Óndiristegi adam ómirine tónetin qaýip-qaterdi azaitýǵa jáne eńbek jaǵdailaryn jaqsartýǵa baǵyttalǵan qadamdar, ónerkásiptik qaýipsizdikti kúsheitý sharalary, jalpy Prezident tapsyrmalary týraly sarapshylar pikir bildirdi,– dep habarlaidy Dalanews.kz
Memleket basshysy Ulytaý oblysyndaǵy «Qazaqmys» korporatsiiasyna qarasty kenishte oryn alǵan qaiǵyly oqiǵaǵa bailanysty ónerkásiptik qaýipsizdik máselesine erekshe nazar aýdardy. Prezident óndiristik nysandarda qaýipsizdik talaptarynyń óreskel buzylýyn jáne zamanaýi qaýipsizdik júieleriniń jetkiliksizdigin synǵa aldy.
«Bekitilgen talaptardyń óreskel buzylǵan faktileri bar. Nysandardyń ónerkásiptik qaýipsizdik júiesimen jabdyqtalý deńgeii óte tómen. Kompaniialar eńbek qaýipsizdigin qamtamasyz etýge baǵyttalǵan jobalarǵa tiisti mólsherde investitsiia salmaidy. Munyń barlyǵy tehnogendi apattarǵa, jumysshylardyń qaza tabýy men jaraqat alýyna ákep soqtyrady»,-dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Memleket basshysy Úkimetke eńbek qaýipsizdigin qamtamasyz etý úshin birqatar naqty sharalar qabyldaýdy tapsyrdy. Atap aitqanda, ónerkásiptik qaýipsizdik normalarynyń saqtalýyn tekserý; zamanaýi qaýipsizdik júielerin engizý (gaz belgi berý qurylǵylary, seismikalyq qondyrǵylar, pozitsionirleý júiesi jáne t.b.); boljaý men qulaqtandyrýdyń avtomattandyrylǵan júiesin qoldana otyryp, óndiristi tsifrlandyrý; investitsiia kólemin ulǵaityp, jumys baǵdarlamalaryn qaita qaraý; ónerkásiptik qaýipsizdik salasyndaǵy baqylaý men qadaǵalaýdy kúsheitý sharalary. Prezident Ákimshiligi bul tapsyrmalardyń oryndalýyn erekshe baqylaýda ustaityn bolady. Óndiristegi adam ómirine tónetin qaýip-qaterdi azaitýǵa jáne eńbek jaǵdailaryn jaqsartýǵa baǵyttalǵan qadamdar, ónerkásiptik qaýipsizdikti kúsheitý sharalary, jalpy Prezident tapsyrmalary týraly sarapshylar pikir bildirdi.
Ramazan Bekbol Batyrjanuly, Almaty qalasy máslihatynyń depýtaty, AMANAT fraktsiiasynyń múshesi:
Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń Ulytaý oblysyndaǵy «Qazaqmys» korporatsiiasyna qarasty kenishte oryn alǵan qaiǵyly oqiǵaǵa bailanysty kótergen eńbek qaýipsizdigi máseleleri óte oryndy jáne ýaqyt talabyna sai dep esepteimin. Óndiristik qaýipsizdik – tek jumysshylardyń ómiri men densaýlyǵy ǵana emes, sonymen qatar elimizdiń ekonomikalyq turaqtylyǵy men damýy úshin de mańyzdy. Prezidenttiń tapsyrmalary osy saladaǵy qaýipsizdik sharalaryn naqty túrde nyǵaitýǵa baǵyttalǵan jáne men ony tolyqtai qoldaimyn.
Nysandarda ónerkásiptik qaýipsizdik normalarynyń saqtalýyna qatysty tekserý júrgizý – bul óte durys qadam. Tekserýler arqyly kóptegen qaýip-qaterlerdi anyqtaýǵa bolady, sondyqtan mundai sharalardyń oryndalýy jumysshylardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý úshin asa mańyzdy dep sanaimyn.
Zamanaýi qaýipsizdik júielerin engizý, mysaly, gaz belgi berý qurylǵylaryn jáne seismikalyq qondyrǵylardy ornatý, osy máselelerdi sheshýdiń óte tiimdi tásili. Qaýipsizdik júieleri tehnikalyq jaǵynan jetildirilgen bolsa, bul apattardyń aldyn alýǵa múmkindik beredi.
Boljaý men qulaqtandyrýdyń avtomattandyrylǵan júiesin engizý – óte mańyzdy ári zamanaýi qadam. Tsifrlandyrý arqyly qaýipter týraly jedel aqparat alý, jumysshylarǵa qaýip týraly habarlaý – bul tehnologiianyń jumystyń qaýipsizdigine qosatyn úlken úlesi dep bilemin.
Qaýipsizdik júiesine investitsiia salýdy arttyrý da óte oryndy. Zamanaýi tehnologiialar men quraldardy engizý úshin qarjy bólý qajet, bul apattardyń aldyn alý men jumysshylardyń qaýipsizdigin arttyrý úshin mańyzdy.
Ónerkásiptik qaýipsizdik salasyndaǵy baqylaýdy kúsheitý óte durys sheshim dep sanaimyn. Qatań baqylaý júiesi zań buzýshylyqtardy boldyrmaidy jáne jumys ornynda qaýipsizdik talaptarynyń saqtalýyn qamtamasyz etedi.
Jalpy alǵanda, Memleket basshysynyń tapsyrmalary óte oryndy jáne tiimdi baǵytta qabyldanǵan sheshimder bolyp tabylady. Árbir tapsyrma eńbek qaýipsizdigin arttyrý, jumysshylardyń ómiri men densaýlyǵyn qorǵaý, sondai-aq ónerkásiptik sektordyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý úshin mańyzdy qadam bolyp tabylady. Zamanaýi tehnologiialar men júielerdiń engizilýi, nysandardy tsifrlandyrý, ónerkásiptik qaýipsizdik normalaryn qatań saqtaý jáne qadaǵalaýdy kúsheitý – bul salany damytý jáne apattardyń aldyn alý úshin qajetti sharalar.
Prezidenttiń tapsyrmalary óndiristik qaýipsizdik máselesin keshendi túrde sheshýge baǵyttalǵan naqty qadamdardy qamtidy. Qazirgi ýaqytta óndiristik qaýipsizdik máseleleri barynsha ózekti, sondyqtan árbir qabyldanǵan sharanyń tiimdiligi men yqpaly úlken. Tehnogendi apattardyń aldyn alý úshin tek memlekettik baqylaýdy kúsheitý ǵana emes, sondai-aq kásiporyndardyń ózderine de jaýapkershilikti arttyrý qajet.
Keńesov Ákejan Baqytuly, Almaty qalasy Jetisý aýdanynyń Komiýniti ortalyǵynyń jetekshisi:
Ulytaý oblysyndaǵy kenishte bolǵan qaiǵyly oqiǵa – elimizdegi eńbek qaýipsizdigi máselesiniń qanshalyqty ótkir turǵanyn taǵy bir márte kórsetti. Óndiristik nysandarda qaýipsizdik talaptarynyń júieli túrde buzylýy, zamanaýi tehnologiialardyń jetkiliksizdigi jáne kompaniialardyń bul salaǵa investitsiia salýǵa qulyqsyzdyǵy úlken qatelikke ainalyp otyr.
Bul jaǵdai negizgi máseleni aiqyndady. Kóptegen kásiporyndarda adam ómiri men qaýipsizdigi biznes tabysynan keiingi ekinshi kezektegi másele bolyp qalǵan. Prezident atap ótkendei, eńbek qaýipsizdigine jetkilikti qarjy bólinbeidi, al bul, aqyr sońynda, orny tolmas qaiǵyly jaǵdailarǵa ákelip soqtyrady. Eger bul salaǵa basa nazar aýdarylmasa, osyndai apattardyń qaitalanýyn toqtatý múmkin bolmaidy.
Prezident usynǵan reformalar, ásirese óndiris oryndaryn tsifrlandyrý men qaýipsizdik júielerin engizý – óte oryndy qadam. Biraq basty másele – osy bastamalardyń is júzinde durys oryndalýy. Eger qaǵaz júzinde esep berip, al shyn máninde eshteńe ózgermese, onda bul tapsyrmalar da jai ǵana sóz bolyp qalady.
Mundai qaiǵyly jaǵdailar qaitalanbas úshin óndiristegi qaýipsizdik standarttaryn túbegeili ózgertý qajet. Kompaniialarǵa qaýipsizdik sharalaryn kúsheitýge naqty mindetteme júkteý, eńbek inspektsiialarynyń jumysyn ashyq etý jáne jumysshylardyń quqyqtaryn qorǵaýdy kúsheitý – bul saladaǵy eń mańyzdy qadamdar bolýy tiis.
Óndiriste jumys isteitin árbir azamattyń úiine aman-esen oralýy – memlekettiń basty mindeti. Biz adam ómirin qorǵaý qaǵidatyn biznes múddesinen de, ekonomikalyq esepterden de joǵary qoiýymyz kerek. Óitkeni kez kelgen óndiristiń júregi – onyń jumysshylary. Eger olardyń qaýipsizdigine salǵyrt qarasaq, onda biz óz bolashaǵymyzǵa da nemquraily qaraǵanymyz. Qaýipsiz eńbek jaǵdaiyn qalyptastyrý – tek Úkimettiń nemese biznes ieleriniń mindeti ǵana emes, bul búkil qoǵam bolyp talap etetin basty qundylyq bolýy tiis. Sebebi eń basty qundylyq – adam ómiri.
Qali Sabyrjan Bazylbekuly, "Jergilikti "Seriktes" kásipodaǵy" QB tóraǵasy ("AJK" AQ):
Prezidenttiń ónerkásiptik nysandardaǵy eńbek qaýipsizdigin kúsheitýge qatysty aitqan sózderi árbir kásiporynǵa úlken jaýapkershilik júkteidi. Memleket basshysy atap ótkendei, kez kelgen jazataiym oqiǵa – orny tolmas qaiǵy. Sondyqtan basty mindet – mundai jaǵdailardyń aldyn alý. Óndiristik jaraqattar men adam shyǵynyn boldyrmaý úshin baqylaý men qadaǵalaý tetikterin kúsheitý asa mańyzdy dep esepteimin. Bul rette jumys oryndarynda qaýipsizdik standarttarynyń múltiksiz saqtalýyn qamtamasyz etý – árbir jumys berýshiniń, memlekettik organdardyń jáne kásipodaqtardyń ortaq mindeti. Ónerkásiptik nysandarda júieli túrde júrgiziletin inspektorlyq tekserýler jumys berýshilerdiń jaýapkershiligin arttyryp, qaýipsizdik talaptarynyń oryndalýyn qamtamasyz etedi. Tekserý barysynda jabdyqtardyń tozýy, qaýipsizdik júieleriniń bolmaýy jáne eńbek sharttarynyń nasharlyǵy siiaqty máseleler anyqtalyp, olardy joiý sharalary qabyldanady. Sonymen qatar, avtomattandyrylǵan baqylaý júielerin engizý arqyly óndiris oryndaryndaǵy qaýipsizdik sharalaryn naqty ýaqyt rejiminde baqylaýǵa bolady. Tsifrlyq monitoring inspektorlarǵa jumys oryndaryn qashyqtan baqylaýǵa jaǵdai jasap, jedel áreket etýge septigin tigizedi. Bul jumysshylardyń jaraqat alý jáne qaza bolý jaǵdailaryn tómendetýge yqpal etedi. Sonymen qatar, órt qaýipsizdigin kúsheitý, jer silkinisi men sel siiaqty tabiǵi apattarǵa daiyndyq deńgeiin arttyrý mańyzdy. Ásirese, Almaty óńirinde bul máselege erekshe nazar aýdarý qajet. Bul baǵytta «Alataý Jaryq Kompaniiasy» AQ júieli jumys júrgizýde. Jyl saiyn eńbekti qorǵaýǵa bólinetin qarjy kólemi artyp keledi, bul óz nátijesin berýde – 2024 jyly kompaniia qyzmetkerleriniń arasynda óndiristik jazataiym oqiǵalar tirkelgen joq. Qaýipsizdikti odan ári arttyrý maqsatynda jedel brigadalardyń jumysyn baqylaý úshin ekshn-kameralar engizilýde. Bul bastama jumysty taldaý men qatelikterdiń aldyn alýǵa múmkindik beredi.
Qaýipsizdik sharalaryn qarjylandyrý, sonyń ishinde qyzmetkerlerdiń jalaqysy, memlekettik organdar bekitetin tarifterge tikelei bailanysty. Bul másele energetika salasymen qatar, basqa da óndiristik kásiporyndarda belgili bir qiyndyqtar týǵyzýda. Degenmen, Prezidenttiń tapsyrmalary bul problemalardy sheshýge jáne eńbek jaǵdailaryn jaqsartýǵa baǵyttalǵan.
Qaitys bolǵan qyzmetkerlerdiń otbasylaryna kóńil aitamyn. Árbir azamattyń amandyǵy – basty qundylyq. Biz eńbek qaýipsizdigine degen kózqarasty ózgertip, jumys oryndarynda qaýipsizdik talaptaryn qatań saqtaýdy qamtamasyz etýimiz kerek. Árbir jumysshynyń úiine aman-esen oralýy – memleket pen kásiporyndardyń ortaq mindeti.
Janna Jomart
