Qazaqstannyń alǵashqy táýelsizdik jyldary májilis depýtaty bolǵan Orazaly Sábdenov Nazarbaev Nurqadilovti Májilis tóraǵasy boldyrmai tastaǵan kez týraly aitty, - dep habarlaidy Dalanews.kz.
Bul týraly ol jýrnalist Asylhan Mamashulyna bergen suhbatynda aitty. Eń aldymen jýrnalist eldegi Májilis tóraǵasyn sailaý tarihy týraly áńgimelep bergen.
«Jańa Qazaqstanmen syiyspai, tóraǵalyqtan ketken Nurlan Nyǵmatýlin de birneshe ret jalǵyz ózi yń-shyńsyz sailana salǵan bolatyn. Áriden bastaiyq. 1991 jyly 1 jeltoqsanda Nazarbaev Qazaqstan prezidenti bolyp sailandy. Sonda Joǵary keńes tóraǵasy Erik Asanbaev vitse-prezident bolyp sailanyp, orny bosap qaldy. 12 jeltoqsanda depýtattar joǵarǵy keńes tóraǵasyn sailady».
Sol kezde Joǵarǵy keńes tóraǵasy mindetin atqaryp otyrǵan Serikbolsyn Ábildin bylai dep eske alǵan:
«Prezident sailaýy ótip 10 jeltoqsanda tústen keiin inaýgýratsiiasyn jasadyq. Nazarbaev riza boldy. Ońasha sóilesip otyrǵanda «erteń joǵarǵy keńes tóraǵasyn sailaǵanda sizdi qoldaimyn, siz bolmaǵanda kim bolady?» dep aitqan».
Asylhan Mamashuly keltirgen derekterinde kelesi kúni Joǵarǵy keńestiń jiyny bolǵanyn aitady. Depýtattar 3-4 kandidatýrany usynǵan. Ishinde joǵarǵy keńes tóraǵasy mindetin atqaryp otyrǵan Serikbolsyn Ábildin de bar. Sol kezde bir depýtat shyǵyp «Ábildinniń kandidatýrasyna qarsymyn» deidi.
«Ábildin bolady dep senip otyrǵan biraz depýtat ańtarylyp qalǵan. Birazy Ábildinge qarsy shyqqan. Qyp-qyzyl daýdan keiin Ábildn daýysqa salynyp, sailany, tóraǵa bolady. Oǵan qarsy shyqqan depýtatty Nazarbaev qoldaǵan bolyp shyqqan».
Bul týraly Nazarbaev jaqynda shyqqan memýarynda da aitqan eken. Kitabynda eks-prezident Ábildinmen jumys istegim kelmedi dep eske alǵan.
«Aqyry bul joǵarǵy keńesti 1993 jyly jeltoqsanda Zamanbek Nurqadilovtiń kómegimen Nazarbaev tarqatyp jibergen. Sóitip 1994 jyly naýryzda joǵarǵy keńesti qaitadan sailaidy. Tóraǵa kim bolady degen másele taǵy shyǵady. Nazarbaev Ábish Kekilbaevtyń kandidatýrasyn qoldaidy. Oǵan basqa depýtattar kóne salmai Ǵaziz Aldamjarovty usynady. Qýanysh Sultanov pen Sultan Sartaev ta kandidatýrasyn usynady. Tóraǵa sailaý qyzyp, másele ekinshi týrda biraq sheshiledi»
Birinshi týrda Aldamjarov Kekilbaevtan bir daýys kem túsedi. Ekinshi týrda Nazarbaev qoldap otyrǵan Kekilbaev jeńip, tóraǵa bolady. Joǵarǵy keńestiń quqyǵy atqarýshy bilikten kem bolmaǵan. Depýtattar prezidenttiń ózin shaqyryp, suraq qoia alady.
Biraq Nazarbaevqa bul unamai, ol Joǵarǵy keńesti tarqatyp jiberedi. Artynsha Senat pen Májilis paida bolady. Májilis tóraǵasy bolyp Marat Ospanov sailanady. Biraq onyń ózi ońai bolmaǵan. Ospanov qalai sailanǵanyn sol kezdegi joǵarǵy keńestiń de, májilistiń de depýtaty bolǵan Orazaly Sábdenov Asylhan Mamashulyna áńgimelep bergen.
«Jarty saǵattan keiin prezident shaqyrdy. Ol Reseidiń Qorǵanys ministrin qabyldap otyr eken. Ony shyǵaryp salyp, meni shaqyrdy. Men kirdim. «Men seni quttyqtaimyn. Seni ministr etip qoiaiyn dep edim. Biraq sen bul jerde kóp otyrmaisyń. Premerdiń orynbasary bolasyń» dedi. «Men uly júzbin, sen de uly júzsiń. Bárin alyp alǵan bolmaidy ǵoi, men Májilis tóraǵasy Ospanov bolsyn dep otyrmyn. Komitet tóraǵasy bolyp otyra beresiń. Biraq túspei-aq qoishy (sailaýǵa)» dedi. Bir ýaqyttan keiin keterde «sen tús (silaýǵa)» deidi. «Seniń aldyńda Zamanbekti shaqyrdym. Kelip, «men túsemin, men ótemin» dep meni tyńdamai, aiqailap ketti. Ol óte almaidy. Ótpeidi de» dedi. «Marat Ospanovqa daýys beremiz, sóitip kandidatýrańdy al» dedi. Maǵan bul unamady. Arqamnan qaǵyp, shyǵaryp saldy.
Keshke maǵan Marat Ospanov habarlasyp, «saǵan prezident aitty ǵoi» dedi. «Marat, ne aityp otyrsyń? Men emes, depýtattar sailaidy ǵoi seni» dedim. Kelesi kúni sailaý bastaldy, tóraǵalyqqa usynys jasaldy. Erteńine Zamanbekti, Ospanovty usyndy, Joldasbekovti usyndy. Joldasbekovti Nazarbaev shaqyryp kelisip qoiǵan eken. Ol kelisip, komitet tóraǵasy bolamyn depti. Sóitip ol kandidatýrasyn alyp, sailaýǵa túspeimin dedi. Bir ýaqyttan keiin meni usynyp jiberdi. Men sailaýǵa túspeimin dep keldim ǵoi. Soltústik Qazaqstannyń bir orysy meni usynypty. Óz atymdy estigende tańǵaldym. Sóitsem prezident bireý meni usynyp jiberetinin aldyn ala bilgen eken ǵoi. Prezidentke bergen sózim bar ǵoi, kandidatýramdy alamyn dedim. Eki adam ǵana – Nurqadilov pen Ospanov qaldy ǵoi. Nurqadilov ótpei qaldy", - deidi Orazaly Sábdenov.
Artynan birneshe depýtat Orazaly Sábdenovtiń kabinetine kelip, nege kandidatýrasyn alyp tastaǵanyn surai bastaǵan. Tipti Zamanbek Nurqadilov te kelip, Sábdenov kandidatýrasyn alyp tastaǵanyna narazy bolǵan.
«Ty dýrak. Jaraidy, men ótpeimin, sen óter ediń ǵoi, úndemei otyrsaishy» dedi. Men sóz berdim dedim», - deidi Orazaly Sábdenov.
Osylaisha Parlament sailaýyna da, onyń tóraǵasyn sailaýǵa da Nazarbaevtyń aralasyp júrgenin kóremiz deidi jýrnalist Asylhan Mamashuly.
