Mustafa Óztúrik: "Barlyǵynyń eli bar, meniń elim qaida?"

Mustafa Óztúrik: "Barlyǵynyń eli bar, meniń elim qaida?"
Qazaqstandaǵy taekvondo federatsiiasynyń negizin qalaýshy, aty ańyzǵa ainalǵan Mustafa Óztúriktiń til týraly aitqan pikiri áli kúnge deiin ózekti. 1990-shy jyly elge oralǵan Mustafa Qazaqstandaǵy qazaq tiliniń aianyshty haline qynjylys bildiripti. Sonymen ol ne dedi? 

– Sizder el ishinde júrsizder. Sodan da shyǵar Qazaqstandy biz qusap saǵynbaisyzdar. Al bizder shetelde júrmiz. Keide oilaisyń, osy barlyǵynyń eli, jeri bar sonda meniń elim qaida dep...

Shetelde júrgen qazaqtar sanymyz az. Joǵalyp ketýimiz múmkin. Sondyqtan bizdiń aqsaqaldarymyz qazaqtyń ádet-ǵurpyn, tilin, dinin umytpasyn dep úide qazaqsha sóilegen. Bul bizge de áser etti.

Qazaqtyń ǵalamat tarihy bolǵan. Sol tarihymyzdy umytpaý úshin aqsaqaldar bizge shyqqan tegimizdi, rýymyzdy qulaǵymyzǵa quiyp, árdaiym aitqyzyp otyrdy. Mysaly, Orta júzdiń ishinde naiman, naimannyń ishinde baijigit, onyń ishinde mámbet deidi. Ákelerimiz bizge osyny úiretti. Biraq biz bárimiz qazaqpyz.

Qazaqstanǵa kelgende keibir kemshilikterdi kórip qaldym. Renjimeseńizder, aitaiyn. Elge kelgen ýaqyttyń ishinde kóptegen jerdi araladym, baýyrlarymyzben kezdestim. Sóitsem kóptegen baýyrlarym til bilmeidi eken. Biz til bilmeimiz dep júrsek, Qazaqstanǵa kelip til úirenemiz dep júrsek osy jerdegi qazaqtardyń ózderi tilden aiyrylyp qalypty. Endeshe biz kimnen úirenemiz? Til óte kúshti nárse. Til joǵalsa, el joǵalady.

Din de sondai. Dinimizdi joǵaltyp, Qudaiymyzdy tanymasaq, musylmandyqtyń sharttaryn umytsaq biz onda ákemizdi de, sheshemizdi de syilamaimyz. Dástúr umytylsa, osy dástúrdi bizge jetkizgen babalar da umytylady. Til, din jáne dástúrimiz bir bolýy kerek. Bizden keiin de urpaq qalady. Olarda kiná joq. 

P.S. Búginde Óztúrik bastaǵan jolda 11 myń sportshy bar. Tek bardy kezinde qadirlemedik. 1995 jyly Mustafa jumbaq jaǵdaida baqilyq boldy. Beiresmi aqparǵa qaraǵanda, sportshyǵa ý berilgen. Buǵan qatty renjigen anasy ulynyń súiegin Qazaqstanǵa jerletpei, keri Túrkiiaǵa áketken edi.  

 

https://youtu.be/ZV9_tzmQtls