلىق اۋىرتپالىق جەنە نەسيە
زاڭگەر يمپورت كەزٸندە ققس الدىن الا تٶلەنەتٸنٸن ەسكە سالىپ, بۇل شارا كەسٸپكەرلەردٸڭ اينالىم قاراجاتىن ازايتاتىنىن اتاپ ٶتەدٸ. قازٸر 12% بولسا, كەيٸن ول 20%-عا جەتۋٸ مٷمكٸن. شاعىن جەنە ورتا بيزنەسكە نەسيە الۋعا تۋرا كەلسە, ونىڭ پايىزىن دا تۇتىنۋشى كٶتەرەدٸ.
“يمپورتتىق تاۋارلار بٸردەن 8%-عا عانا ەمەس, ودان دا جوعارى كٶلەمدە قىمباتتاۋى ىقتيمال. سەبەبٸ قوسىمشا نەسيە شىعىنى دا باعاعا قوسىلادى”, – دەيدٸ ول.
بيۋدجەت تاپشىلىعىنىڭ باسقا شەشٸمٸ بار ما?
ٷكٸمەت بۇل رەفورمانى ەلدەگٸ بيۋدجەت تاپشىلىعىمەن بايلانىستىرىپ وتىر. ەسٸمحانوۆ بولسا “مەسەلەنٸ شەشۋ ٷشٸن الدىمەن تيٸمسٸز شىعىنداردى ازايتۋ كەرەك” دەپ ەسەپتەيدٸ. ونىڭ ايتۋىنشا, “قاجەتسٸز شىعىندار مەن جەمقورلىقتى جويۋ – بيۋدجەتتٸ تۇراقتاندىرۋداعى ەلدەقايدا تيٸمدٸ جول”.
“شىندىقتى ايتۋ – جەكە مٷددە ەمەس”
ەسٸمحانوۆ ٶزٸ بۇرىننان ققس تٶلەۋشٸ ەكەنٸن, سوندىقتان جەكە قىزىعۋشىلىق ٷشٸن ەمەس, “ەكونوميكالىق تۇرعىدا نەگٸزسٸز” باستامانى توقتاتۋ نيەتٸمەن ايتىپ وتىرعانىن باسا كٶرسەتتٸ.
“شاڭ قاۋىپ جاتقان تيٸمسٸز جوبالار مەن استىرتىن شىعىنداردى قىسقارتۋدىڭ ورنىنا, بيلٸك بيزنەسكە قوسىمشا سالىق جٷكتەمەك. بۇل سايىپ كەلگەندە بارلىق ازاماتتىڭ قالتاسىنا اۋىر تيەدٸ”, – دەيدٸ زاڭگەر.
ٷكٸمەتتٸڭ سالىق ساياساتىنا قاتىستى ۇسىنىستارى قوعامدا تالقىلانىپ جاتقان تۇستا, ساراپشىلار مەن كەسٸپكەرلەر “شارالاردى اسىقپاي, جان-جاقتى تارازىلاپ بارىپ ەنگٸزۋ” قاجەت ەكەنٸن ەسكەرتەدٸ. ال ەزٸرگە ٷكٸمەت رەفورمانى جالعاستىرۋعا دايىن ەكەندٸگٸن اڭعارتۋدا.
