Prezident Ahmet Baitursynuly atyndaǵy Til bilimi institýty usynǵan latyn álipbiin qabyldady, maquldady. Tek endi osy álipbidiń tiltanymdyq bazasy: emle erejesi men emle anyqtaǵyshy jáne emle sózdigin tiianaqtap ázirlep alý jóninde arnaiy bizge tapsyrma berip otyr. Tike sózi:
– Buǵan deiin biz 2 ret latyn grafikasyna kóshýge tyrystyq. Alaida, sońy sátti bolǵan joq. Sondyqtan, bul máselege jan-jaqty, tereń taldaý jasap baryp, túbegeili sheshim qabyldaǵan abzal.
Kirillitsadan latyn álipbiine jasandy túrde, tek sáikes áripterdi ózgertý arqyly kóshýge bolmaidy. Áitpese, bul úlken qatelikke aparyp soǵady. Eń bastysy, azamattar, ásirese, jastarymyz qazaq tilindegi barlyq sózderdiń latyn grafikasyndaǵy jazylý tártibin anyq bilýi kerek.
Iaǵni, tilimizge arnalǵan orfografiialyq qaǵidalardy qaita qaraǵan jón. Mysaly, kirillitsa grafikasyndaǵy qazaq tiliniń tól sózderinde «y» árpi jii kezdesedi. Osy áripti mehanikalyq túrde latyn grafikasyna kóshirse, aǵylshyn tilindegi «Ú» árpi árbir tiisti sózde paida bolady. Bul – durys emes. Bizge jáne túrkitildes baýyrlarymyzǵa «Ú» árpi jii kezdesetin sózderdi oqý qiynǵa soǵady. Mysaly, «tynyshtyq» («tynyshtyq») degen sózdi alyp qarańyzdar, úsh «Ú» árpi paida boldy. Sózdiń ózi kózge jaǵymsyz kórinedi. Osyndai mysaldar óte kóp.
Mine, sol sebepti, men Til bilimi institýtyna qazaq tiliniń jańa orfografiiasy týraly arnaiy eńbek ázirleýdi tapsyrdym.
Sodan keiin ǵana latyn álipbiine aýysý jóninde aitýǵa bolady. Asyǵystyqqa jol bermeýimiz kerek.
Tipti, kóshedegi bilbordtar men ministrlikterdiń ataýyna qarasaq ta jetkilikti. Tilimiz burmalanyp ketti. Ashyǵyn aitý kerek, bul qazaq tiliniń tabiǵatyna jat, tipti, tilimizdi mazaq qylý siiaqty kórinedi. Mundai ústirt jasalǵan til reformasynyń qajeti joq.
Bizge naqty reforma kerek. Til – ulttyń jany. Oǵan nemquraily qaraýǵa múlde bolmaidy. Sondyqtan, biz tilimizdiń mártebesin arttyratyn grafikany ǵana qabyldaimyz, – dedi Prezidentimiz.
Anar FAZYLJAN, A.Baitursynuly atyndaǵy Til bilimi institýtynyń direktory
