Prezident Ákimshiliginiń jańa basshysy Murat Nurtileý kim?

Prezident Ákimshiliginiń jańa basshysy Murat Nurtileý kim?
Qańtardaǵy oqiǵadan keiin memlekettik qyzmet salasynda kún saiyn kadrlyq aýys-túiister oryn alyp jatyr. Basshylardyń taǵaiyndalýyna qatysty jarlyqty jiti baqylap otyrǵan jýrnalister qaýymy men qoǵam belsendileri laýazymdy qyzmetterge taǵaiyndalyp jatqan sheneýnikterdiń qaisysy Toqaevqa jaqyn, qaisysy qazaq tilinde erkin sóileidi, buǵan deiin qandai qyzmetterdi atqarǵandaryn jarysa jazýda.

Jańa Qazaqstannyń jańa saiasi tulǵalarynyń ishinde Prezident Ákimshiliginiń basshysy bolyp taǵaiyndalǵan Murat Nurtileýge qatysty internet jelisinde málimetter múldem joqtyń qasy. DalaNews.kz tilshisi jelide jazylyp jatqan pikirlerge qysqasha sholý jasap, Murat Nurtileý kim degen suraqqa jaýap izdep, onymen áriptes bolǵan birneshe adamǵa habarlasyp, pikir surap kórdi.

 

Almatyda týylyp, aýylda ósken


Aty-jóni jasyryn qalýdy ótingen Murat Nurtileýdiń tanysy bizge sheneýniktiń otbasy týraly aityp berdi. Insaiderdiń sózinshe, ol qarapaiym otbasynda ómirge kelip, tárbielengen. Almatyda týǵanymen, aýylda ósken. Ákesi – injener, densaýlyǵyna bailanysty jumysqa jaramsyz bolǵandyqtan, zeinetkerlikke erte shyqqan. Anasy qazirgi Abai atyndaǵy  QazPÝ-de aǵylshyn tili pániniń muǵalimi bolyp jáne budan basqa eki jerde jumys istep, balalaryna sapaly bilim, taǵylymdy tárbie bergen qaisar jan.

«Muratty burynnan tanimyn, onyń áke-kóke» deitindei eshqandai tanysy da, tirep turǵan týysy da joq. Aýyldy eshqashan umytqan emes. Múmkindigine qarai aýyldastary men synyptastaryna kómektesip te turady. Senatta birden kósheden kelip bastyq bola salǵan joq. Birtindep, satylap ósti. Apparat basshysynyń orynbasary boldy, keiin Senat apparatynyń basshysy qyzmetine taǵaiyndaldy.

Syrtqy ister ministrliginiń hatshylyǵyn da basqardy. Diplomatiialyq turǵydan barlyq satylardan ótti deýge bolady. BUU-nyń Aziia jáne Afrika elderi jónindegi departamentimen tyǵyz jumys istegen. Sonymen qatar QR Syrtqy ister ministriniń baiandamalarynyń analitikasyn jazýmen de ainalysatyn. Jalpy alǵanda, óte kásibi jas diplomat. Men ony «do mozgov kostei gosýdarstvennik» deitin edim. Negizi, ol myqty ósti» deidi.


Áriptesteriniń aitýynsha, ol qyzmette óte talapshyl. Jenevada BUU-nyń kóptegen salalarymen, jergilikti jas mamandarmen bailanys ornata bilgen. Jergilikti bilik ókilderi men ózge de Halyqaralyq uiymdardyń BUU-men bailanys jasaityn sekretariattary arqyly jaqsy qarym-qatynastar men bailanys ornata bilgeniniń arqasynda elimizge tiimdi kóptegen kelisimder men paidaly kelissózderge qol jetkizgen kórinedi.

Qasym-Jomart Kemelulynyń basshylyǵymen Iadrolyq qarýsyzdandyrý jáne taratpaý jóninde konferentsiiany uiymdastyrýǵa tikelei aralasqan. Jenevadaǵy GCSP degen uiymnyń turaqty múshesi, alqa múshesi bolyp, qaýipsizdik boiynsha jumystar atqarǵan.

 

Toqaevpen joly qalai túiisken?


Murat Nurlanulynyń QR Syrtqy ister salasyna qyzmetke kelýine Qasym-Jomart Kemeluly tikelei yqpal etken. Memleket basshysy Murat Nurtileýdi jas maman kezinen bilgen desek bolady. Syrtqy ister ministrligine jumysqa shaqyrylǵanda Murat Nurtileý jańadan oqý bitirgen jas maman edi.

Ol QazUÝ-diń halyqaralyq qatynastar fakýltetinde qoiylǵan «bron» arqyly irikteýden ótken on azamattyń biri. Olardyń arasynda Erjan Ashyqbaev, Frankfýrttegi Ermuhamed Qonyspaev, QR Prezidenti ákimshiligindegi Syrtqy saiasat bólimi basshysynyń orynbasary Asqar Quttyqadam memleketshil azamattar bolǵan. Osy jas diplomattardyń barlyǵy Kemelulynyń «shinelinen» shyqqan mamandar.

Búginde ózi basshy bolyp sailanǵan Prezident Ákimshiliginde Murat Nurtileý áýeli Prezidenttiń kómekshisi boldy. Odan keiin Prezidenttiń Protokoly men Syrtqy saiasat bólimine jetekshilik etken. Bir sózben aitqanda búkil syrtqy saiasatqa jaýapty tulǵanyń biri bolǵan.

Sheteldikterdi qarsy alǵanda nemese shetelge shyqqandaǵy Memleket basshysynyń sóileitin sózderi, kelissózder, ártúrli deńgeidegi kezdesýler osylardyń báriniń basy-qasynda júrdi. Keiin, Prezident Ákimshiligi jetekshisiniń orynbasary qyzmetine aýysqanymen, is júzinde joǵarydaǵy qyzmetterdi qosa atqarǵanyn aita ketýimiz kerek.


«Osy qańtar oqiǵasy kezinde Prezident eń senimdi adam bolǵandyqtan bolar, aýmaly-tókpeli kúnderi ony birden QR Ulttyq qaýipsizdik komiteti tóraǵasynyń birinshi orynbasary qyzmetin senip tapsyrdy. Bul qasiretti qańtar bizdiń tarihymyzdaǵy bir óte qaraly kúnderdiń biri bolary sózsiz. Ol ózine júktelgen missiiany abyroimen atqarady dep oilaimyn» deidi sarapshy mamandar.

Qasym-Jomart Toqaev QR Parlamenti Senatynyń Tóraǵasy bolǵan tusta Murat Nurtileý jýrnalisterdiń basyn qosyp, kóptegen brifingter uiymdastyryp, bilik pen halyq arasyna altyn kópir bolǵan sanaýly azamattardyń biri.

 

Tájiribe jinap, kemeldengen kadr


Qasym-Jomart Toqaev 2019 jyldyń kókteminde senimdi kadrlaryn birden el aldyna shyǵarmai, olardyń tájiribesi basshylyq qyzmetter úshin jetkiliksiz ekenin túsinip, saiasi salmaq pen tájiribe jinaý úshin memlekettik apparattaǵy túrli laýazymdarǵa ornalastyrǵan bolatyn.

45 jastaǵy Nurtileý Syrtqy saiasat vedomstvosynda Qazaq ulttyq ýniversitetin bitirgennen keiin 1998 jyldan beri úzdiksiz jumys istep keledi. Onyń SIM-degi sońǵy laýazymy – Finliandiia men Estoniiadaǵy Elshi. 2019 jyly respýblika basshysy, sondai-aq burynǵy diplomat Qasym-Jomart Toqaev ony Prezidenttiń kómekshisi qyzmetine taǵaiyndady. Bul ýaqytta Murat Nurtileý Syrtqy ister ministrliginiń Syrtqy saiasat bólimi men protokoldyń jumysyn júielep, qosa alyp júrdi.

«PÁ jetekshisi – Toqaevqa jaqyn adamdardyń biri. Keńesshileri maǵan bergen suhbatynda barlyǵy PÁ basshysy arqyly ótedi degen bolatyn» dep jazdy belgili jýrnalist Gúlnara Bajkenova Telegram kanalynda.

Toqaevtyń Nurtileýge degen senim dárejesi qańtardyń alǵashqy kúnderinde, Prezident UQK basshylyqta jeke ókili retinde taǵaiyndaǵan kezinde kórindi.  Ol tup-týra bir táýlik eldegi búlikti uiymdastyrdy degen kúdikpen qamaýǵa alynǵan K.Másimovtiń orynbasary mindetin atqardy. UQK-de Nurtileý terrorizmge qarsy operatsiia jaǵdaiynda saiasi, taldaý jáne barlaý baǵyttaryna basshylyq etýdi de óz moinyna aldy.

 

Prezident senimi


31 qańtarda jaǵdai ózgerdi jáne josparlardy da ózgertý kerek boldy. Belgili bolǵandai, bul kúni Májilis Spikeri Nurlan Nyǵmatýlin otstavkaǵa ketti jáne bul laýazymǵa PÁ basshysy Erlan Qoshanov jiberildi (eki palatadaǵy spikerlerdi aýystyrý depýtattardan emes, shuǵyl túrde osyndai basshy qyzmetkerlerden júrgizildi). Qoshanovtyń ornyna Toqaev eń jaqyn jáne senimdi adamy etip Murat Nurtileýdi taǵaiyndady.

Murat Nurtileý Táýelsizdik jyldary ózine tapsyrylǵan memlekettik qyzmetti abyroimen atqaryp, zor tájiribe jinaǵan memleketshil azamat desek bolady. Sondyqtan oǵan Prezidentimiz Qasym-Jomart Toqaevtyń Prezident Ákimshiligi basshylyǵyn senip tapsyrdy. Osy turǵydan alyp qarasaq, bul taǵaiyndaýdyń logikalyq sheshimi bar ekenin baiqaýǵa bolady.  


«Prezident Ákimshiliginiń jańa basshysy úsh tildi erkin meńgergen, Syrtqy ister ministrliginde Aziia jáne Afrika departamentiniń 2-hatshysy, QR Parlament Senaty apparat basshysynyń orynbasary, Prezident Ákimshiligi Syrtqy saiasat ortalyǵy meńgerýshisiniń orynbasary syndy jaýapty oryndarda qyzmet atqarǵan, memleketshil, ulttyq múddege qyzmet etip júrgen bilikti maman.  Prezident patriot, memleketshil, kásibi tulǵalardy jaýapty oryndarǵa taǵaiyndap jatqany seziledi» dep jazdy belgili saiasattanýshy Baýyrjan Serikbaev Feisbýk jelisindegi paraqshasynda.

Aita ketetini, Murat Nurtileýdiń mansabynyń basym bóligi Syrtqy ister ministrligimen bailanysty. Syrtqy saiasi vedomstvoǵa qatysy joq jalǵyz jumys tájiribesi 2007-2010 jyldary Parlament Senatynyń apparatyn basqarǵan kezde bolǵan. Sondyqtan saiasattanýshylar men jýrnalisterdiń ony Qasym-Jomart Toqaevtyń «Senimdi kadrlarynyń biri, syrtqy saiasattyń qyr-syryn jetik meńgergen maman» deýine tolyq negiz bar.

Daiyndaǵan Anar Dýman