Tórt saǵatqa sozylǵan jinda Aqtaý qalasynyń jáne Qaraqiia, Túpqaraǵan, Munaily aýdandarynyń ákimderi, energetika jáne turǵyn úi-kommýnaldyq sharýashylyq basqarmasynyń basshysy Berdibek Qartbaev, «Kaspii» sý tushytý zaýytynyń direktory Nurlybai Aqqulov aýyz sýmen jabdyqtaý salasynda atqarylǵan jumystar jáne týyndaǵan máseleler boiynsha baiandama jasady. Sondai-aq, aýyz sý óndirisiniń kólemin arttyrý, ónim sapasy, halyqtyń sýdy utymdy paidalanýy máseleler talqylandy.
– Óńirdegi eń basty másele – sý tapshylyǵynyń artýy. Búgingi jáne bolashaq urpaǵymyzdyń azyq-túlik qaýipsizdigi osy tirshilik nárine bailanysty. Biz bul máseleni neǵurlym tezirek sheshsek sý resýrstarymyz soǵurlym kóbeiedi. Barshamyzǵa aian mańǵystaýlyqtarǵa aýyz sý úlken qiyndyqpen beriledi. Biz ony baǵalai bilýimiz kerek. Jasyratyny joq, kóbimiz aýyz sýdy kólik jýýǵa, aýla sýarýǵa paidalanamyz. Bul úlken qatelik. Bizge aýyz sýdy tutyný mádenietin qalyptastyrý qajet. Biz sýdy aqylmen jumsap, sol arqyly bolashaq urpaqqa qamqorlyq jasaýymyz kerek, – dedi Nurlan Noǵaev.
Jiyn barysynda turǵyn úi-kommýnaldyq sharýashylyǵy, «Turmys servis», «Mańǵystaý jylý» MKK bólimderiniń mamandaryna sóz berildi. Budan bólek, «Kaspii» sý tushytý zaýytyna bereshegi bar kommýnaldyq kásiporyndarynyń máselesi de kóterildi.
– «Kaspii» sý tushytý zaýyty «Turmys servis» MKK-na 1 tekshe metr sýdy 196,9 teńgeden ótkizedi. Alaida «Turmys servis» mekemesi bekitilgen tarifine sáikes Qaraqiia aýdanynyń turǵyndaryna 1 tekshe metr sý 167 teńgeden satylady. Bul, sózsiz kommýnaldyq kásiporynnyń «Kaspii» sý zaýytyna bereshegin ulǵaitady. Qazirgi ýaqytta «Turmys servis» MKK qaryzy 173 mln teńgege jetti. Aita ketý kerek, aýyldyq jerlerde 1 tekshe metr aýyz sý tek 30 teńgeden satyp alynady. Al qalǵan somany memleket sýbsidiialaidy. Bul rette aýyldyq eldi mekenderdiń turǵyndary memleket kórsetetin kómekti durys túsinýi tiis. Sýdy retsiz jumsaýǵa bolmaidy, – dedi Qaraqiia aýdanynyń ákimi Qydyrberdi Bekov.
Nurlan Noǵaev turǵyndardy sapaly aýyz sýmen qamtamasyz etý boiynsha jaýapty tulǵalarǵa birqatar naqty tapsyrmalar berdi.
– Memleket masshysy Qasym-Jomart Toqaev ótken jyldyń qyrkúiek aiynda Mańǵystaý oblysyna sapary kezinde «MAEK-Qazatomónerkásip» keshenin jańǵyrtý jónindegi jedel is-sharalar josparyn ázirleýdi tapsyrdy. Sondai-aq, «Kaspii» sý tushytý zaýytynyń qýatyn arttyrýdy tapsyrdy. Bul jobalardy biz 2022 jyldyń sońyna deiin aiaqtap úlgerýimiz kerek. Sýmen qamtamasyz etý isine qatysy bar azamattardy osy mindetke nazar aýdarýǵa jáne úlken jaýapkershilikpen qaraýǵa shaqyramyn, – dep tolyqtyrdy Nurlan Noǵaev.
Sonymen qatar, oblys ákimi «Kaspii» sý tushytý zaýytynyń jumysymen tanysty. Kásiporyn direktory Nurlybai Aqqulov óńir basshysyna teńiz sýyn tushytý úshin qandai kóp satyly júieden ótetini týraly baiandady.
2020 jyly Úkimettiń hattamalyq tapsyrmasyn oryndaý aiasynda táýligine 20 000-nan 40 000 m3 aýyz sý óndirisin ulǵaitý boiynsha Aqtaý qalasyndaǵy «Kaspii» sý tushytý zaýytyn keńeitý» jobasy boiynsha jobalaý-smetalyq qujattamanyń memlekettik saraptamasynyń qorytyndysy alyndy.
Jobanyń jalpy quny 12,6 mlrd teńgeni quraidy. Onyń 7,55 mlrd teńgesi sý tushytý qondyrǵylaryn satyp alýǵa, qalǵan 4,49 mlrd teńgesi qurylys – montaj jumystaryna baǵyttalǵan. Qazirgi ýaqytta qurylys-montajdaý jumystary 50%-ǵa aiaqtaldy. Joba osy jyldyń sońynda paidalanýǵa beriledi dep josparlanyp otyr.
Óńirdegi aýyz sý tapshylyǵy máselesin sheshý maqsatynda Mańǵystaý oblysynyń keshendi damý josparyna 9 iri joba engizilgen.
1) «Qazmunaigaz» AQ «Qarajanbas» ken ornynda táýligine 17,0 myń tekshe metr sý tushytý zaýytynyń qurylysyna investor esebinen 18 mlrd teńge, al «QarajanbasMunai» AQ esebinen injenerlik jeliler úshin 3 mlrd teńge jumsalady.
Qurylystyń 74%-y aiaqtaldy, qurylys-montajdaý jumystary shamamen 2022 jyldyń tamyzynda aiaqtalady. Nátijesinde oblys turǵyndaryna «Astrahan-Mańǵyshlaq» sý qubyrynan táýligine 17,0 myń m3 aýyz sý jetkiziledi.
2) «Táýligine 40000 m3 aýyz sý óndirýdi ulǵaitý boiynsha Aqtaý qalasyndaǵy «Kaspii» sý tushytý zaýytyn keńeitý» jobasynyń jalpy quny 12,6 mlrd. teńge. «Nurly jer» memlekettik baǵdarlamasy aiasynda 2019-2022 jyldary respýblikalyq biýdjetten 12,1 mlrd. teńge bólindi. Qazir qurylys-montaj jumystary júrgizilýde. Jobany 2022 jyly paidalanýǵa berý josparlanyp otyr.
3) «Aqtaý qalasynda qýaty táýligine 20 000 m3 sý tushytý zaýytyn salý» jobasyn jasaqtaý jumystary júrgizilýde. Memlekettik saraptamaǵa qujat 2022 jyldyń 10 sáýirine deiin joldanady. Jobany iske asyrý kezeńi – 2022-2023 jyldar. Jobanyń quny shamamen 4,0 mlrd. teńgeni quraidy.
4) «Kendirli aýylynda qýaty táýligine 50,0 myń tekshe metr sý tushytý zaýytyn salý» jobasynyń tehnikalyq-ekonomikalyq negizdemesine memlekettik saraptama qorytyndysy alyndy. Jobanyń jalpy quny 87,8 mlrd. teńge. Jobany iske asyrý kezeńi – 2022-2024 jyldar. Qazir jobany «QazMunaiGaz» AQ júzege asyryp jatyr.
5) «MAEK-Qazatomónerkásip» JShS aýmaǵyndaǵy qosymsha qýaty táýligine 24,0 myń tekshe metrlik sý tushytý qondyrǵylarynyń qurylysyn salý úshin 2021 jyly jergilikti biýdjetten jobanyń JSQ ázirleýge 10,0 mln. teńge bólindi. Jobanyń sharttyq quny 32 239,132 myń teńge.
Qazirgi joba tolyǵymen jasaqtalyp memlekettik saraptamaǵa tapsyryldy. Jobany iske asyrý kezeńi – 2022-2024 jyldar. Jobanyń quny shamamen 18,9 mlrd. teńgeni quraidy.
6) Jalpy ónimdilikti táýligine 100 myń m3 deiin jetkize otyryp, ónimdiligi táýligine 60 myń m3 quraityn «Kaspii» sý tushytý zaýytyn salý (III kezek)» jobasynyń TEN-in ázirleýge
2021 jyly jergilikti biýdjetten 11,0 mln. teńge bólindi. Jobalaýshy – «Qaz Nur jobalaý-qurylys institýty» JShS bolyp anyqtalyp, TEN-i 2022 jyldyń sáýir aiynyń sońynda memlekettik saraptamaǵa júktelý josparlanǵan. Jobany iske asyrý kezeńi 2022 – 2025 jyldar.
Jobanyń quny shamamen 25 mlrd. teńgeni quraidy.
7) «Fort-Shevchenko qalasyndaǵy qýaty táýligine 5,0 myń tekshe metrlik sý tushytý qondyrǵysynyń qurylysyn salý» jobasynyń
jobalyq-smetalyq qujattamasyn Túpqaraǵan aýdanynyń ákimdigi ázirlep, memlekettik saraptama jibergen.
Jobany iske asyrý kezeńi – 2022-2023 jyl. Jobanyń quny shamamen 7,0 mlrd. teńgeni quraidy.
8) «Túpqaraǵan aýdany Aqshuqyr jáne S.Shapagatov eldimekenderinde qýaty táýligine 10,0 myń tekshe metrlik sý tushytý qondyrǵysynyń qurylysyn salý» jobasynyń jobalyq-smetalyq qujattamasyn memlekettik saraptama qaraýyna 2022 jyldyń mamyr aiynda joldaý josparlanǵan. Jobany iske asyrý kezeńi – 2023-2024 jyldar.
Jobanyń quny shamamen 10,0 mlrd. teńge.
9) «Beineý aýdanynyń Boranqul aýylynda qýaty táýligine 80,0 myń tekshe metr sý tushytý zaýytyn jáne sý tartqyshyn salý» jobasy boiynsha: Beineý aýdanynyń Boranqul aýylynda táýligine 104,0 myń tekshe metr qory bar Tóńirekshiń kenornynyń jer asty sýlary bar. Ken ornynan sýdy tushylandyrý boiynsha zaýyt salý jobasy usynyldy. Jobanyń JSQ ázirleý josparlanýda. Jobany iske asyrý kezeńi – 2024-2025 jyldar. Jobanyń quny shamamen 90,0 mlrd. teńge.
Atalǵan jobalardy iske asyrý arqyly óńirdegi aýyz sý tapshylyǵyn tolyqtai joiý múmkindigi týady.
