...
Nursultan Nazarbaev bilik basyna kelgeli beri, Qazaqstandaǵy demokratiia túgeldei «jemokratiiaǵa», depýtattardyń kópshiligi «jepýtatqa» jáne qazaq tilin tebetin «tepýtatqa» ainalyp ketti.
Ras, bilik basyna Toqaev Nazarbaevtyń qoldaýymen keldi. Ol ashy shyndyq...
Ǵalamtorda birneshe júz adam meni «esi aýysqan», «aljyǵan» dei kelip, sanasyz esekke, tek tamaq úshin ǵana egesine erkeleitin mysyqqa teńepti.
Meniń 1988 jyly, sonaý Keńester Odaǵy kezinde «Islam dininiń qaldyǵy» degen atpen qoǵamdyq, memlekettik deńgeide talqylaýǵa tyiym salynǵan Naýryz merekesin, sol kezgi Qazaqstan basshysy G.Kolbinmen jaǵalasyp júrip tiriltkenimdi, elimizde orystyń tili memlekettik til bop qabyldanyp ketkende, shalaqazaq depýtattardyń bári «tamasha boldy» dep bir-birimen qushaqtasa, qýanysyp jatqan tusta, minbege qaita shyǵyp, «Búkil qazaq halqyn kóteremiz, munyń sońy ekinshi Jeltoqsanǵa ulasady» dep qorqytqanymda, amaly taýsylyp, úrei qushaǵynda qalǵan Nazarbaev meniń usynysymdy qaita daýysqa saldyryp, ózi birinshi bop qol kóterdi.
Sóitip, elimizde meniń jyndylyǵymnyń arqasynda qazaq tili Memlekettik til atanǵanyn, sol kezdegi eresek adamdar bilgenimen, qazirgi jastardyń bilmeitini aiqyn.
Al 2009 jyly N.Nazarbaev Qazaqstandy «Amerikandyq ulttyń» tóte jobasy «Qazaqstandyq ultqa» endirip qoiǵan shaqta, men ashtyq jariialadym.
Meni qoldap 4 myń adam birge jatatyn boldy. Búkil Qazaqstan kóterilip ketti. Az kúnnen soń Almatynyń Respýblika alańynda 25 myńdai jinalǵan halyqtyń aldynda N.Nazarbaevtyń bedelin bes tiyn quldyratyp, búkil elden keshirim suraýǵa májbúrledim. Muny da qazirgi jastarymyz múlde bilmeidi...
Endi Qasym-Jomart Toqaevqa toqtalalyq. Onyń ákesi Kemel Toqaev eldik, ulttyq múddege tamyr jibergen, qalyń eldiń qurmetine bólengen belgili qalamger edi.
Meniń shyǵarmashylyǵyma da erekshe qurmetpen qaraityn. Tipti birneshe óleńderimdi jatqa aitatyn.
Minimým 50 myń teńge keledi
Men Qazaqstan Respýblikasynyń Qyrǵyz Respýblikasyndaǵy Tótenshe jáne ókiletti elshisi bolyp 10 jyl qyzmet ettim. Sol kezdegi saiasatqa bailanysty oryssha oqyp, oryssha oilaǵan, maǵan jii kelip turatyn Qasym-Jomartty qazaq tiline qarai burǵan men edim...
2015 jyly Qytai Halyq Respýblikasynyń Shańqai qalasynda 150 memlekettiń ókilderi qatysqan úlken jiynda jáne onda ótken konkýrsta, álemniń barlyq basty tilderine aýdarylǵan Shyńǵys Aitmatov ekeýmiz birlesip jazǵan «Ǵasyr airyǵyndaǵy syrlasý» («Quz basyndaǵy ańshynyń zary») atty kitabymyz «HHI ǵasyrdyń eń ozyq, parasatty kitaby» dep baǵalandy.
Biraq, ol týraly Qazaqstannyń birde-bir basylymy, telearnasy jumǵan aýzyn ashqan joq.
Sebebi N.Nazarbaev baspasózderde, telearnalarda meniń atymdy atamaýǵa tapsyrma berip qoiǵan.
Osy kezeńde Qazaqstan Respýblikasynyń Senat tóraǵasy Qasym-Jomart Toqaev qana Nazarbaevtan seskenbei quttyqtaý Jedelhat jiberdi.
Maǵan Islam áleminiń eń joǵarǵy syilyǵyn Musylman prezidentteriniń atynan Pákistan Islam Respýblikasynyń prezidenti Mamnýn Hýsein tapsyrǵanda da, «Túrkitildes halyqtar arasyndaǵy eń úzdik álem aqyny» ataǵy berilgen shaqta da, tek Toqaevtan ǵana quttyqtaý Jedelhat alyp turdym.
Kezinde meniń «Órkeniettiń adasýy» «Jazager jady kosmoformýlasy» («Shyńǵyshannyń pendelik qupiiasy») atty romandarymdy IýNESKO «Álemdik poeziianyń osy zamandyq biigi» dep tanyǵanyn da Nazarbaevtyń tapsyrmasyna sáikes Qazaqstannyń birde-bir baspasózi jazǵan joq, birde-biri telearna kórsetken joq.
Mundai ádiletsizdikke men ábden úirengenmin.
...
Taǵy bir masqara jaǵdaiǵa nazarlaryńyzdy buraiyn. Buryn «Muhtar Shahanov» atynan ártúrli áleýmettik jelilerde 52 adam paraqsha ashyp alǵan edi. Bul kúnde sondai alaiaqtar múlde kóbeiip ketipti. Qazir «Muhtar Shahanov» atynan 100-den astam paraqsha ashylypty.
Keibir paraqshalarda tirkelýshiler men jazylýshylardy múlde kóbeitip, olardy satyp, aqsha jasap otyrǵan. Osyndai arandatýshylyq toqtalmasa, meniń qorǵaýshylarym álgindei alaiaqtardy sotqa berýge ázirlenip otyr...
...
Elbasy N.Nazarbaev mynadai málimdeme jasaǵan edi: «Eger bireý oryssha sóilese, oǵan qazaqsha jaýap qaiyrsań, taban astynda qyzmetten ketesiń jáne jaýapqa tartylasyń!»
Elbasynyń bul sózi telearna arqyly, umytpasam, eki ret berildi.
Ártúrli uiymdar, ziialylar jáne Parlament músheleri qatysqan úlken jiyndaǵy telearna arqyly berilgen sózimde:
«Osyndai dóreki pikiri úshin Nazarbaev búkil qazaq halqynan keshirim suraýy kerek» degenmin.
Qasym-Jomart Toqaev bilik basyna tikelei N.Nazarbaevtyń qoldaýymen kelse de, ol birneshe ret Elbasynyń ustanymdaryna qarsy shyǵyp, dara minez kórsetti.
- «Eń basty til – qazaq tili bolýy kerek. Úsh tuǵyrly, tórt tuǵyrly, bes tuǵyrly tilderge núkte qoiýymyz qajet» dedi.
- Resei Prezidenti V.Pýtin «Almaty oblysyna Atom elektr stantsiiasyn salýymyz kerek» dep tapsyrma bergende Q.Toqaev buǵan qarsy minez kórsetip, «Búkil Qazaqstan kóterilip ketýi múmkin» degen oidyń tóńireginde málimdeme jasady. Resei basshysy amalsyzdan Atom elektr stantsiiasyn Ózbekstan memleketiniń jerine aýystyrýǵa májbúr boldy.
Atyma qanshama bylapyt sózder aitylsa da, men Qasym-Jomart Toqaevty osyndai azamattyǵy úshin qoldadym.
7 maýsym, 2019 jyl
