Elbasydan keshirim suraý olar úshin temir tordan qutylýdyń eń sońǵy amaly siiaqty ma, qalai? «Elbasynyń úmitin aqtai almadym» deidi olar. Elbasymen qatar elden de keshirim surasa, artyq etpes edi. Elbasynyń ǵana emes, eldiń de úmitin aqtamadym dep oilasa ǵoi...
Elbasydan keshirim suraǵandardy jiyp-terip, nazarlaryńyzǵa usynyp otyrmyz.
«...úmitin aqtamadym»
Kúni keshe ǵana10 jylǵa sottalǵan burynǵy úkimetbasy Serik Ahmetov sottaǵy «sońǵy sózinde» Nazarbaevtan keshirim surady.
Keshirim suramas buryn Ahmetov óziniń bulai etýge ábden quqy baryn, sebebi, Nazarbaevty óziniń ustazy sanaitynyn aitty. Sonymen ol ne dedi:
– Nazarbaevtyń úmitin aqtai almaǵanym úshin keshirim suraimyn. Qaraǵandy oblysyndaǵy qazirgi ýaqytta qalyptasqan ahýalǵa birden-bir jaýapty ekenimdi jaqsy túsinemin. Osy úshin de Memleket basshysy kóp oilandy jáne kóp ýaiymdady.
Eger sot jáne Memleket basshysy maǵan qatarǵa qosylýǵa múmkindik berse, óz tarapymnan memleket múddesi úshin bar bilimim men tájiribemdi jumsaýǵa ázirmin jáne osy arqyly ózimniń adal atymdy qaitarǵym keledi. Qalai bolǵan kúnniń ózinde men memleketime, halqyma jáne ult liderine adal bolyp qalamyn.
«Nazarbaevtyń soldatymyn»
«Ahmetov isi» boiynsha 21 adam kináli sanalǵan. Bylaiynsha barlyǵy da TOP-sheneýnikter. Bulardyń arasynda Qaraǵandy oblysynyń burynǵy ákimi Baýyrjan Ábdishev te júr. Ol da keshirim surady. Sottaǵy «sońǵy sózinde» Ábdishev Ahmetovten de ári ketti. Sonymen ol ne dedi:
– Ómir boiy adal qyzmet ettim. Kópbalaly otbasynda ómirge keldim. Áke-sheshem qarapaiym jumysshylar-tyn. Otbasymyzdaǵy basty qundylyqtyń aty – eńbek edi. Osynyń arqasynda óstim. Elbasynyń arqasynda jaýapty memlekettik isti atqardym. Ýaqyt óte halyq men atqarǵan jumystyń ádil baǵasyn bere jatar. Eshqashan óz múddemdi oilaǵan emespin. Oblystyń máselesin shesherde zań júzinde áreket ettim. Odan attaǵam joq...
Qaraǵandy oblysyn basqarý – úlken jaýapkershilik. Prezident óziniń saiasi jáne eńbek jolyn dál osy óńirden bastaǵan. Muny eshqashan umytqan emespin. Qylmystyq jospar qurý, qyzmetimdi asyra paidalaný, kásipkerlerge kedergi keltirý meniń oiymda da joq edi. Men Prezidenttiń adal sarbazymyn. Prezidentke jáne halyqqa adal qyzmet ettim. Maǵan bireýler ádeii qastandyq jasady, osy sebepti de Nazarbaevten keshirim suraimyn.
«Áli de bolsa Prezident komandasyndamyn»
Sottaǵy «sońǵy sózinde» Prezidentten keshirim suraǵan kezekti sheneýniktiń biri – Erlan Aryn. Pavlodar oblysyn basqarǵan...Oǵan taǵylǵan aiyp taǵy da sol – jemqorlyq. Aryn bylai dedi:
– Memlekettik qyzmetkerdiń atyna kir keltirgem joq, osy sebepti qazir osy arada otyrý maǵan óte aýyr. Elimizdegi eń iri óńirdiń birine basshylyq etken meni aiypty sanaýda. Men Prezidenttiń, Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń senimdi adamymyn.
Prezidenttiń úmitin aqtai almadym. Dál osy arada Memleket basshysynan keshirim suraǵym keledi. 1991 jyldan men Prezidenttiń barlyq reformasyn qoldap kelemin jáne árdaiym sonyń komandasynda boldym. Memleket basshysynyń senimdi adamdarynyń qatarynda bolý ánsheiin ol qoiyp ketken qyzmette otyrý emes. Kásibi maman bolý, elińdi súiý, adal qyzmet atqarý. Bul turǵyda men taǵdyrymnyń qalai sheshilerine qaramai, ózimdi áli de bolsa Elbasynyń komandasyndaǵy adammyn dep sanaimyn.
Nazarbaevtan keshirim suraǵan Aryn 3 jylǵa shartty túrde sottaldy.
«Úlken úmit artyp edi...»
Murat Ospanov ta ózin kináli sanamaidy. Sottaǵy «sońǵy sózinde» ol munyń bári arandatý ekenin aityp ashynǵan. Ol da óz qyzmetin asyra paidalanbaǵandardyń biri... Oǵan «300 myń dollar para aldy» degen aiyp taǵylǵan jáne 11 jylǵa sottalýy múmkin edi.
Prezidentten keshirim suraǵan Ospanov bylai dedi:
«Men eshqashan para alǵan emespin. Tarifti kóterýi úshin «Atyraý Jaryq» kásipornynan 300 myń dollar talap etkenim ótirik. Sondyqtan maǵan taǵylǵan kináni moiyndamaimyn. Tek tym sengishpin, soǵan ókinemin. Qyzymnyń toiy ótetin edi. Soǵan álgi aqshany qaryzǵa suraǵanmyn...Munyń bári meniń bet-bedelime daq túsirdi. El meni «jemqor» dep oilaidy. Odan buryn maǵan úlken úmit artqan Prezidenttiń senimin aqtai almadym. Ókinemin. Qatty ókinemin».
300 myń dollar «qaryz» suraǵan Ospanovtyń sózine sot sengen joq. Biraq, sottamady. Esesine, para alǵany úshin 1 mlrd 101 mln 60 myń teńge aiyppul saldy. Qyzynyń toiyn ótkizýge aqsha tappaǵan Ospanov álgi aiyppuldy ainaldyrǵan birneshe aida tólep bitirdi, sóitip temir tordan qutyldy.
Elbasydan keshirim suraǵan taǵy bir sheneýnik – Serik Baimaǵanbetov. Kedendik baqylaý komitetiniń tóraǵasy. Ol da Ospanov siiaqty...para alǵan. Az emes. 80 myń dollar. Teńgege shaqqanda 25 mln. Osy sebepti 10 jylǵa sottalǵan. Elbasydan keshirim surap, Nazarbaevtyń atyna hat jazǵannan keiin 5 jylǵa qysqardy.
Baimaǵanbetov sonyń 3 jylyn ótkerdi. Temir torda «tártipti» bolǵan, aiǵai-shý shyǵarmaǵan. Biraq, báribir de tózbepti. Túrmeniń aty – túrme... Sot onyń «merziminen tys túrmeden bosatý týraly» ótinishin qarap, qanaǵattandyrǵan eken. Ol biylǵy jyldyń 20 aqpanynda bosap shyqqan bolatyn. Sybysqa sensek, Baimaǵanbetov bosatýǵa qazirgi Ishki ister ministri Qalmuhanbet Qasymov «erekshe» atsalysqan desedi.
Budan shamamen 10-12 jyl buryn Muhtar Ábliazov «Qazaqstannyń Demokratiialyq tańdaýy» qozǵalysynyń beldi múshesi bolatyn. Iá, tym belsendi edi. Saiasi sahnanyń tórinen kóringisi kelgen...El áli kúnge deiin «ol sol úshin de sottaldy» dep sanaidy. Biraq, oǵan taǵylǵan aiyp múlde bólek. «Energetika, indýstriia jáne saýda ministri bolǵan tusta qyzmetin asyra paidalanǵan ári kásipkerlikpen ainalysqan, memleketke 557 mln teńge ziian keltirgen» deidi zań. Bul 2002 jyldyń jazy bolatyn. Sóitip 6 jylǵa sottalǵan. Onymen birge sol kezgi Pavlodar oblysynyń ákimi Ǵalymjan Jaqiianov ta túrmege qamalǵan. Biraq, Muhtar 1 jyl da otyrǵan joq. Elbasydan keshirim surady. Jaza basqanyn, qateleskenin, endigi jerde saiasatpen shatylmaitynyn, biznespen ainalysatynyn aitty. Keshirim suraǵany nátijesin berdi. Bosap shyqty.
Ábzialovtyń ári qaraiǵy taǵdyry sizge de, bizge de belgili, oqyrman qaýym...
Oǵan Qylmystyq kodekstiń birneshe baby boiynsha kiná artylǵan. Biraq, sotta sonyń bireýi ǵana dáleldenipti. Bireýi degenimiz – jemqorlyq. Para alǵan.
Munysy úshin Densaýlyq saqtaý ministrliginiń eks-basshysy Jaqsylyq Dosqaliev 7 jylǵa sottalǵan edi. Jemqorlyǵy úshin, jemqorlyq jasaǵany úshin.
Biraq, ol da merziminen erte bosap shyqty. Ol da Nazarbaev keshirgen sheneýnikterdiń biri. Ol da Elbasydan keshirim surady. Prezident keshirdi. Dosqalievtiń jazasyn 7 jyldan 2 jylǵa tómendetti.
«Maǵan Elbasynyń ózi raqymshylyq jasady. Óz tarapymnan kemshilik jibergenime ókinemin. Endigi jerde elime paidaly is atqarǵym keledi» dedi merziminen buryn bosatý týraly sotqa ótinish jazǵan Dosqaliev.
Qazirgi kúni ol Respýblikalyq Transplantologiia ortalyǵyn basqarady.
P.S. Estýimizshe, Prezidentten keshirim suraýǵa daiyndalyp jatqan sheneýnikter áli de kóp deidi...
Daiyndaǵan, Dýman BYQAI
