Freedom Inside '26

Ómirzaq Shókeev: «Túrkistan oblysyn kepildi aǵyn sýmen qamtamasyz etý mańyzdy mindet»

Ómirzaq Shókeev: «Túrkistan oblysyn kepildi aǵyn sýmen qamtamasyz etý mańyzdy mindet»
QR Parlamenti Senatynyń agrarlyq máseleler, tabiǵatty paidalaný jáne aýyldyq aýmaqtardy damytý komiteti  sýarmaly jerlerdiń kólemin ulǵaitý, ony tiimdi paidalaný máseleleri boiynsha kóshpeli otyrys Túrkistan qalasynda ótti, – dep habarlaidy Dalanews.kz Túrkistan oblysy ákiminiń baspasóz qyzmetine silteme jasap.

Agrarlyq salanyń damýyna tereń mán beretin Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń tapsyrmasyna sáikes óńirde sýarmaly jerlerdi 3 mln gektarǵa deiin ulǵaitý kózdelgen.

– Osy baǵyttaǵy Túrkistan  oblysynyń  jasap jatqan jumystarynyń bárin úlgi retinde alýǵa bolady. Sóz joq, sýarmaly jerler kepildi mol ónim beretin, qaitarymy joǵary, aýyl sharýashylyǵynyń «altyn qory» ǵana emes, ol – sol óńirlerde turatyn halyqtyń tirshiligi, áleýmettik jaǵdaiy, taǵdyry dep aitsaq ta bolady. Elimizdegi sýarmaly eginshilik aýmaǵy jalpy igerilgen jerlerdiń 8 paiyzynan aspaidy, al odan alynǵan ónim jalpy aýyl sharýashylyǵy óniminiń 35 paiyzyn quraidy. Sondyqtan da Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáikes sýarmaly jerlerdi kezeń-kezeńimen 3 mln. gektarǵa deiin ulǵaitýdy qamtamasyz etý maqsatynda 2030 jylǵa deiin gidromelioratsiialyq júieler men 38 jańa sý qoimalaryn salý boiynsha is-sharalar ázirlenip jatqan Sý resýrstaryn basqarý jónindegi ulttyq joba aiasynda iske asyrylmaq, – dedi kóshpeli otyrysty ashqan Senattyń Agrarlyq máseleler, tabiǵatty paidalaný jáne aýyldyq aýmaqtardy damytý komitetiniń tóraǵasy Áli Bektaev.

Komitet tóraǵasy eldegi irrigatsiialyq infraqurylymnyń jai-kúii syn kótermeitinin de atap ótti. Respýblikalyq menshiktegi jalpy uzyndyǵy 19 772  shaqyrymdyq 3298 kanaldyń 11881 shaqyrymy qanaǵattanarlyqsyz jaǵdaida. Sharýashylyqaralyq jáne sharýashylyqishilik kanaldardyń 80-90% eskirgen, tehnikalyq deńgeii tómen. Osyǵan bailanysty irrigatsiialyq júielerdi qalpyna keltirý úshin aýqymdy jumystar atqarylmaq.

Túrkistan oblysy aýyl sharýashylyǵynyń bai aimaqtarynyń birine jatady. Respýblikadaǵy sýarmaly jerlerdiń 3/1 bóligi oblysqa tieseli (548,2 myń gektar) jáne  70 myń agroqurylymdarda 180 myńǵa jýyq adam eńbek etýde. Túrkistan oblysynyń ákimi Ómirzaq Shókeev sýarmaly jerlerdi tiimdi paidalaný máselelerine toqtalyp, osy baǵyttaǵy atqarylyp jatqan isterimen, aldaǵy josparlarymen tanystyryp ótti.

– Búgingi kóshpeli otyrysta qaralyp otyrǵan kún tártibiniń Túrkistan oblysy úshin mańyzdylyǵy joǵary. Túrkistan qalasy aýmaǵyndaǵy aýdandarda aǵyn sý tapshylyǵyn sheshý maqsatynda, iri sý nysandarynyń qurylysyn júrgizýdemiz. Onyń ishinde, «Túrkistan magistraldy kanalynda  kúrdeli jóndeý», «Keńsai – Qosqorǵan-2» sý qoimasyn salý, «Jetikól kólder júiesin jańǵyrtý» jobasy júzege asyrylýda. Budan bólek, aǵyn sý tapshylyǵynyń táýekeldiligi áli de joǵary ekendigin eskerip, «Syrdariia ózeninen mashinalyq arna salý» jáne «Sarqyrama» sý qoimasyn salý jobalary ázirlenýde. Bul jobalar Túrkistan óńirin kepildi aǵyn sýmen qamtamasyz etetin bolady. Qurmetti Senat depýtattary! Elbasynyń tikelei bastamasymen, Túrki tildes el basshylarynyń qoldaýymen, Túrkistan qalasyn rýhani astana retinde damýyna airyqsha kóńil bólinip otyrǵandyqtan, joǵaryda atalyp ótken sý nysandarynyń qurylysyn aiaqtaý – kezek kúttirmes másele. Osyǵan orai,  Respýblikalyq deńgeidegi máselelerdi Sizdermen birlese otyryp sheshetindigimizge úlken senimmen qaraimyn! – dedi oblys ákimi Ómirzaq Shókeev.

Túrkistan oblysynda sý resýrstaryn retteýmen qatar, ylǵal únemdeý, jańbyrlatyp sýǵarý tehnologiiasyn endirýge basymdylyq berilgen. Osy maqsatta, Túrkistan qalasy aýmaǵynda 11 myń gektarǵa jańbyrlatyp sýǵarý tehnologiiasyn endirilip, azyq-túlik beldeýi qurylady. Búgingi kúnniń ózinde 1,5 myń gektarǵa atalǵan tehnologiia endirip, jylyna 2 ónim alynýda. Tehnologiianyń tiimdiligi sý únemdeýmen qatar, ónimdilikti 3 esege arttyrdy. Jyl sońyna deiin jańbyrlatyp sýǵarý tehnologiiasy endirilgen alqap 3,5 myń gektarǵa jetkizý sharalary atqarylýda. Budan bólek, eńbek ónimdiligin arttyrý baǵytynda oblystyń klimattyq ereksheligin paidalana otyryp, «Bir alqaptan jylyna 2-3 ónim alý» jobasy iske asyryldy. 2020 j. 1999 joba (5,2 myń ga) júzege asyrylyp  qosymsha  18,4 mlrd.tg ónimi óndirildi. Tájiribe kórsetkendei jobanyń tiimdiligi jylyna 1 gektardan 7 - 8 mln. tg deiin tabys tabýǵa bolatyndyǵyn kórsetti, iaǵni 2- 2,5 esege artyq ónim alyndy.  Osy baǵyttyń tiimdiligine orai, aǵymdaǵy jyly 8,9 myń gektarǵa 2771 joba júzege asyrylyp, birinshi ónim jinalýda.

– Jergilikti deńgeide sý nysandaryn tiimdi paidalaný Ordabasy, Otyrar, Báidibek, Saýran aýdandary men Arys, Kentaý qalalaryn 78,8 myń ga sýarmaly sýmen ýaqtyly qamtamasyz etýge múmkindik beredi. Biyl sý salasyn damytýǵa oblystyq biýdjetten 3,7 mlrd teńge bólindi. Osy qarajatqa 361 shaqyrymdyq sý obektilerine kúrdeli jáne aǵymdaǵy jóndeý júrgizildi. Oblys ákiminiń qoldaýymen Jetisai aýdanyna basymdyq berildi, onda kommýnaldyq menshiktegi uzyndyǵy 241 km barlyq 121 kanalǵa mehanikalyq tazalaý júrgiziledi, – dedi U.Tájibaev.

Túrkistan oblysynda aýyl sharýashylyǵy taýar óndirýshilerin aǵyn sýmen qamtamasyz etýde de aitarlyqtai jumystar atqarylǵan. Birneshe sý qoimalary men magistraldy kanaldar oblystyń menshigine alynyp, tiisti jóndeý jumystary júrgizile bastady, «Keńsai-Qosqorǵan-2» sý qoimasynyń qurylysy aiaqtaldy. «Túrkistan» magistraldy kanalynyń 59 shaqyrymy kúrdeli jóndeýden ótkizilip, odan sý alatyn, buryn iesiz, jeke menshik, aýdandyq menshikte bolǵan uzyndyǵy 751 shaqyrymdyq 161 kanal oblystyq menshikke ótkizildi. Arnaiy mekeme qurylyp, nátijesinde, sý shyǵynyn boldyrmaý úshin, alǵashqy ret tarif bekitildi (1000 m.3 aǵyn sý úshin 328,6 teńge). Atalǵan sý nysandaryn jergilikti deńgeide  tiimdi paidalaný Ordabasy, Otyrar, Báidibek, Saýran aýdandary jáne Arys, Kentaý qalasy óńirleriniń 78,8 myń ga sýarmaly jerlerin jáne Túrkistan qalasyn kógaldandyrý jumystaryn aǵyn sýmen turaqty túrde ýaqytyly qamtamasyz etýge múmkindikter berdi.

Qazaqstan Respýblikasy Aýyl sharýashylyǵy  vitse-ministri Rýslan Manataev Qazaqstan Respýblikasyndaǵy sýarmaly jerlerdi damytý máseleleri, Qazaqstan Respýblikasy Ekologiia, geologiia jáne tabiǵi resýrstar vitse-ministri Serik Qojaniiazovtyń Qazaqstan Respýblikasynyń sý qoryn paidalaný men ony qorǵaý máseleleri týraly, «Qazsýshar» RMK Bas direktory mindetin atqarýshy Altai Eljasovtyń respýblikalyq menshiktegi sý sharýashylyǵy obektilerin paidalaný jáne kútip-ustaý, sýarmaly sý berýdiń aǵymdaǵy jaǵdaiy, Túrkistan oblysy ákiminiń orynbasary Ulan Tájibaevtyń Túrkistan oblysynda sýarmaly jerlerdi damytý perspektivalary men máseleleri týraly  aqparattarymen tanystyrdy.

Qoiylǵan suraqtarǵa tiisti memlekettik organnyń basshylary jaýap berdi.

QR Parlamenti Senaty Agrarlyq máseleler, tabiǵatty paidalaný jáne aýyldyq aýmaqtardy damytý komiteti issapar barysynda  Túrkistan magistraldy kanalynyń jóndeý jumystarymen, «Keńsai Qosqorǵan-2» sý qoimasy qurylysymen, Sý únemdeý baǵyty boiynsha jańbyrlatý tehnologiialary ornatylǵan «Túrkistan-Agro» JShS-niń egis alqaptarymen, «Bógen» sý qoimasynyń jaǵdaiymen jáne jumys isteý baǵytymen tanysty. Komitettiń kóshpeli májilisi aiasynda ótkizilgen  is-sharalardyń barlyǵy  karantindik talaptardy saqtai otyryp ótti.