ٶندٸرٸستەگٸ ادام ٶمٸرٸنە تٶنەتٸن قاۋٸپ-قاتەردٸ ازايتۋعا جەنە ەڭبەك جاعدايلارىن جاقسارتۋعا باعىتتالعان قادامدار, ٶنەركەسٸپتٸك قاۋٸپسٸزدٸكتٸ كٷشەيتۋ شارالارى, جالپى پرەزيدەنت تاپسىرمالارى تۋرالى ساراپشىلار پٸكٸر بٸلدٸردٸ,– دەپ حابارلايدى Dalanews.kz
مەملەكەت باسشىسى ۇلىتاۋ وبلىسىنداعى «قازاقمىس» كورپوراتسيياسىنا قاراستى كەنٸشتە ورىن العان قايعىلى وقيعاعا بايلانىستى ٶنەركەسٸپتٸك قاۋٸپسٸزدٸك مەسەلەسٸنە ەرەكشە نازار اۋداردى. پرەزيدەنت ٶندٸرٸستٸك نىسانداردا قاۋٸپسٸزدٸك تالاپتارىنىڭ ٶرەسكەل بۇزىلۋىن جەنە زاماناۋي قاۋٸپسٸزدٸك جٷيەلەرٸنٸڭ جەتكٸلٸكسٸزدٸگٸن سىنعا الدى.
«بەكٸتٸلگەن تالاپتاردىڭ ٶرەسكەل بۇزىلعان فاكتٸلەرٸ بار. نىسانداردىڭ ٶنەركەسٸپتٸك قاۋٸپسٸزدٸك جٷيەسٸمەن جابدىقتالۋ دەڭگەيٸ ٶتە تٶمەن. كومپانييالار ەڭبەك قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان جوبالارعا تيٸستٸ مٶلشەردە ينۆەستيتسييا سالمايدى. مۇنىڭ بارلىعى تەحنوگەندٸ اپاتتارعا, جۇمىسشىلاردىڭ قازا تابۋى مەن جاراقات الۋىنا ەكەپ سوقتىرادى»,-دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
مەملەكەت باسشىسى ٷكٸمەتكە ەڭبەك قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن بٸرقاتار ناقتى شارالار قابىلداۋدى تاپسىردى. اتاپ ايتقاندا, ٶنەركەسٸپتٸك قاۋٸپسٸزدٸك نورمالارىنىڭ ساقتالۋىن تەكسەرۋ; زاماناۋي قاۋٸپسٸزدٸك جٷيەلەرٸن ەنگٸزۋ (گاز بەلگٸ بەرۋ قۇرىلعىلارى, سەيسميكالىق قوندىرعىلار, پوزيتسيونيرلەۋ جٷيەسٸ جەنە ت.ب.); بولجاۋ مەن قۇلاقتاندىرۋدىڭ اۆتوماتتاندىرىلعان جٷيەسٸن قولدانا وتىرىپ, ٶندٸرٸستٸ تسيفرلاندىرۋ; ينۆەستيتسييا كٶلەمٸن ۇلعايتىپ, جۇمىس باعدارلامالارىن قايتا قاراۋ; ٶنەركەسٸپتٸك قاۋٸپسٸزدٸك سالاسىنداعى باقىلاۋ مەن قاداعالاۋدى كٷشەيتۋ شارالارى. پرەزيدەنت ەكٸمشٸلٸگٸ بۇل تاپسىرمالاردىڭ ورىندالۋىن ەرەكشە باقىلاۋدا ۇستايتىن بولادى. ٶندٸرٸستەگٸ ادام ٶمٸرٸنە تٶنەتٸن قاۋٸپ-قاتەردٸ ازايتۋعا جەنە ەڭبەك جاعدايلارىن جاقسارتۋعا باعىتتالعان قادامدار, ٶنەركەسٸپتٸك قاۋٸپسٸزدٸكتٸ كٷشەيتۋ شارالارى, جالپى پرەزيدەنت تاپسىرمالارى تۋرالى ساراپشىلار پٸكٸر بٸلدٸردٸ.
رامازان بەكبول باتىرجانۇلى, الماتى قالاسى مەسليحاتىنىڭ دەپۋتاتى, AMANAT فراكتسيياسىنىڭ مٷشەسٸ:
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ۇلىتاۋ وبلىسىنداعى «قازاقمىس» كورپوراتسيياسىنا قاراستى كەنٸشتە ورىن العان قايعىلى وقيعاعا بايلانىستى كٶتەرگەن ەڭبەك قاۋٸپسٸزدٸگٸ مەسەلەلەرٸ ٶتە ورىندى جەنە ۋاقىت تالابىنا ساي دەپ ەسەپتەيمٸن. ٶندٸرٸستٸك قاۋٸپسٸزدٸك – تەك جۇمىسشىلاردىڭ ٶمٸرٸ مەن دەنساۋلىعى عانا ەمەس, سونىمەن قاتار ەلٸمٸزدٸڭ ەكونوميكالىق تۇراقتىلىعى مەن دامۋى ٷشٸن دە ماڭىزدى. پرەزيدەنتتٸڭ تاپسىرمالارى وسى سالاداعى قاۋٸپسٸزدٸك شارالارىن ناقتى تٷردە نىعايتۋعا باعىتتالعان جەنە مەن ونى تولىقتاي قولدايمىن.
نىسانداردا ٶنەركەسٸپتٸك قاۋٸپسٸزدٸك نورمالارىنىڭ ساقتالۋىنا قاتىستى تەكسەرۋ جٷرگٸزۋ – بۇل ٶتە دۇرىس قادام. تەكسەرۋلەر ارقىلى كٶپتەگەن قاۋٸپ-قاتەرلەردٸ انىقتاۋعا بولادى, سوندىقتان مۇنداي شارالاردىڭ ورىندالۋى جۇمىسشىلاردىڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن اسا ماڭىزدى دەپ سانايمىن.
زاماناۋي قاۋٸپسٸزدٸك جٷيەلەرٸن ەنگٸزۋ, مىسالى, گاز بەلگٸ بەرۋ قۇرىلعىلارىن جەنە سەيسميكالىق قوندىرعىلاردى ورناتۋ, وسى مەسەلەلەردٸ شەشۋدٸڭ ٶتە تيٸمدٸ تەسٸلٸ. قاۋٸپسٸزدٸك جٷيەلەرٸ تەحنيكالىق جاعىنان جەتٸلدٸرٸلگەن بولسا, بۇل اپاتتاردىڭ الدىن الۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
بولجاۋ مەن قۇلاقتاندىرۋدىڭ اۆتوماتتاندىرىلعان جٷيەسٸن ەنگٸزۋ – ٶتە ماڭىزدى ەرٸ زاماناۋي قادام. تسيفرلاندىرۋ ارقىلى قاۋٸپتەر تۋرالى جەدەل اقپارات الۋ, جۇمىسشىلارعا قاۋٸپ تۋرالى حابارلاۋ – بۇل تەحنولوگييانىڭ جۇمىستىڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸنە قوساتىن ٷلكەن ٷلەسٸ دەپ بٸلەمٸن.
قاۋٸپسٸزدٸك جٷيەسٸنە ينۆەستيتسييا سالۋدى ارتتىرۋ دا ٶتە ورىندى. زاماناۋي تەحنولوگييالار مەن قۇرالداردى ەنگٸزۋ ٷشٸن قارجى بٶلۋ قاجەت, بۇل اپاتتاردىڭ الدىن الۋ مەن جۇمىسشىلاردىڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸن ارتتىرۋ ٷشٸن ماڭىزدى.
ٶنەركەسٸپتٸك قاۋٸپسٸزدٸك سالاسىنداعى باقىلاۋدى كٷشەيتۋ ٶتە دۇرىس شەشٸم دەپ سانايمىن. قاتاڭ باقىلاۋ جٷيەسٸ زاڭ بۇزۋشىلىقتاردى بولدىرمايدى جەنە جۇمىس ورنىندا قاۋٸپسٸزدٸك تالاپتارىنىڭ ساقتالۋىن قامتاماسىز ەتەدٸ.
جالپى العاندا, مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرمالارى ٶتە ورىندى جەنە تيٸمدٸ باعىتتا قابىلدانعان شەشٸمدەر بولىپ تابىلادى. ەربٸر تاپسىرما ەڭبەك قاۋٸپسٸزدٸگٸن ارتتىرۋ, جۇمىسشىلاردىڭ ٶمٸرٸ مەن دەنساۋلىعىن قورعاۋ, سونداي-اق ٶنەركەسٸپتٸك سەكتوردىڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن ماڭىزدى قادام بولىپ تابىلادى. زاماناۋي تەحنولوگييالار مەن جٷيەلەردٸڭ ەنگٸزٸلۋٸ, نىسانداردى تسيفرلاندىرۋ, ٶنەركەسٸپتٸك قاۋٸپسٸزدٸك نورمالارىن قاتاڭ ساقتاۋ جەنە قاداعالاۋدى كٷشەيتۋ – بۇل سالانى دامىتۋ جەنە اپاتتاردىڭ الدىن الۋ ٷشٸن قاجەتتٸ شارالار.
پرەزيدەنتتٸڭ تاپسىرمالارى ٶندٸرٸستٸك قاۋٸپسٸزدٸك مەسەلەسٸن كەشەندٸ تٷردە شەشۋگە باعىتتالعان ناقتى قادامداردى قامتيدى. قازٸرگٸ ۋاقىتتا ٶندٸرٸستٸك قاۋٸپسٸزدٸك مەسەلەلەرٸ بارىنشا ٶزەكتٸ, سوندىقتان ەربٸر قابىلدانعان شارانىڭ تيٸمدٸلٸگٸ مەن ىقپالى ٷلكەن. تەحنوگەندٸ اپاتتاردىڭ الدىن الۋ ٷشٸن تەك مەملەكەتتٸك باقىلاۋدى كٷشەيتۋ عانا ەمەس, سونداي-اق كەسٸپورىنداردىڭ ٶزدەرٸنە دە جاۋاپكەرشٸلٸكتٸ ارتتىرۋ قاجەت.
كەڭەسوۆ ەكەجان باقىتۇلى, الماتى قالاسى جەتٸسۋ اۋدانىنىڭ كوميۋنيتي ورتالىعىنىڭ جەتەكشٸسٸ:
ۇلىتاۋ وبلىسىنداعى كەنٸشتە بولعان قايعىلى وقيعا – ەلٸمٸزدەگٸ ەڭبەك قاۋٸپسٸزدٸگٸ مەسەلەسٸنٸڭ قانشالىقتى ٶتكٸر تۇرعانىن تاعى بٸر مەرتە كٶرسەتتٸ. ٶندٸرٸستٸك نىسانداردا قاۋٸپسٸزدٸك تالاپتارىنىڭ جٷيەلٸ تٷردە بۇزىلۋى, زاماناۋي تەحنولوگييالاردىڭ جەتكٸلٸكسٸزدٸگٸ جەنە كومپانييالاردىڭ بۇل سالاعا ينۆەستيتسييا سالۋعا قۇلىقسىزدىعى ٷلكەن قاتەلٸككە اينالىپ وتىر.
بۇل جاعداي نەگٸزگٸ مەسەلەنٸ ايقىندادى. كٶپتەگەن كەسٸپورىنداردا ادام ٶمٸرٸ مەن قاۋٸپسٸزدٸگٸ بيزنەس تابىسىنان كەيٸنگٸ ەكٸنشٸ كەزەكتەگٸ مەسەلە بولىپ قالعان. پرەزيدەنت اتاپ ٶتكەندەي, ەڭبەك قاۋٸپسٸزدٸگٸنە جەتكٸلٸكتٸ قارجى بٶلٸنبەيدٸ, ال بۇل, اقىر سوڭىندا, ورنى تولماس قايعىلى جاعدايلارعا ەكەلٸپ سوقتىرادى. ەگەر بۇل سالاعا باسا نازار اۋدارىلماسا, وسىنداي اپاتتاردىڭ قايتالانۋىن توقتاتۋ مٷمكٸن بولمايدى.
پرەزيدەنت ۇسىنعان رەفورمالار, ەسٸرەسە ٶندٸرٸس ورىندارىن تسيفرلاندىرۋ مەن قاۋٸپسٸزدٸك جٷيەلەرٸن ەنگٸزۋ – ٶتە ورىندى قادام. بٸراق باستى مەسەلە – وسى باستامالاردىڭ ٸس جٷزٸندە دۇرىس ورىندالۋى. ەگەر قاعاز جٷزٸندە ەسەپ بەرٸپ, ال شىن مەنٸندە ەشتەڭە ٶزگەرمەسە, وندا بۇل تاپسىرمالار دا جاي عانا سٶز بولىپ قالادى.
مۇنداي قايعىلى جاعدايلار قايتالانباس ٷشٸن ٶندٸرٸستەگٸ قاۋٸپسٸزدٸك ستاندارتتارىن تٷبەگەيلٸ ٶزگەرتۋ قاجەت. كومپانييالارعا قاۋٸپسٸزدٸك شارالارىن كٷشەيتۋگە ناقتى مٸندەتتەمە جٷكتەۋ, ەڭبەك ينسپەكتسييالارىنىڭ جۇمىسىن اشىق ەتۋ جەنە جۇمىسشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋدى كٷشەيتۋ – بۇل سالاداعى ەڭ ماڭىزدى قادامدار بولۋى تيٸس.
ٶندٸرٸستە جۇمىس ٸستەيتٸن ەربٸر ازاماتتىڭ ٷيٸنە امان-ەسەن ورالۋى – مەملەكەتتٸڭ باستى مٸندەتٸ. بٸز ادام ٶمٸرٸن قورعاۋ قاعيداتىن بيزنەس مٷددەسٸنەن دە, ەكونوميكالىق ەسەپتەردەن دە جوعارى قويۋىمىز كەرەك. ٶيتكەنٸ كەز كەلگەن ٶندٸرٸستٸڭ جٷرەگٸ – ونىڭ جۇمىسشىلارى. ەگەر ولاردىڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸنە سالعىرت قاراساق, وندا بٸز ٶز بولاشاعىمىزعا دا نەمقۇرايلى قاراعانىمىز. قاۋٸپسٸز ەڭبەك جاعدايىن قالىپتاستىرۋ – تەك ٷكٸمەتتٸڭ نەمەسە بيزنەس يەلەرٸنٸڭ مٸندەتٸ عانا ەمەس, بۇل بٷكٸل قوعام بولىپ تالاپ ەتەتٸن باستى قۇندىلىق بولۋى تيٸس. سەبەبٸ ەڭ باستى قۇندىلىق – ادام ٶمٸرٸ.
قالي سابىرجان بازىلبەكۇلى, "جەرگٸلٸكتٸ "سەرٸكتەس" كەسٸپوداعى" قب تٶراعاسى ("اجك" اق):
پرەزيدەنتتٸڭ ٶنەركەسٸپتٸك نىساندارداعى ەڭبەك قاۋٸپسٸزدٸگٸن كٷشەيتۋگە قاتىستى ايتقان سٶزدەرٸ ەربٸر كەسٸپورىنعا ٷلكەن جاۋاپكەرشٸلٸك جٷكتەيدٸ. مەملەكەت باسشىسى اتاپ ٶتكەندەي, كەز كەلگەن جازاتايىم وقيعا – ورنى تولماس قايعى. سوندىقتان باستى مٸندەت – مۇنداي جاعدايلاردىڭ الدىن الۋ. ٶندٸرٸستٸك جاراقاتتار مەن ادام شىعىنىن بولدىرماۋ ٷشٸن باقىلاۋ مەن قاداعالاۋ تەتٸكتەرٸن كٷشەيتۋ اسا ماڭىزدى دەپ ەسەپتەيمٸن. بۇل رەتتە جۇمىس ورىندارىندا قاۋٸپسٸزدٸك ستاندارتتارىنىڭ مٷلتٸكسٸز ساقتالۋىن قامتاماسىز ەتۋ – ەربٸر جۇمىس بەرۋشٸنٸڭ, مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ جەنە كەسٸپوداقتاردىڭ ورتاق مٸندەتٸ. ٶنەركەسٸپتٸك نىسانداردا جٷيەلٸ تٷردە جٷرگٸزٸلەتٸن ينسپەكتورلىق تەكسەرۋلەر جۇمىس بەرۋشٸلەردٸڭ جاۋاپكەرشٸلٸگٸن ارتتىرىپ, قاۋٸپسٸزدٸك تالاپتارىنىڭ ورىندالۋىن قامتاماسىز ەتەدٸ. تەكسەرۋ بارىسىندا جابدىقتاردىڭ توزۋى, قاۋٸپسٸزدٸك جٷيەلەرٸنٸڭ بولماۋى جەنە ەڭبەك شارتتارىنىڭ ناشارلىعى سيياقتى مەسەلەلەر انىقتالىپ, ولاردى جويۋ شارالارى قابىلدانادى. سونىمەن قاتار, اۆتوماتتاندىرىلعان باقىلاۋ جٷيەلەرٸن ەنگٸزۋ ارقىلى ٶندٸرٸس ورىندارىنداعى قاۋٸپسٸزدٸك شارالارىن ناقتى ۋاقىت رەجيمٸندە باقىلاۋعا بولادى. تسيفرلىق مونيتورينگ ينسپەكتورلارعا جۇمىس ورىندارىن قاشىقتان باقىلاۋعا جاعداي جاساپ, جەدەل ەرەكەت ەتۋگە سەپتٸگٸن تيگٸزەدٸ. بۇل جۇمىسشىلاردىڭ جاراقات الۋ جەنە قازا بولۋ جاعدايلارىن تٶمەندەتۋگە ىقپال ەتەدٸ. سونىمەن قاتار, ٶرت قاۋٸپسٸزدٸگٸن كٷشەيتۋ, جەر سٸلكٸنٸسٸ مەن سەل سيياقتى تابيعي اپاتتارعا دايىندىق دەڭگەيٸن ارتتىرۋ ماڭىزدى. ەسٸرەسە, الماتى ٶڭٸرٸندە بۇل مەسەلەگە ەرەكشە نازار اۋدارۋ قاجەت. بۇل باعىتتا «الاتاۋ جارىق كومپانيياسى» اق جٷيەلٸ جۇمىس جٷرگٸزۋدە. جىل سايىن ەڭبەكتٸ قورعاۋعا بٶلٸنەتٸن قارجى كٶلەمٸ ارتىپ كەلەدٸ, بۇل ٶز نەتيجەسٸن بەرۋدە – 2024 جىلى كومپانييا قىزمەتكەرلەرٸنٸڭ اراسىندا ٶندٸرٸستٸك جازاتايىم وقيعالار تٸركەلگەن جوق. قاۋٸپسٸزدٸكتٸ ودان ەرٸ ارتتىرۋ ماقساتىندا جەدەل بريگادالاردىڭ جۇمىسىن باقىلاۋ ٷشٸن ەكشن-كامەرالار ەنگٸزٸلۋدە. بۇل باستاما جۇمىستى تالداۋ مەن قاتەلٸكتەردٸڭ الدىن الۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
قاۋٸپسٸزدٸك شارالارىن قارجىلاندىرۋ, سونىڭ ٸشٸندە قىزمەتكەرلەردٸڭ جالاقىسى, مەملەكەتتٸك ورگاندار بەكٸتەتٸن تاريفتەرگە تٸكەلەي بايلانىستى. بۇل مەسەلە ەنەرگەتيكا سالاسىمەن قاتار, باسقا دا ٶندٸرٸستٸك كەسٸپورىنداردا بەلگٸلٸ بٸر قيىندىقتار تۋعىزۋدا. دەگەنمەن, پرەزيدەنتتٸڭ تاپسىرمالارى بۇل پروبلەمالاردى شەشۋگە جەنە ەڭبەك جاعدايلارىن جاقسارتۋعا باعىتتالعان.
قايتىس بولعان قىزمەتكەرلەردٸڭ وتباسىلارىنا كٶڭٸل ايتامىن. ەربٸر ازاماتتىڭ اماندىعى – باستى قۇندىلىق. بٸز ەڭبەك قاۋٸپسٸزدٸگٸنە دەگەن كٶزقاراستى ٶزگەرتٸپ, جۇمىس ورىندارىندا قاۋٸپسٸزدٸك تالاپتارىن قاتاڭ ساقتاۋدى قامتاماسىز ەتۋٸمٸز كەرەك. ەربٸر جۇمىسشىنىڭ ٷيٸنە امان-ەسەن ورالۋى – مەملەكەت پەن كەسٸپورىنداردىڭ ورتاق مٸندەتٸ.
جاننا جومارت
